خدمت تنظیم دادخواست · بانکی و مطالبات
دادخواست مطالبهٔ وجه سفته از متعهد و ظهرنویس با تأمین خواسته
وکیل پایه یک دادگستری برای پروندهٔ شما می‌نویسد؛ قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت از خودِ او می‌گیرید
سفتهای دارید که جز امضاکنندهٔ آن، دست‌کم یک نفر دیگر هم پشت آن را امضا کرده و سررسید بی‌پرداخت گذشته است. متعهد و ظهرنویسها در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند و می‌توان یک‌جا از همهٔ آن‌ها مطالبه کرد (ماده ۲۴۹ قانون تجارت). در این خدمت، وکیل پایه یک دادگستری دادخواست مطالبهٔ وجه سفته را علیه متعهد و ظهرنویس تنظیم میکند: واخواست و مهلت‌های آن را کنترل میکند، بهای خواسته را با نصاب قانونی میسنجد تا پرونده در مرجع درست ثبت شود، و درخواست تأمین خواسته را بر بند درست ماده ۱۰۸ سوار میکند.
وکیل را انتخاب کنید و رایگان با او گفتوگو کنید؛ تا قیمت را نپذیرید، پرداختی در کار نیست.
- گرفتن قیمت و زمان تحویل هیچ تعهدی ایجاد نمی‌کند
- متن دادخواست برای سفته و مرجع پروندهٔ شما نوشته میشود، نه فرم آماده
- تحویل در همان گفتوگو؛ اصلاح تا ثبت در دفتر خدمات قضایی
روند سفارش تنظیم دادخواست
- ۰۱شرح پرونده
روی دکمهٔ «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید مبلغ سفته چقدر است، چه کسانی آن را امضا کرده‌اند، سررسید کی بوده و واخواست انجام شده یا نه. شمارهٔ موبایل تأیید میشود؛ پیش از پرداخت هیچ تعهدی ندارید.
- ۰۲استعلام قیمت و زمان از خود وکیل
وکیل مبلغ خواسته را با نصاب میسنجد، ظهر سند را بررسی میکند و اگر پرسشی داشته باشد می‌پرسد؛ سپس قیمت و زمان تحویل را اعلام میکند. اگر موافق بودید، همان‌جا پرداخت می‌کنید.
- ۰۳تحویل دادخواست
متن دادخواست در همان گفتوگو تحویل داده میشود و تا ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی می‌توانید اصلاحات و پرسش‌هایتان را با وکیل در میان بگذارید.
خروجی خدمت
در این خدمت چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- دادخواست متناسب با دادگاه صلح
متن کامل دادخواست با مشخصات خواهان و همهٔ خواندگان، خواستهٔ تضامنی، بهای خواسته، دلایل و منضمات و مستند قانونی — نوشته‌شده برای مرجعی که به مبلغ پروندهٔ شما رسیدگی میکند و آمادهٔ ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- سنجش خواسته با نصاب قانونی
وکیل جمع اصل وجه سفته و اقلام دیگر خواسته را با نصاب بند ۱ ماده ۱۲ میسنجد و می‌گوید پرونده در دادگاه صلح می‌ماند یا باید در دادگاه عمومی حقوقی مطرح شود — همان تصمیمی که اشتباه گرفتنش ماه‌ها تأخیر می‌آورد.
- معرفی درست خواندگان تضامنی
ظهر سفته خوانده میشود، انتقال از وکالت در وصول تفکیک میشود (ماده ۲۴۷) و متعهد و ظهرنویسها با نام، شمارهٔ ملی و نشانی در دادخواست می‌آیند تا ابلاغ به هیچ‌کدام معطل نماند.
- درخواست تأمین خواسته و راهنمای بعد از رأی
بند درست ماده ۱۰۸ انتخاب و مال قابل توقیف معرفی میشود؛ سپس مسیر پرونده — ارجاع احتمالی به صلح و سازش، جلسهٔ رسیدگی، قطعیت رأی و صدور اجراییه — در همان گفتوگو توضیح داده میشود.
