تبدیل تامین

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق

۵.۰ بر اساس (۱۴) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

گاهی مالی که در راستاي قرار تامین خواسته بازداشت می شود، تحت شرایطی بدون اینکه در قرار صادره موثر باشد تبدیل به مال دیگري می شود.

معمولا وقتی مال توقیف می شود تا زمان روشن شدن نتیجه یا قطعی دعوا این توقیف به مال خودش باقی می ماند اما دو موضوع ممکن است که طرفین را وادار بکند، به اینکه جایگزینی مال توقیف شده را با یک مال دیگر از دادگاه درخواست بکند.

این انگیزه ممکن است هم برای خواهان و هم برای خوانده وجود داشته باشد اما به انگیزه ای که ممکن است برای خواهان در راستای تبدیل تامین وجود داشته باشد، در ادامه خواهیم پرداخت.

انگیزه خواهان براي تقاضاي تبدیل تأمین

خواهان در زمان معرفی مال براي توقیف در راستای اجرای قرار تامین خواسته بیشتر نگاه و نظرش اینست که مالی را از خوانده در توقیف داشته باشد، به این نکته توجه نمی کند که این مال کفاف خواسته او را می دهد یا خیر و یا ممکن است که در اولین فرصتی که به یک مالی از خوانده رسید همان را بعنوان مال خوانده در راستای اجرای قرار تامین خواسته معرفی بکند و دادگاه آن را توقیف بکند و مال دیگری در آن زمان به ذهنش نرسد و ممکن است این مالی که توقیف شده تکافوی میزان حق مورد ادعا را برای خواهان نکند؛ به همین دلیل چنانچه خواهان احساس کند، مال توقیف شده تکافوي حق ادعایی او را نمی کند، بعد از احراز وجود مال جدیدي از خوانده می تواند جایگزین مال جدید با مال توقیف شده را از دادگاه بخواهد.

انگیزه خوانده براي تقاضاي تبدیل تأمین و انکه خوانده از دادگاه بخواهد مال توقیف شده را با مال دیگری جایگزین و جابجا نماید اینست که
خواهان در زمان معرفی مال خوانده براي توقیف به دنبال وارد کردن فشار بیشتر به خوانده و در نتیجه وادار کردن وي به سازش است.

مالی را معرفی می کند که دشواری ها و سختی های بیشتری را به خوانده وارد بکند تا از این منظر و بدلیل ورود فشار و سنگینی ناشی از توقیف مال او احیانا وادار به سازش بشود.

در این صورت هنگامی که خوانده می بیند فشار ناشی از توقیف مال بسیار زیاد است و به علاوه او اموال دیگري هم دارد که تکافوی حق (طلب) ادعایی خواهان را بکند تحت شرایطی می تواند تبدیل تامین را از دادگاه را بخواهد.

همچنین ممکن است خوانده قصد نقل و انتقال مال توقیف شده را داشته باشد، همانطوریکه گفته شد مالی که توقیف شده قابلیت نقل و انتقال توسط خوانده را نخواهد داشت، اگر خوانده بخواهد آن مال را منتقل بکند، در این صورت می تواند با معرفی مال دیگري که واجد شرایط قانونی است تبدیل تأمین را از دادگاه تقاضا کند.

و آنگاه با آزاد سازی مال توقیف شده بتواند آن را منتقل بکند، پس بنابراین گاهی تبدیل تامین به درخواست خوانده دعوا ممکن است صورت بگیرد و گاهی تبدیل تامین به درخواست خواهان دعوا و کسی که تامین خواسته را درخواست کرده ممکن است صورت بگیرد.

شرایط عمومی تبدیل تأمین

شرایط عمومی تبدیل تامین: مشترك است بین خواهان و خوانده؛ یعنی اینکه تبدیل تامین را چه خواهان درخواست بکند و چه خوانده درخواست بکند باید شرایط عمومی را داشته باشد).
شرایط اختصاصی تبدیل تأمین: زمانی است که خواهان و خوانده تقاضاي تبدیل تأمین می کند ولی بخشی از شرایط و بعضی از شرایط مربوط است به زمانی که خوانده تقاضای تبدیل تامین را می کند و بخش دیگر مربوط است به زمانی که خواهان تقاضای تبدیل را می کند.

شرایط عمومی تبدیل تامین که هم در درخواست خواهان و هم در درخواست خوانده مطرح است اینست که هم در جایی که تبدیل تامین به درخواست خوانده است و هم در جایی که تبدیل تامین به درخواست خواهان هست تبدیل تامین:

براساس ماده 53 قانون اجراي احکام مدنی تبدیل تامین فقط براي یک بار مجاز است. هم از سوی خواهان و هم از سوی خوانده فقط یک بار تقاضای تبدیل قابلیت پذیرش را خواهد داشت، در نتیجه چه خواهان و چه خوانده نمی تواند بیش از یک بار از دادگاه تقاضا کنند که مال دیگری را بجای مال توقیف شده بازداشت بکنند.
براساس ماده 124 ق.آ.د.م اگر خواسته بازداشت شده عین معین باشد، تبدیل تامین منوط به رضایت خواهان است؛ زیرا در این صورت اگر حکم به نفع خواهان صادر شود، دادگاه همین مال را از محکوم علیه اخذ کرده و به خواهان می دهد، درنتیجه اگر دادگاه قبلاً تبدیل تأمین را بدون رضایت خواهان انجام داده باشد، اجراي حکم با مشکل مواجه خواهد شد.

