به روز بمانید!
آیا مایل هستید اعلانات مربوط به گفتگوهای آنلاین خود را روی دستگاه خود دریافت کنید؟
لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
شاکی: واژهای است که در پرونده های کیفری بکار برده می شود و خواهان به دعاوی و پرونده های حقوقی مربوط میشود؛ بنابراین هر جا پای جرم و مجازات در میان باشد با شاکی و در سایر موارد با خواهان سر و کار داریم.
با این توصیف به فردی که به اتهام ضرب و جرح علیه کسی شکایت می کند شاکی، و شخصی که دادخواست خلع ید علیه فرد دیگری می دهد، خواهان گویند.
این عنوان به کسی اطلاق می شود که از او شکایت شده است.
در قانون آیین دادرسی کیفری تنها یک مورد از مشتکیعنه سخن گفته شده و آن هم در شرایط تنظیم شکواییه است.
بر اساس ماده ۶۹ آن مشخصات و نشانی مشتکیعنه یا مظنون در صورت امکان باید در شکواییه نوشته شود؛ در ضمن مشتکیعنه میتواند در کل بازجویی سکوت کند.
حق داشتن وکیل حق دیگری است که وی از آن برخوردار است.
اخذ آخرین دفاع نیز حقی است که متهم یا مشتکیعنه که در رسیدگیهای کیفری به وی اختصاص دارد و در مرحله تحقیقات مقدماتی گرفته میشود.
مرحله ای بعد از مشتکیعنه است.
در صورتی که پرونده بعد از شکایت به جریان بیفتد کسی که از او شکایت شده یعنی مشتکیعنه، مورد تعقیب و تحقیق راجع به اتهام انتسابی قرار گیرد، متهم نام خواهد گرفت.
این شخص تا صدور حکم قطعی از سوی دادگاه عنوان متهم را خواهد داشت و تا این لحظه هیچ کس حق ندارد او را مجرم بداند و مثل مجرم با او رفتار کند.
این عنوان در خصوص فردی است که که مرتکب جرم می شود و جرم به عملی گویند که وجدان جمعی را جریحه دار کند به بیان دیگر هر فعل یا ترک فعلی که نظم، صلح و آرامش اجتماعی را مختل سازد و قانون برای آن مجازاتی تعیین کرده باشد جرم محسوب می شود.
بنابراین، تا زمانی که حکم قطعی از دادگاه کیفری مبنی بر مجرمیت صادر نشده است نمیتوانیم کسی را مجرم بدانیم و آنچه به وی مصداق دارد، همان متهم است.
عناصر تشکیل دهنده جرم به شرح ذیل است:
عنصر قانونی جرم:
منظور از عنصر قانونی، این است که برای تشخیص این که آیا عملی یا ترک عملی جرم است یا خیر؟ باید بلافاصله به مرجع تشخیص جرائم یعنی قانونگذار مراجعه کرد.
پس عنصر قانونی حکایت دارد از اینکه هیچ عملی را هر چند زشت و ناپسند و مذموم باشد، نمی توان جرم دانست، مگر آنکه قانونگذار آن را جرم شناخته باشد.
مثلا دروغگویی گرچه گناه تلقی می شود جرم نیست، لیکن شهادت دروغ نزد مقامات رسمی و یا نشر اکاذیب از نظر قانونی دارای وصف جزایی و جرم است.
عنصر مادی جرم:
برای اینکه جرمی وجود خارجی پیدا کند پیدایش یک عنصر مادی ضرورت دارد و شرط تحقق جرم آن است که قصد سوء ارتکاب عمل خاصی دست کم به مرحله فعلیت برسد؛ یعنی جرم قتل زمانی فعلیت می یابد که منجر به سلب حیات مقتول شود و یا سرقت زمانی وجود خارجی پیدا کند که عمل ربایش صورت پذیرد و بنابراین صرف تصور و ارادهای که فعلیت نیافته، جرم محسوب نمیشود.
عنصر روانی جرم:
برای تحقق جرم نقض اوامر و نواهی قانونگذار به تنهایی کافی نیست.
فعل مجرمانه باید نتیجه خواست و اراده فاعل باشد.
به سخن دیگر، میان فعل مادی و حالات روانی فاعل باید نسبتی موجود باشد تا بتوان مرتکب را مقصر شناخت ارتکاب جرم یا تظاهر نیت سوء است یا خطای مجرم، مشروط بر اینکه فاعل چنین فعلی را بخواهد یا دست کم وقوع آن را احتمال دهد و به نقض اوامر و نواهی قانونگذار آگاه باشد.
مدعی خصوصی:
به شاکی گاهی مدعی خصوصی نیز میگویند و کسی است که از ارتکاب جرمی زیانی به وی رسیده است.
البته بجز موارد سرقت و کلاهبرداری، جبران این زیان ها نیازمند دادخواست است و تا زمانی که این دادخواست ارائه نشده، نام وی شاکی و بعد از تقدیم دادخواست، نام او علاوه بر شاکی، مدعی خصوصی خواهد بود.
به طور مثال چنانچه به دنبال صدور کیفرخواست علیه صادر کننده چک بلامحل، دادخواست محکومیت به پرداخت وجه چک بعلاوه خسارات حاصله مطرح شود.
دعوای خصوصی:
این دعوی به این دلیل شروع میشود که ارتکاب جرم، علاوه بر اینکه موجب اخلال در نظم و امنیت عمومی میشود ممکن است موجب شود که حق شخص یا اشخاص معینی نیز تضییع یا انکار شود، در این صورت چون این حق، حقی خصوصی است، دعوای ایجاد شده نیز دعوای خصوصی شمرده میشود.
بهطور مثال، ورقه سفید امضا برای تنظیم متن وکالتنامه، امضا شده باشد ولی در بالای امضا، اقرار به دینصاحب امضا نوشته شود، که در اینصورت خیانت در امانت تلقی و جرم به حساب می آید.
همچنین اگرفرد به تغییر مبلغ مورد توافق در سفید امضا مبادرت کند نیز مجرم است؛ مانند اینکه خریداری که فاکتور کالا یا قولنامهیی را قبل از تکمیل متن امضا و تحویل داده، ولی فروشنده مبلغ را مغایر با آنچه قبلا توافق شده بنویسد؛ به اتهام خیانت در امانت قابل تعقیب است.
برای طرح شکایت باید ابتدا به دادسرا و در صورت تعطیلی در مواردی که فوریت دارد یا جرم مشهود است، به نیروی انتظامی مراجعه کرد.
البته باید به کلانتری یا دادسرایی مراجعه شود که جرم در حوزه آن واقع شده باشد.
بر خلاف دعوای حقوقی که خواهان باید دادخواست با تمام تشریفات و شرایط آن تکمیل کند برای طرح دعوای کیفری شاکی لازم نیست حتما برگه مخصوصی با تشریفات خاص تهیه کند، لیکن در شکواییه باید حداقلهایی به شرح زیر رعایت شود:
نکتهای که باید توجه داشت اینکه، مطابق ماده ۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری، قضات و ضابطان دادگستری موظفند شکایت کتبی یا شفاهی را همه وقت قبول کنند.
شکایت شفاهی در صورت مجلس قید میشود و به امضای شاکی میرسد، اگر شاکی نتواند امضا کند یا سواد نداشته باشد، مراتب در صورت مجلس قید و انطباق شکایت شفاهی با مندرجات صورتجلسه تصدیق میشود.
یکی از مسائلی که باید مراجعین به دادگستری به آن توجه کنند، تفکیک این دو عنوان است که ضمن دلالت آنان به مراجع ذیصلاح، روند دادرسی را کوتاه تر می کند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.