حضانت موقت فرزند

حضانت واژه ای عربی به معنای پروردن است و در اصطلاح حقوقی به معنای حق و تکلیف نگهداری مادی و معنوی از کودک توسط کسانی است که قانون معین نموده است.

به عبارت ساده تر وظیفه و حق مراقبت و نگهداری از سلامت جسمی و روحی کودک و تربیت وی حضانت نامیده می شود که غالبا توسط پدر و مادر وی و یا در صورت نبود ابوین توسط سایر افرادی که قانون معین کرده است، انجام می شود.

مسئله ی حضانت غالبا زمانی مطرح می شود که زوجین به دلایلی قصد جدایی و طلاق از یکدیگر را دارند و به همین دلیل نیز حضانت برای تعیین تکلیف مراقبت از فرزندان استفاده می شود، البته در زمانی که یکی از والدین طفل فوت نموده باشد نیز این مسئله به میان خواهد آمد ولیکن غالبا در این موارد اختلافات چندانی بروز نمی نماید.

نظر به اینکه اختلاف میان زوجین و کشمکش های موجود در روابط خانوادگی ممکن است آسیب های روحی و جسمی به کودک وارد نموده و او را دچار بلاتکلیفی و سردرگمی کند، هر یک از والدین می توانند از دادگاه تقاضا کنند تا در این مدت، حضانت را به صورت موقت به آنان سپرده و زمینه آسایش کودک را فراهم کند تا اینکه دادگاه تصمیمی مقتضی در خصوص اینکه در نهایت چه شخصی باید حضانت کودک را به عهده داشته باشد، اتخاذ نماید.

به همین مناسبت در مقاله پیش رو قصد داریم پس از بررسی شخص عهده دار حضانت و مدت حضانت فرزند، به این سوال پاسخ دهیم که حضانت موقت فرزند چیست؟

شخص عهده دار حضانت

علی القاعده انجام حق و تکلیف حضانت در درجه اول با مشارکت و همکاری میان والدین انجام می پذیرد اما زمانی که زوجین از هم جدا می شوند و یا یکی از آنها فوت کند، موضوع شخص عهده دار حضانت مطرح می شود و به همین مناسبت هم در قانون مدنی در خصوص حضانت فرزندان بعد از فوت والدین و حضانت فرزندان بعد از طلاق تعیین تکلیف شده است.

بر این اساس، طبق قانون مدنی در صورتی که یکی از والدین فوت کرده باشد، حضانت با دیگری که زنده است خواهد بود.

اگر هر دوی والدین فوت کنند، حضانت بر عهده جد پدری قرار خواهد گرفت اما در حالتی که زوجین از هم جدا شده باشند و یا اینکه بنا به دلایلی جدا از هم زندگی کنند، بسته به اینکه فرزند دختر یا پسر چه سنی داشته باشد، به موجب قانون شخص عهده دار حضانت وی تعیین خواهد شد.

مدت حضانت فرزند

یکی از مهم ترین نکات پیرامون حضانت فرزندان، طول مدت و دوره حضانت فرزند است که در این خصوص ماده 1169 قانون مدنی تعیین تکلیف کرده است.

بر اساس این ماده، مدت حضانت فرزند پسر و فرزند دختر مشخص شده است که بر اساس آن برای حضانت و نگاهداری طفلی که ابوین او جدا از هم زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است.

• تبصره: بعد از 7 سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.

بر این اساس، حضانت فرزند پسر و دختر تا سن هفت سالگی به عهده مادر بوده و پس از آن، تا رسیدن سن بلوغ (نه سال تمام قمری برای دختران و پانزده سال تمام قمری برای پسران) حضانت با پدر خواهد بود و پس از رسیدن به سن بلوغ خود فرزند می تواند یکی از والدین را جهت ادامه زندگی انتخاب کند.

در قسمت قبل به بررسی شخص عهده دار حضانت و مدت حضانت فرزند بر اساس قانون پرداختیم، اما در این قسمت قصد داریم به بررسی مفهوم حضانت موقت یا معنای حضانت موقت فرزند بپردازیم که به لحاظ قضایی ممکن است برای اشخاصی که دعوای گرفتن حضانت فرزند را در دادگاه اقامه کرده اند مسئله آشنایی باشد.

به طور کلی حضانت موقت به معنای آن است که قاضی دادگاه در پی تقاضای دستور موقت برای حضانت فرزند، حضانت وی را به صورت موقتی به یکی از والدین واگذار می کند تا اینکه پس از رسیدگی به پرونده، قاضی تصمیم نهایی برای اینکه حضانت با کدامیک از والدین باشد را بگیرد.

با عنایت به قوانین و مقررات مختلف، دادگاه به این دلیل حضانت فرزند را به صورت موقتی به یکی از والدین واگذار می کند که گاهی فرایند رسیدگی به دعوای گرفتن حضانت فرزند در صورت جدایی والدین، ممکن است طولانی باشد و از این بابت ضرر و زیان هایی به کودک وارد شده و مصلحت وی به خطر افتد.

به همین دلیل، دادگاه حضانت موقت را به یکی از والدین می سپارد تا پس از رسیدگی دقیق به جزییات پرونده، شخص صلاحیت دار برای حضانت تعیین شود؛ لذا صدور دستور حضانت موقت از سوی دادگاه به معنای آن نیست که حضانت به طور دائمی به آن شخص تعلق گرفته است.

به عنوان مثال ممکن است دادگاه برای جلوگیری از ورود خسارت و ضرر و زیان احتمالی کودک، حضانت را به طور موقتی به مادر واگذار کند؛ اما پس از اینکه مادر به دادگاه دادخواست حضانت طفل را داد، دادگاه از تصمیم خود در خصوص حضانت موقت منصرف شده و حضانت را به دلیل وجود شرایط لازم و صلاحیت بیشتر، به پدر واگذار کند.