در یک نگاه
- مبنای قانونی
- ماده ۱۲ قانون شورا و ماده ۲۴۹ قانون تجارت
- مرجع
- دادگاه صلح یا دادگاه حقوقی، بسته به مبلغ
- نقش شورای حل اختلاف
- فقط صلح و سازش، بدون صدور رأی
- مهلت واخواست
- ۱۰ روز از تاریخ وعدهٔ سفته
- قطعیت رأی
- اصل بر قطعی بودن رأی دادگاه صلح
وکلای این خدمت
استعلام زمان و هزینه از وکلای تنظیم دادخواست
وکیل را انتخاب کنید؛ پیش از پرداخت موضوع را با او در میان می‌گذارید.
ممنون از خانوم فرج گرامی منو راهنمایی کردن و توضیحات کاملی فرمودند
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۲۸۹ نظر)۱٬۸۷۸ مشاوره موفق
تهران
بسیار وکیل باتسلط و دلسوز و برخوردی بسیار عالی و پیشنهاد شخصی اولویتتون باشه
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۶۸۲ نظر)۵٬۰۰۷ مشاوره موفق
مشهد
سرکار خانم دامغانی بسیار دقیق و مفید مشاوره ارائه نمودند.
مسعود ب، موکل این وکیل بسیار خوش برخورد بودند و راهنمایی بسیار خوبی به من دادند. از ایشان سپاسگزارم
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۴٫۹(۲۵۵ نظر)۷۳۲ مشاوره موفق
کرج
خیلی خوب و دقیق راهنمایی کرد. ممنونم از ایشون که با دقت به صحبت هام گوش دادن
کاربر ب، موکل این وکیل واقعا عالی بودن خوش برخورد و صبور هر سوالی داشتم با آرامش جواب دادن و خیلی آروم شدم
کاربر ب، موکل این وکیل بابت راهنمایی ایشون که تمام راه های قانونی برای به نتیجه رسیدن مطرح کردن ممنونم.
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۵٫۰(۱۶ نظر)۹۵ مشاوره موفق
قم
خیلی با حوصله بودن و من ازشون کمال تشکر رو دارم بابت راهنماییشون
فاطمه ی، موکل این وکیل
راهنمای حقوقی
راهنمای مطالبهٔ وجه سفته از متعهد و ظهرنویس
آنچه پیش از سفارش باید بدانید — بر اساس مواد ۲۴۹ تا ۳۱۹ قانون تجارت و قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲.
مأخذ قانونی: قانون شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۲)، مواد ۱۱ تا ۱۶؛ قانون تجارت (مصوب ۱۳۱۱)، مواد ۲۴۵ تا ۲۴۹، ۲۷۹ تا ۲۹۲ و ۳۰۷ تا ۳۱۹؛ قانون آیین دادرسی مدنی (مصوب ۱۳۷۹)، مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹ و ۵۲۲ · به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خلاصه در سی ثانیه
- قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ دعاوی مالی تا نصاب بند ۱ ماده ۱۲ را به دادگاه صلح سپرده و شورا را به صلح و سازش محدود کرده است (ماده ۱۴).
- متعهد سفته و ظهرنویسها مسئولیت تضامنی دارند و می‌توان به یکی، چند نفر یا همه با هم رجوع کرد (ماده ۲۴۹ قانون تجارت)؛ رجوع به ظهرنویس به واخواست در مهلت ده‌روزه وابسته است.
- آرای دادگاه صلح در اصل قطعی است و تجدیدنظرخواهی در دعاوی مالی فقط وقتی راه دارد که خواسته بیش از نصف نصاب باشد (تبصرهٔ ۵ ماده ۱۲).
چه زمانی این دادخواست به کار شما می‌آید؟
سفتهٔ کم‌مبلغ ضمانت یا وام
سفتهای بابت ضمانت، وام خانوادگی یا خرید اقساطی گرفته‌اید و مبلغ آن از نصاب بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ بیشتر نیست؛ رسیدگی در دادگاه صلح انجام میشود.
سفتهای که ظهرنویسی شده است
سند را مستقیم از امضاکننده نگرفته‌اید و شخص دیگری آن را پشت‌نویسی و به شما منتقل کرده است. هر امضاکننده در برابر شما مسئولیت تضامنی دارد و می‌توان همه را با هم خوانده قرار داد (ماده ۲۴۹ قانون تجارت).
چند سفتهٔ کوچک از یک بدهکار
چند سفتهٔ سررسیدشده از یک نفر دارید. جمع مبلغ آن‌ها در یک دادخواست، بهای خواسته را بالا می‌برد و ممکن است پرونده را از نصاب دادگاه صلح خارج کند؛ این محاسبه باید پیش از ثبت انجام شود.
بدهکار به سازش تمایل دارد
احتمال توافق وجود دارد. دادگاه صلح با رضایت طرفین میتواند پرونده را برای حصول سازش به شورا یا میانجی‌گری ارجاع دهد و اگر ظرف دو ماه سازش شود، مراتب صورت‌جلسه و به قاضی اعلام میشود (تبصرهٔ ۲ ماده ۱۲).
سفتهٔ واخواستشده و درخواست توقیف مال
اعتراض عدم تأدیه را در مهلت انجام داده‌اید. دادخواست همراه با درخواست تأمین خواسته بر پایهٔ بند «ج» ماده ۱۰۸ نوشته میشود و سپردن خسارت احتمالی لازم نیست.
سفته، ظهرنویس و تغییری که قانون ۱۴۰۲ در مرجع رسیدگی داد
سفته سندی است که امضاکنندهٔ آن تعهد میکند مبلغی را در موعد معین یا عندالمطالبه بپردازد (ماده ۳۰۷ قانون تجارت) و ماده ۳۰۸ مندرجات آن را شمرده است: تاریخ، مبلغ با تمام حروف، گیرندهٔ وجه و تاریخ پرداخت، در کنار امضا یا مهر. انتقال این سند با ظهرنویسی انجام میشود (ماده ۲۴۵) و به حکم ماده ۳۰۹، مقررات برات بر سفته هم حاکم است؛ مهم‌ترین اثر آن مسئولیت تضامنی امضاکنندگان در ماده ۲۴۹ است.
اما نکته‌ای که بسیاری از راهنماهای قدیمی هنوز نگفته‌اند این است: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ ساختار مرجع رسیدگی را عوض کرد. ماده ۱۴ می‌گوید از تاریخ اجرای این قانون به دعاوی و جرائم مندرج در آن در دادگاه صلح رسیدگی میشود و شورا صرفاً در امر صلح و سازش اقدام میکند. پس عبارت رایج «مطالبهٔ وجه سفته از شورای حل اختلاف» امروز به این معناست که پرونده در دادگاه صلح مطرح میشود؛ شورا در همان مسیر ممکن است برای سازش وارد شود، ولی رأی را قاضی دادگاه صلح میدهد.
این تغییر فقط یک تغییر نام نیست. دادگاه صلح با حضور رئیس یا دادرس علی‌البدل رسمیت می‌یابد، میتواند در ساعات غیراداری و روزهای تعطیل هم رسیدگی کند و استقرار آن در محل شورا بلامانع است (تبصره‌های ۲ و ۳ ماده ۱۲). قابلیت اعتراض به رأی هم قاعدهٔ خاص خودش را دارد که در بخش‌های بعد می‌آید.
مرجع صالح: دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی؟
مطالبهٔ وجه سفته دعوایی مالی است و آنچه مرجع را تعیین میکند، بهای خواسته است. بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، دعاوی مالی را تا یک نصاب معین در صلاحیت دادگاه صلح قرار داده و تبصرهٔ همان بند اجازه داده رئیس قوهٔ قضائیه این نصاب را هر سه سال یک‌بار متناسب با تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی تعدیل کند. بنابراین رقم نصاب ثابت نیست و باید در زمان ثبت دادخواست کنترل شود. خواستهٔ بالاتر از نصاب در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی میشود.
سه نکتهٔ عملی در همین محاسبه پنهان است:
جمع چند سفته: اگر چند سفته را در یک دادخواست بیاورید، بهای خواسته حاصل جمع آن‌هاست و ممکن است پرونده را از نصاب خارج کند. تفکیک یا تجمیع دعاوی یک تصمیم راهبردی است، نه سلیقه‌ای.
خسارت تأخیر تأدیه: در تعیین بهای خواسته باید روشن باشد چه چیزی مبلغ اصلی است و چه چیزی از متفرعات دعواست؛ ماده ۶۲ قانون آیین دادرسی مدنی می‌گوید وقتی خواسته پول رایج ایران است، بهای آن همان مبلغ مورد مطالبه است.
شهر رسیدگی: اصل، حوزهٔ قضایی اقامتگاه خوانده است (ماده ۱۱)، ولی ماده ۱۳ در دعاوی راجع به اموال منقول ناشی از قرارداد اجازه میدهد به دادگاه محل وقوع عقد یا محل انجام تعهد هم رجوع شود.
ماده ۱۱ قانون شوراهای حل اختلاف فهرستی از دعاوی را شمرده که حتی با توافق طرفین در شورا قابل طرح نیست — مانند اختلاف در اصل نکاح و طلاق، وقف و وصیت، حجر و ورشکستگی و دعاوی راجع به وجوه و اموال عمومی. مطالبهٔ وجه سفته در این فهرست نیست، مگر آنکه پای ورشکستگی متعهد به میان بیاید که آن‌گاه مسیر پرونده به‌کلی تغییر میکند.
متعهد یا ظهرنویس؟ خوانده را چگونه انتخاب کنیم
ماده ۲۴۹ قانون تجارت می‌گوید صادرکننده، قبول‌کننده و ظهرنویسها در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند؛ دارنده در صورت عدم تأدیه و اعتراض میتواند به هر کدام منفرداً، به چند نفر یا به همه با هم رجوع کند و اقامهٔ دعوا علیه یکی، حق رجوع به دیگران را ساقط نمی‌کند. همچنین لازم نیست ترتیب ظهرنویسی از حیث تاریخ رعایت شود.
در پرونده‌های کم‌مبلغ، این انتخاب اهمیت عملی زیادی دارد:
هر خوانده یک ابلاغ است: افزودن نام‌ها ریسک کند شدن پرونده را بالا می‌برد، چون رسیدگی تا ابلاغ به همهٔ خواندگان جلو نمی‌رود. نشانی دقیق و شمارهٔ ملی هر خوانده را از پیش آماده کنید.
ملاک، مالِ قابل وصول است: رجوع به کسی که ملک، خودرو یا حقوق ثابت دارد، نتیجهٔ واقعی میدهد؛ رأی علیه کسی که مالی ندارد، در مرحلهٔ اجرا معطل می‌ماند.
وکالت در وصول: اگر ظهرنویس در متن پشت‌نویسی «وکالت در وصول» را قید کرده باشد، انتقال سفته واقع نشده و دارنده فقط حق وصول و اقامهٔ دعوا برای وصول دارد (ماده ۲۴۷)؛ سمت خواهان باید با همین وضعیت بخواند.
پرداخت جزئی: اگر بخشی از وجه پرداخت شده باشد، به همان اندازه امضاکنندگان بری میشوند و مطالبه فقط نسبت به بقیه ممکن است (ماده ۲۶۸).
در ستون خواسته، محکومیت خواندگان به‌صورت تضامنی نوشته میشود؛ نوشتن آن یک کلمه است و نبودنش میتواند اجرای رأی را میان چند نفر پخش و وصول را دشوار کند.
واخواست و مهلت‌هایی که نباید از دست بروند
دارنده باید روز وعده وجه سفته را مطالبه کند (ماده ۲۷۹) و اگر پرداخت نشد، امتناع از تأدیه ظرف ده روز از تاریخ وعده با نوشتهای به نام «اعتراض عدم تأدیه» — همان واخواست — معلوم میشود (ماده ۲۸۰). اگر روز دهم تعطیل باشد، اعتراض روز بعد انجام می‌گیرد (ماده ۲۸۱). اعتراض‌نامه در یک نسخه تنظیم و به دستور دادگاه به‌وسیلهٔ مأمور اجرا ابلاغ میشود و باید رونوشت کامل سند و امر به پرداخت وجه را در بر بگیرد (مواد ۲۹۳ و ۲۹۴).
پس از واخواست دو مهلت دیگر شروع میشود: ظرف ده روز باید موضوع را با اظهارنامهٔ رسمی یا نامهٔ سفارشی دوقبضه به کسی که سند را به شما واگذار کرده اطلاع دهید (ماده ۲۸۴)، و ظرف یک سال از تاریخ اعتراض باید اقامهٔ دعوا کنید تا از حق مقرر در ماده ۲۴۹ استفاده کنید (ماده ۲۸۶). پس از انقضای این مواعد، دعوای دارنده بر ظهرنویسها پذیرفته نمی‌شود (ماده ۲۸۹).
دربارهٔ خودِ امضاکنندهٔ سفته حکم فرق میکند: ماده ۲۹۰ سقوط دعوا علیه صادرکننده را مشروط کرده به اینکه او ثابت کند در سررسید وجه را به محال‌علیه رسانده است، و در سفته محال‌علیهی وجود ندارد. به همین دلیل در رویهٔ دادگاه‌ها، نبودِ واخواست معمولاً دعوا را علیه ظهرنویس می‌بندد ولی علیه متعهد باز نگه می‌دارد؛ آنچه در هر حال از دست میرود، تأمین خواستهٔ بدون هزینه است. جدا از این‌ها ماده ۳۱۸ برای دعاوی راجع به سفتهٔ صادرشده از سوی تجار یا برای امور تجارتی، مرور زمان پنج‌ساله از تاریخ صدور اعتراض‌نامه یا آخرین تعقیب قضایی تعیین کرده و ماده ۳۱۹ راه مطالبه از باب استفادهٔ بلاجهت را پس از آن باز گذاشته است.
تأمین خواسته در دعوای سفته: بند درست کدام است؟
تأمین خواسته یعنی توقیف اموال پیش از صدور رأی، تا حکم آینده روی کاغذ نماند. ماده ۱۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی تأمین را همان توقیف اموال منقول و غیرمنقول تعریف کرده و ماده ۱۲۳ می‌گوید وقتی خواسته عین معین نیست، معادل قیمت خواسته از سایر اموال خوانده توقیف میشود.
نکتهٔ کلیدی در ماده ۱۱۱ است: درخواست تأمین از همان مرجعی میشود که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. پس اگر پرونده در دادگاه صلح مطرح است، درخواست تأمین را هم به همان‌جا بدهید و آن را به مرجع دیگری نبرید. بندهای ماده ۱۰۸ همان است که در هر پرونده‌ای اعمال میشود:
بند «ج» — اوراق تجاری واخواستشده: با سفتهٔ واخواستشده، دادگاه مکلف به قبول درخواست تأمین است و سپردن خسارت احتمالی لازم نیست. ماده ۲۹۲ قانون تجارت هم پس از اقامهٔ دعوا، به محض تقاضای دارندهٔ سند اعتراض‌شده، توقیف معادل وجه را تکلیف کرده است.
بند «ب» — خواسته در معرض تضییع: باید با دلیل و قرینه نشان دهید بدهکار در حال جابه‌جایی یا انتقال اموال است.
بند «د» — سایر موارد: مبلغی که دادگاه با در نظر گرفتن میزان خواسته تعیین میکند نقداً به صندوق دادگستری سپرده میشود و صدور قرار موکول به همین ایداع است (تبصرهٔ ماده ۱۰۸).
پس از صدور، قرار فوراً ابلاغ و اجرا میشود و اگر تأخیر باعث تضییع خواسته شود، اول اجرا و بعد ابلاغ میشود (ماده ۱۱۷). خوانده ظرف ده روز حق اعتراض دارد و در اولین جلسه به آن رسیدگی میشود (ماده ۱۱۶)، اما قرار قبول یا رد تأمین قابل تجدیدنظر نیست (ماده ۱۱۹). یک امتیاز هم برای شما وجود دارد: در دعاوی مستند به سفته، خوانده نمی‌تواند برای خسارات احتمالی خودش از شما تأمین بگیرد (ماده ۱۱۰).
هزینه‌های پرونده
چهار قلم را از هم جدا کنید:
هزینهٔ دادرسی: این دعوا مالی است و هزینه درصدی از بهای خواسته است. ماده ۵۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی محاسبهٔ آن را به ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت مصوب ۱۳۷۳ و تعرفهٔ سالانه سپرده است؛ چون این تعرفه هر سال تغییر میکند، رقم روز را هنگام ثبت از دفتر خدمات قضایی بگیرید. در پرونده‌های کم‌مبلغ این هزینه معمولاً بخش کوچکی از خواسته است.
هزینهٔ واخواست: تنظیم و ابلاغ اعتراض‌نامه هزینهٔ جداگانه دارد و پیش از طرح دعوا پرداخت میشود.
خسارت احتمالی: فقط در بند «د» ماده ۱۰۸ لازم است. اگر سپرده باشید و خوانده ظرف بیست روز از ابلاغ حکم قطعی خسارتی مطالبه نکند، به درخواست شما مسترد میشود (ماده ۱۲۰).
ابطال تمبر وکالت‌نامه در صورت داشتن وکیل، و در برخی پرونده‌ها دستمزد کارشناس.
در برابر، ماده ۵۱۹ هزینهٔ دادرسی، حق‌الوکالهٔ وکیل و هزینه‌های لازم برای اثبات دعوا را «خسارات دادرسی» شمرده و ماده ۵۱۵ اجازه داده جبران آن ضمن همان دادخواست خواسته شود؛ خسارت تأخیر تأدیه هم بر پایهٔ ماده ۵۲۲ و با شاخص سالانهٔ بانک مرکزی محاسبه میشود، به شرط آنکه در ستون خواسته آمده باشد. اگر توان پرداخت هزینهٔ دادرسی را ندارید، دعوای اعسار از هزینهٔ دادرسی مسیر جداگانهای است. دستمزد تنظیم دادخواست از همهٔ این اقلام جداست و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت اعلام میکند.
مدارکی که برای دادخواست سفتهٔ متعهد و ظهرنویس لازم است
اصل و تصویر سفته با هر دو رو: متن و ظهر سند. ظهر سفته زنجیرهٔ امضاها و عبارت‌هایی مانند «وکالت در وصول» را نشان میدهد.
واخواستنامه در صورت وجود، با تاریخ تنظیم و تاریخ ابلاغ به متعهد.
مشخصات کامل خواندگان: نام، نام پدر، شمارهٔ ملی و نشانی دقیق متعهد و هر ظهرنویس؛ بدون شمارهٔ ملی، ثبت دادخواست در دفتر خدمات قضایی پیش نمی‌رود.
کارت ملی خواهان و ثبتنام در سامانهٔ ثنا؛ ابلاغ‌های پرونده از همین سامانه می‌آید.
سند رابطهٔ پایهای در صورت وجود: قرارداد کار، قرارداد وام، فاکتور یا پیام‌هایی که نشان میدهد سفته بابت چه چیزی امضا شده است — پاسخ شما به دفاع «سفتهٔ امانی».
اظهارنامهٔ مطالبه در سفتهٔ عندالمطالبه، برای روشن شدن تاریخ مطالبه و شروع خسارت تأخیر تأدیه.
مشخصات اموال قابل توقیف: پلاک ثبتی ملک، شمارهٔ انتظامی خودرو، نام بانک یا محل اشتغال خوانده.
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست مطالبهٔ وجه سفته از متعهد و ظهرنویس
مطالبه در سررسید و واخواست — روز وعده وجه را مطالبه می‌کنید (ماده ۲۷۹) و در صورت عدم پرداخت، ظرف ده روز اعتراض عدم تأدیه را تنظیم می‌کنید تا به دستور دادگاه و به‌وسیلهٔ مأمور اجرا ابلاغ شود (مواد ۲۸۰ و ۲۹۳).
سنجش خواسته با نصاب — جمع مبلغ سفته یا سفته‌ها محاسبه و با نصاب بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ سنجیده میشود تا معلوم شود پرونده در دادگاه صلح مطرح میشود یا در دادگاه عمومی حقوقی.
تنظیم دادخواست — خواندگان کامل معرفی میشوند و در ستون خواسته محکومیت تضامنی آن‌ها به پرداخت اصل وجه، خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی خواسته میشود؛ در صورت لزوم «صدور قرار تأمین خواسته» هم اضافه میشود.
ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — با کارت ملی و مدارک مراجعه می‌کنید، هزینهٔ دادرسی پرداخت و مدارک اسکن میشود و دفتر پرونده را به مرجع صالح ارجاع میدهد. ابلاغ‌ها از سامانهٔ ثنا می‌آید.
