بررسی اقسام دلیل در ادله اثبات دعوا

شخصی که ادعا می کند حق او تضییع شده است، می تواند با مراجعه به دادگاه صلاحیت دار ، تضییع یا انکار آن حق را از سوی طرف مقابل ثابت کند.

البته اثبات هر امری در دادگاه با کمک دلیل صورت می گیرد  که به آن ادله اثبات دعوا هم گفته می شود؛ بنابراین اگر شخصی ادعا کند که حقی دارد اما نتواند آن را اثبات کند، در حقوق مانند شخصی است که حقی ندارد.

به همین مناسبت، در این مقاله قصد داریم به بررسی اقسام دلیل در ادله اثبات دعوا یا اقسام دلیل در حقوق بپردازیم.

بنابراین، به توضیح انواع و اقسام دلیل اعم از دلیل از پیش فراهم شده و دلیل اتفاقی، دلیل قانونی و دلیل اخلاقی و دلیل مستقیم و دلیل غیر مستقیم خواهیم پرداخت.

با سایت بنیاد وکلا همراه باشید.

دلیل از پیش فراهم شده و دلیل اتفاقی

از جمله اقسام دلیل، دلیل از پیش فراهم شده و دلیل اتفاقی است.

دلیل از پیش فراهم شده دلیلی است که شخص پیش از به وجود آمدن اختلاف آن را فراهم می کند؛ مانند سند پرداخت وجه.

اما دلیل اتفاقی دلیلی است که به صورت اتفاقی در زمان اختلاف وجود داشته یا پس از وقوع آن تهیه و تدارک می شود؛ مانند اینکه مال خسارت دیده به کارشناس ارجاع می شود یا از محل مورد تصرف معاینه محل به عمل می آید.

دلیل قانونی و دلیل اخلاقی

یکی دیگر از تقسیم بندی های دلیل، دلیل قانونی و دلیل اخلاقی است.

دلیل قانونی یعنی دلایلی که صرفا بر اساس قانون برای اثبات یک ادعا مجاز دانسته شده اند و دلیل اخلاقی به این معناست که دلایلی که مدعی می تواند به وسیله آن ادعا را ثابت کند، در قانون شمارش نشده و دادرس می تواند بر پایه وجدان خود هر دلیلی که طرفین ارائه می کند را بپذیرد یا رد نماید.

در نظام حقوقی کشور ایران، بر اساس ماده 199 قانون آیین دادرسی مدنی، "در کلیه امور حقوقی، دادگاه علاوه بر رسیدگی به دلایل مورد استناد طرفین دعوا، هرگونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد، انجام خواهد داد".

دلیل مستقیم و دلیل غیر مستقیم

یکی دیگر از انواع دلیل، دلیل مستقیم و دلیل غیر مستقیم است.

هر گاه دلیل، امری را بی واسطه اثبات کند، به آن دلیل مستقیم گفته می شود؛ مانند سفته که به امضای خوانده رسیده است و طلب خواهان را ثابت می کند.

در مقابل، دلیل غیر مستقیم اموری را ثابت می کند که با اثبات حق مورد ادعا ملازمه داشته و یا با آن در پیوند می باشند؛ مانند اینکه اماره قانونی تصرف به متصرف مال اجازه می دهد با اثبات تصرف خود بر مال، از آوردن دلیل مالکیت بی نیاز شود.