مهریه چیست؟

یکی از حقوق مالی زن، مهریه است که به موجب عقد ازدواج به وی تعلق می گیرد.

به موجب عقد، زن مالک مهریه می شود و می تواند هر زمان که بخواهد آن را مطالبه کند، بعلاوه اینکه زن از حق حبس در مطالبه مهریه نیز برخوردار است.

از جمله انواع مهریه رایج می توان به مهریه عند المطالبه و مهریه عندالاستطاعه اشاره نمود که هر یک از آنها احکام مخصوص به خود را دارند.

 با توجه به اینکه این روزها آمار پرونده های محکومیت در خصوص مطالبه مهریه فراوان شده است، قانونگذار شرایط جدیدی را هم برای مطالبه مهریه پیش بینی کرده است؛ بنابراین در این مقاله اینکه مهریه چیست، انواع مهریه و پرداخت مهریه را مورد بررسی قرار می دهیم.

از جمله حقوق مالی که به موجب عقد ازدواج به زن تعلق می گیرد، مهریه یا مهر می باشد.

به موجب ماده 1082 قانون مدنی: "به مجرد عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید".

همانگونه که از این ماده مشخص می شود، به محض اینکه عقد نکاح میان زوجین واقع شد ، زن مالک مهر می شود و هیچ چیز نمی تواند جلوی این مالکیت را بگیرد.

هرچند که در عمل ، بسیار اتفاق می افتد که زن موقع طلاق بخواهد این مهریه را مطالبه کند ؛ اما او از زمان عقد و هر زمان که بخواهد می تواند مهریه را مطالبه کند.

به هرحال، مسائلی همچون رابطه نامشروع، نشوز زن یا عدم تمکین و یا هر عمل دیگری از جانب زن، مانع از استحقاق زن نسبت به مهریه نیست، البته در برخی از شرایط، زن مستحق مهریه نخواهد بود و مرد معاف از پرداخت مهریه است.

انواع مهریه

برخلاف عقد موقت، تعیین مهریه در عقد دائم شرط لازم و ضروری برای صحت عقد نیست؛ بنابراین، در صورتی که در زمان عقد ، مهریه ای تعیین نشده باشد نیز عقد صحیح است و طرفین می توانند بعد از ازدواج در مورد مهریه توافق کنند.

به همین دلیل، بسته به اینکه مهریه در حین عقد تعیین شده باشد یا نشده باشد، می توان انواع مهریه را شناسایی کرد که انواع آن اعم اند از مهر المسمی، مهر المثل و مهر المتعه.

به لحاظ عرفی و در رابطه با چگونگی پرداخت و مطالبه مهریه نیز می توان آن را به مهریه عند المطالبه و مهریه عند الاستطاعه تقسیم کرد که با یکدیگر متفاوت بوده و احکام خاص خود را دارند.

تفاوت این دو نوع مهریه از جهت آن است که برای دریافت مهریه عندالاستطاعه، زن باید استطاعت یا توانایی مرد برای پرداخت مهریه را در دادگاه ثابت کند.

پرداخت مهریه

همانطور که در قسمت های قبل اشاره شد، به دلیل اینکه زن به محض عقد مالک مهریه می شود، می تواند هر زمان که بخواهد اقدام به مطالبه مهریه کند و مرد موظف به پرداخت مهریه به زن می باشد.

علاوه بر این، این امکان نیز وجود دارد که زن با رعایت احکام قانونی، اقدام به بخشش مهریه به شوهر نموده و او را از پرداختن مهریه معاف نماید.

امروزه بدلیل مشکلات ناشی از ازدیاد پرونده های مربوط به مهریه، رویه ای متفاوت با قبل به لحاظ پرداخت مهریه پیش بینی شده است، از جمله مهریه تا یکصد و ده سکه؛ که بر این اساس، تنها به میزان صد و ده سکه از مهریه زن ضمانت اجرای کیفری (جلب شوهر) را دارد و برای مازاد بر آن، نمی توان شوهر را به صورت کیفری تعقیب کرد.