ممکن است که موضوع خواسته که عین معین بوده منتقل بشود به دیگری یا تلف بشود و از بین برود، در نتیجه اجرای حکم با چالش و دشواری مواجه بشود به همین دلیل برای اینکه دادگاه عین معین را تبدیل به مال دیگر بکند، باید خوانده رضایت خواهان را هم جلب بکند, در غیر اینصورت تبدیل این مال معین بازداشت شده به یک مال دیگری توسط دادگاه قبول نخواهد شد.

باید دو دسته شرایط اختصاصی تبدیل تامین به درخواست خوانده و تبدیل تامین به درخواست خواهان را تفکیک کرد، در جایی که تبدیل تامین انجام شده به درخواست خوانده صورت می گیرد، در ماده 124 کاملا مشخص و بیان شده است.

الف: تبدیل تأمین به درخواست خوانده:

بر اساس ماده 124 ق.آ.د.م:

چنانچه مال بازداشت شده عین معین نباشد خوانده می تواند به عوض آن و به میزان همان مال وجه نقد یا اوراق بهادار به دادگاه معرفی کرده و در صندوق دادگستري بسپارد یا به حساب یکی از بانک ها به ودیعه بگذارد. اگر معادل ارزشی مال توقیف شده یا مالی که دادگاه درصدد توقیف آن هست خوانده دعوا وجه نقد و یا اوراق بهادار بپردازد و یا به امانت بگذارد در این صورت با جمع شدن شرایط دیگر قابلیت تبدیل رابه درخواست خوانده خواهد داشت.
مالی که براي جایگزینی مال توقیف شده پیشنهاد می شود، اگر وجه نقد نباشد باید مالی باشد که از نظر قیمت و سهولت فروش با مال توقیف شده برابر باشد و کمتر نباشد. اگر مالی که جدید معرفی می شود برای توقیف از نظر سهولت فروش دارای سهولت کمتری باشد دادگاه نمی پذیرد؛ چرا که مالی را که توقیف کرده یکی از اهداف خواهان اینست که در صورت صدور حکم به نفع خواهان بتواند در سریع ترین زمان ممکن از محل فروش این مال و به آسانی از فروش این مال طلب خود را وصول بکند. اگر در جایگزینی تامین خواسته مالی را معرفی بکند که به راحتی قابل فروش نباشد، اجرای این فروش در زمانی که حکم به نفع خواهان صادر می شود و در اجرای حکم به نفع خواهان ممکن است با مشکل مواجه شود و خواهان نتواند به راحتی مال توقیف شده را بفروشد به همین دلیل مالی را که معرفی می کند، باید هم از نظر قیمت و هم از نظر سهل الفروش بودن حداقل برابر باشد با مالی را که قبلا توقیف شده است.

مثال: درخواست تبدیل شمش طلاي توقیف شده به وجه نقد یا طلاي شکل یافته قابل قبول است؛ چرا که به راحتی از محل وجه نقد می توان طلب خواهان را وصول کنیم. با تبدیل شمش طلا به طلاهای شکل یافته مثل زیور آلات باز امکان پذیر است؛ چرا که فروش طلاهای شکل یافته و زیور الات به سهولت شمش های طلا امکان پذیر است اما اگر بخواهد بجای شمش طلا یک ملکی را یا مزروعی را یک اتومبیلی را معرفی بکند، ممکن است که سهولت فروش ملک مزرعه و یا اتومبیل آن سهولتی که در فروش شمش طلا هست نباشد و در نتیجه دادگاه آن را نخواهد پذیرفت اما درخواست تبدیل آن به یک ملک یا مزرعه قابل قبول نیست.

ب: تبدیل تأمین به درخواست خواهان:

بر اساس ماده 53 قانون اجراي احکام مدنی خواهان فقط یک بار حق درخواست تبدیل تأمین را دارد.

قانونگذار شرایط ویژه دیگري براي تبدیل مال مورد تامین خواسته به مال دیگر پیش بینی نکرده است، اما از آنجا که شرایطی که براي تبدیل تامین به درخواست خوانده گفته شد غالبا به نفع خواهان است، چنانچه خود خواهان تبدیل تأمین را بخواهد در انتخاب مال جایگزین آزاد است و حتی می تواند مالی که به سهولت فروش کمتر یا قیمت کمتر دارد را انتخاب کند.

اگر هم خواسته عین معین نیست مالی را توقیف کردند در راستای تامین خواسته می تواند به جای مال بازداشت شده وجه نقد یا اوراق بهادار بگیرند، به جای آن مال دیگری بگیرند که حتی از نظر قیمت کمتر باشد یا دارای سهولت فروش کمتری باشد.

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق