به چه کسانی نفقه تعلق می‌گیرد؟

هنگامی که عقد نکاح میان زن و مردی به درستی انجام شد، شرع و قانون مجموعه ای از حقوق و تکالیف را در ارتباط میان زن و مرد برقرار می کند.

یکی از این تکالیف آن است که مرد به همسر خود نفقه یا خرجی بدهد.

البته در مقابل این تکلیف از سوی مرد، زن نیز وظیفه دارد که در برابر همسر خود تمکین کند.

به عبارت دیگر، عدم تمکین از سوی زن سبب می شود که دیگر مرد وظیفه ای در قبال پرداخت نفقه به ایشان نداشته باشد.

به همین مناسبت، در این مقاله می خواهیم به این سوال بپردازیم که نفقه به چه کسانی تعلق میگیرد؟

در پاسخ به این سوال نفقه زن در ازدواج دائم، نفقه زن در ازدواج موقت، نفقه زن در صورت تمکین، نفقه زن در صورت عدم تمکین را مورد بررسی قرار می دهیم.

نفقه زن در ازدواج دائم

بر اساس قانون مدنی، در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است.

همانگونه که از این ماده مشخص است، پرداخت نفقه زن در ازدواج دائم بر عهده همسر اوست.

در این خصوص، زن هیچگونه تکلیفی بابت تامین نفقه نخواهد داشت، حتی در صورتی که زن شاغل باشد و درآمد کافی هم داشته باشد، باز هم مرد مکلف است که به او نفقه بپردازد و از این تکلیف معاف نخواهد شد.

میزان نفقه زن نیز بر حسب عرف، سن و سال زن، جایگاه اجتماعی او و مسائلی از این قبیل تعیین می شود.

نکته مهم در خصوص نفقه زن در عقد دائم این است که به محض اینکه خطبه عقد نکاح میان زن و مرد جاری شد، زن می تواند از همسر خود نفقه بخواهد.

نفقه زن در ازدواج موقت

بر عکس عقد دائم که مرد را مکلف به پرداخت نفقه به همسر خود می کند، در عقد موقت مرد الزامی به پرداخت نفقه به همسر خود نخواهد داشت.

به حکم قانون مدنی، در عقد موقت یا صیغه، اصولا زن حقی بابت مطالبه نفقه ندارد، اما در دو حالت زن می تواند بابت نفقه خود در عقد موقت اقدام کند.

نخست در حالتی است که زن و مرد ضمن عقد موقت پرداخت نفقه به زن را شرط کرده باشند، دوم در صورتی است که عقد بر مبنای آن خوانده شده باشد که مرد به همسر خود نفقه بپردازد؛ در چنین حالتی مرد مکلف به پرداخت نفقه می شود.

نفقه زن در صورت تمکین

از جمله تکالیف متقابل زن و مرد در زندگی مشترک ناظر به تمکین و پرداخت نفقه است؛ به همین دلیل، بر اساس حکم شرع و قانون زن مکلف است که در مقابل همسر خود تمکین کند.

در صورتی که زن تمکین کرد، از حق نفقه برخوردار است، اما در صورتی که تمکین نکند ، این حق را از دست خواهد داد و مرد الزامی جهت پرداخت نفقه به وی نخواهد داشت.

تمکین به معنای آن است که زن، شوهر خود را در امورات کلی زندگی خانوادگی و روابط زناشویی  اجابت نماید؛ به همین دلیل، انواع تمکین را می توان شامل تمکین عام و تمکین خاص دانست.

به عنوان نمونه زن باید در منزل شوهر خود سکونت نماید؛ مگر اینکه حق تعیین مسکن را حین عقد نکاح شرط کرده باشد.

نفقه زن در صورت عدم تمکین

گفتیم که زن مکلف است در برابر شوهر خود تمکین نماید، در غیر این صورت، مجازات عدم تمکین زن یا به عبارتی آثار این عدم تمیکن از جانب زن شامل قطع شدن نفقه وی خواهد شد، بعلاوه اینکه شوهرش می تواند با مراجعه به دادگاه خانواده، اجازه ازدواج مجدد هم بگیرد.

بنابراین، در حالت کلی نفقه زن در صورت عدم تمکین از بین می رود. البته این امر استثنائاتی هم دارد.

بر اساس قانون مدنی، در مواردی زن مجاز است که از شوهر خود تمکین نکند؛ مثلا اگر مرد مبتلا به بیماری های مقاربتی باشد، یا زن بیمار بوده و نتواند تمکین خاص کند، همچنین در مواردی که زن از حق حبس در عقد ازدواج استفاده می کند، به حکم قانون می تواند و اجازه دارد که از شوهر خود تمکین نکند.

در این حالت دیگر نمی توان به وی عنوان زن ناشزه داد؛ به همین دلیل، همچنان از حق نفقه هم برخوردار خواهد بود.