رسیدگی به تأمین خواسته — پرونده فوری به نظر قاضی می‌رسد و بدون اخطار به طرف مقابل تصمیم گرفته میشود (ماده ۱۱۵)؛ قرار پس از صدور فوراً ابلاغ و اجرا میشود و مال معرفی‌شده توقیف می‌گردد (ماده ۱۱۷).
فرصت سازش و جلسهٔ رسیدگی — دادگاه صلح با رضایت طرفین میتواند پرونده را برای سازش به شورا یا میانجی‌گری ارجاع دهد و اگر ظرف دو ماه سازش نشود، خودش رسیدگی و رأی صادر میکند (تبصرهٔ ۲ ماده ۱۲). اصل سفته را به جلسه ببرید.
رأی و اجرا — پس از قطعی شدن رأی و درخواست کتبی شما اجراییه صادر میشود (مواد ۲ و ۴ قانون اجرای احکام مدنی) و محکومٌعلیه ده روز فرصت دارد بپردازد یا مالی معرفی کند (ماده ۳۴).
اشتباه‌های رایجی که وکیل جلوی آن‌ها را می‌گیرد
فرستادن پرونده به مرجع نادرست: خواستهٔ بالاتر از نصاب در دادگاه صلح یا خواستهٔ پایین‌تر در دادگاه حقوقی، جز قرار عدم صلاحیت و ماه‌ها تأخیر نتیجه‌ای ندارد.
انتظار رأی از شورای حل اختلاف: پس از قانون ۱۴۰۲ شورا فقط صلح و سازش میکند و رأی را قاضی دادگاه صلح میدهد (ماده ۱۴)؛ برنامه‌ریزی بر پایهٔ ساختار قدیمی، وقت پرونده را می‌سوزاند.
غفلت از قطعی بودن رأی: در دعاوی مالی دادگاه صلح، تجدیدنظرخواهی فقط وقتی راه دارد که خواسته بیش از نصف نصاب باشد (تبصرهٔ ۵ ماده ۱۲). یعنی جلسهٔ نخست ممکن است تنها فرصت شما باشد و دلایل باید همان‌جا کامل ارائه شود.
گذشتن مهلت ده‌روزهٔ واخواست و از دست دادن تأمین خواستهٔ بدون هزینه و راه رجوع به ظهرنویس (مواد ۲۸۰ و ۲۸۹).
ننوشتن خسارت تأخیر تأدیه در ستون خواسته: ماده ۵۲۲ مطالبه را شرط دانسته و بدون آن دادگاه به این قلم حکم نمی‌دهد.
ننوشتن کلمهٔ «متضامناً» در خواسته، که اجرای رأی را میان خواندگان پخش و وصول را دشوار میکند.
نشانی یا شمارهٔ ملی ناقص خواندگان: ابلاغ نشدن به یکی از آن‌ها کل پرونده را عقب می‌اندازد.
معرفی مالی که جزو مستثنیات دین است: رعایت مستثنیات دین در فروش مال توقیف‌شده الزامی است (ماده ۱۲۹ قانون آیین دادرسی مدنی) و فهرست آن — از جمله خانهٔ مسکونی در شأن و وسیلهٔ کار — در ماده ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۳ آمده است.
تنظیم دادخواست‌های مرتبط با مطالبهٔ وجه سفته
همهٔ ۳۶ نمونه- مطالبهٔ وجه سفته از متعهد
- مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور و قرضالحسنه با تأمین خواسته
- مطالبهٔ وجه ضمانت با قرار تأمین خواسته
- اعتراض به قرار تأمین خواسته
- اعسار از پرداخت محکومٌبه
مطالعهٔ بیشتر: چک و سفته و برات را چگونه نقد کنیم؟
پرسش‌های متداول
دادخواست مطالبهٔ وجه سفته از متعهد و ظهرنویس با وکیل چگونه تنظیم میشود؟
روی «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مبلغ سفته، نام همهٔ امضاکنندگان و وضعیت واخواست را برای وکیل مینویسید؛ وکیل مرجع صالح را با بهای خواسته میسنجد، قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت اعلام میکند و پس از تأیید شما متن دادخواست را در همان گفتوگو تحویل میدهد.
