آیا جریمه دیرکرد در قرارداد تعاونی ممکن است؟

وقتت بخیر
بله، حتی اگر در قرارداد اولیه تعاونی، جریمه دیرکرد برای پرداخت اقساط مشخص نشده باشد، تعاونی تحت شرایطی می‌تواند برای عدم پرداخت به‌موقع اقساط، جریمه یا خسارت مطالبه کند. این امر می‌تواند بر اساس مسئولیت مدنی یا آیین‌نامه‌های داخلی تعاونی صورت پذیرد.

دلایل و شرایط امکان دریافت جریمه یا خسارت:
آیین‌نامه داخلی تعاونی: بسیاری از تعاونی‌ها دارای آیین‌نامه‌هایی هستند که به تصویب مجمع عمومی رسیده است. این آیین‌نامه‌ها می‌توانند شامل مقرراتی برای جریمه تاخیر در پرداخت تعهدات مالی اعضا باشند. در صورتی که چنین آیین‌نامه‌ای وجود داشته باشد و به طور قانونی تصویب شده باشد، تعاونی می‌تواند بر اساس آن اقدام به دریافت جریمه کند، حتی اگر در قرارداد اولیه ذکری از آن نشده باشد. مبالغ جریمه کسب شده معمولا در همان پروژه یا بلوک هزینه می‌شود و این جرایم معمولا مشمول بخشودگی نمی‌شوند. هیئت مدیره تعاونی نیز موظف است این آیین‌نامه را به‌روزرسانی کرده و به تصویب مجمع برساند.
مسئولیت مدنی و جبران خسارت: اگر عدم پرداخت به‌موقع اقساط توسط عضو، موجب ورود ضرر و زیان به تعاونی یا سایر اعضا شود (مثلا باعث تاخیر در پیشرفت پروژه یا افزایش هزینه‌ها گردد)، تعاونی می‌تواند بر اساس قواعد عمومی مسئولیت مدنی، خسارت وارده را مطالبه کند. برای این کار، تعاونی باید اثبات کند که:
خسارت و ضرر و زیانی به تعاونی وارد شده است.
این خسارت مستقیما ناشی از عدم انجام تعهد عضو (تاخیر در پرداخت) بوده است.
زمان انجام تعهد عضو سپری شده است.

اختیارات هیئت مدیره: هیئت مدیره شرکت تعاونی مسئولیت اداره امور و حفظ منافع شرکت را بر عهده دارد، مشابه مسئولیت وکیل در قبال موکل. اگر هیئت مدیره در انجام وظایف خود کوتاهی کند و باعث ضرر شرکت شود، مسئول خواهد بود. از این رو، پیگیری وصول مطالبات و اجرای تعهدات اعضا از جمله وظایف هیئت مدیره است.
شرط ضمنی یا عرفی: در برخی موارد، حتی اگر صراحتا در قرارداد ذکر نشده باشد، بر اساس عرف و رویه موجود در تعاونی‌ها یا ماهیت قرارداد، ممکن است پرداخت خسارت تاخیر، امری قابل پیش‌بینی و مورد انتظار تلقی شود.

نکات مهم:
اثبات ضرر: در صورتی که دریافت جریمه بر اساس مسئولیت مدنی باشد، اثبات ورود خسارت و رابطه سببیت بین تاخیر عضو و خسارت وارده به عهده تعاونی است.
شفافیت و اطلاع‌رسانی: بهتر است تعاونی‌ها در مورد قوانین مربوط به دیرکرد و جرایم احتمالی، اعضای خود را به طور شفاف مطلع سازند، حتی اگر این موارد در آیین‌نامه‌های بعدی به تصویب رسیده باشند.
بررسی قرارداد: برای اظهارنظر دقیق‌تر، همواره باید مفاد قرارداد اولیه بین عضو و تعاونی بررسی شود.

در نتیجه، صرف عدم ذکر جریمه دیرکرد در قرارداد اولیه، به معنای عدم امکان مطالبه آن توسط تعاونی تحت هیچ شرایطی نیست، به خصوص اگر آیین‌نامه مصوب مجمع عمومی وجود داشته باشد یا بتوان خسارت وارده ناشی از تاخیر را اثبات کرد. همچنین، وجود آیین‌نامه جریمه، نافی حق تعاونی در ابلاغ اخطار و حتی فسخ قرارداد عضو متخلف نخواهد بود.