هزینهٔ تنظیم دادخواست مطالبهٔ وجه سفته از متعهد و ظهرنویس چقدر است؟
به مبلغ سفته، تعداد امضاکنندگانی که خوانده میشوند و واخواستشده بودن سند بستگی دارد و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت در گفتوگو اعلام میکند. هزینهٔ دادرسی و هزینهٔ تنظیم و ابلاغ واخواستنامه رقمهای جداگانهای هستند که به دادگستری پرداخت میشوند و طبق تعرفهٔ سالانه محاسبه میگردند.
مطالبهٔ وجه سفته در شورای حل اختلاف انجام میشود؟
پس از قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، به این دعاوی در دادگاه صلح رسیدگی میشود و شورا صرفاً در امر صلح و سازش اقدام میکند (ماده ۱۴). پس پرونده در دادگاه صلح مطرح میشود، هرچند ممکن است برای سازش به شورا ارجاع شود.
نصاب دادگاه صلح چقدر است؟
بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ دعاوی مالی را تا یک نصاب معین در صلاحیت دادگاه صلح قرار داده و تبصرهٔ همان بند اجازه داده این نصاب هر سه سال یک‌بار متناسب با شاخص بانک مرکزی تعدیل شود؛ بنابراین رقم روز را باید هنگام طرح دعوا کنترل کرد.
آیا رأی دادگاه صلح قابل تجدیدنظر است؟
اصل بر قطعی بودن آرای دادگاه صلح است. طبق تبصرهٔ ۵ ماده ۱۲، در دعاوی مالی تجدیدنظرخواهی وقتی راه دارد که خواسته بیش از نصف نصاب مقرر باشد. به همین دلیل ارائهٔ کامل دلایل در همان جلسهٔ نخست اهمیت زیادی دارد.
ظهرنویس سفته چه مسئولیتی دارد؟
طبق ماده ۲۴۹ قانون تجارت، امضاکنندهٔ سفته و ظهرنویسها در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند و دارنده میتواند به هر کدام منفرداً، به چند نفر یا به همه با هم رجوع کند. رجوع به ظهرنویس به انجام واخواست در مهلت قانونی وابسته است.
واخواست سفته چیست و چه مهلتی دارد؟
واخواست، همان «اعتراض عدم تأدیه» است: نوشتهای رسمی که ظرف ده روز از تاریخ وعده تنظیم و به دستور دادگاه با مأمور اجرا به متعهد ابلاغ میشود (مواد ۲۸۰ و ۲۹۳ قانون تجارت). بدون آن، حق رجوع به ظهرنویس پس از انقضای مواعد از بین میرود (ماده ۲۸۹) و تأمین خواستهٔ بدون سپرده هم در دسترس نیست.
با سفتهٔ واخواستشده هم باید خسارت احتمالی بسپارم؟
خیر. سفتهای که در مهلت واخواست شده باشد، «ورقهٔ تجاری واخواستشده» است و دادگاه در این حالت مکلف به قبول درخواست تأمین است؛ افزون بر آن، ماده ۲۹۲ قانون تجارت پس از اقامهٔ دعوا توقیف معادل وجه سند را تکلیف کرده است. سپردن پول فقط در «سایر موارد» لازم میشود.
چه مدارکی لازم است؟
اصل و تصویر سفته از هر دو رو، واخواستنامه در صورت وجود، مشخصات کامل و شمارهٔ ملی همهٔ خواندگان، کارت ملی خواهان، ثبتنام در سامانهٔ ثنا، سند رابطهٔ پایهای مانند قرارداد یا فاکتور، و مشخصات اموال قابل توقیف برای اجرای قرار تأمین خواسته.
بعد از صدور رأی برای وصول طلب چه باید کرد؟
پس از قطعی شدن رأی و درخواست کتبی شما اجراییه صادر میشود (مواد ۲ و ۴ قانون اجرای احکام مدنی). با ابلاغ اجراییه، محکومٌعلیه ده روز فرصت دارد بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند (ماده ۳۴ همان قانون).
دادخواست سفته را با متعهد و ظهرنویس، وکیل پایه یک بنویسد
مبلغ سفته و امضاکنندگان را مینویسید؛ وکیل پایه یک دادگستری مرجع صالح، خواستهٔ تضامنی و درخواست تأمین خواسته را درست تنظیم میکند و قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت می‌گوید.
درخواست تنظیم دادخواست
