لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

وبلاگ بنیاد وکلا
۶۴۷ بازدید ۰ دیدگاه

چگونه تجاوز و ازار جنسی را در دادگاه اثبات کنیم؟

چگونه تجاوز و ازار جنسی را در دادگاه اثبات کنیم؟
محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴.۹ بر اساس (۱۴۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

تجاوز جنسی یکی از آسیب زننده‌ترین اتفاقاتی است که می‌تواند برای مردان و زنان اتفاق بیفتد.

برخلاف باور عامه تجاوز بیشتر توسط آشنایان فرد رخ می‌دهد، همچنین کودکان بیشتر در معرض این آسیب هستند.

تجاوز جنسی می‌تواند بنیان روانی فرد را دگرگون کند و آسیب‌های گوناگونی را در بخش‌های مختلفی از زندگی فرد ایجاد کند، به دلیل سنگین بودن بار روانی این اتفاق معمولا قربانیان آن نمی‌توانند مساله را برای دیگران عنوان کنند.

کودک آزار جنسی از جمله مواردی است که کمتر گزارش می‌شود.

عنوان نکردن این اتفاق علاوه بر این که می‌تواند بار روانی تجاوز را بیشتر کند، می‌تواند فرد متجاوز را همچنان موجه جلوه دهد و در نهایت رفتار او می‌تواند ادامه پیدا کند.

تجاوز جنسی پدیده ای است که از گذشته های بسیار دور در بین جوامع گوناگون وجود داشته است، ولی امروزه این بحران در جوامع مختلف، برای رواج دو مبحث خشونت و سکس، در سطح بسیار گسترده‎ای افزایش یافته است و بعنوان مصداق جهانی خشونت علیه زنان مطرح می‎باشد.

این نوشتار از بنیاد وکلا با بررسی معنای تجاوز جنسی و انواع آن، ویژگی‎های متجاوزان و بزه‎ دیدگان، دلایل وعوامل بروز این پدیده، پیامد های ناگوار آن را در بعدهای گوناگون، تحلیل و بررسی کرده و در بخش پایانی، راهکارهای پیشگیرانه در سطح شخصی و اجتماعی و حقوقی عرضه نموده است.

تعریف تجاوز جنسی

تعریف لغوی

از نظر لغوی،«تجاوز» به معنای ستم و تعدی میباشد، در واژه نامه دهخدا، یکی از معناهای این مفهوم، تخطی، تعدی، بیرون شدن از حد، حق و عدالت میباشد.

تعریف اصطلاحی

تجاوز به عنف نوعی رفتار خشن و تحقیر آمیز است که از طریق اعمال جنسی و برای ابراز قدرت و خشم صورت میگیرد، در چنین مواردی، روابط جنسی به ندرت موضوع اصلی میباشد و در اغلب موارد مسایل جنسی در خدمت نیازهای غیر جنسی درمی آیند.

تشخیص تجاوز جنسی به عهده پزشک قانونی است و این تشخیص گاه به دلیل فراوانی علایم ایجاد شده پارگی و خون مردگی بسیار ساده و گاه به دلیل نبود علامت مثبت تقریبا محال است.

از نظر قانونی، تفاوت میان ازار جنسی و تجاوز جنسی چیست؟

تجاوز جنسی دیگر آخرین مرحله است ولی ازار جنسی میتواند اعم از رفتار، حرف های زشت، نظر کردن به اصطلاح هیزی کردن و لمس اعضای بدن بچه یا قربانی باشد، به عنوان مثال درصورتی که راننده سرویس کودکی کلمات مستهجنی بکار ببرد خود ازار جنسی به حساب میروند، حتی درصورتی که کسی هم در اجتماع چنین کلماتی را بشنود افترای جنسی یا نام حقوقی آن قذف است، قذف نوعی فحاشی و به معنای متهم کردن شخصی به زنا یا لواط است، از این بابت هم فرد میتواند شکایت کند.

انواع تجاوز جنسی

چند نوع تجاوز وجود دارد که معمولا باتوجه به وضعیتی که در آن رخ می‌دهند، جنسیت یا خصوصیت قربانی، و یا جنسیت و خصوصیت متهم طبقه بندی میشود.

انواع گوناگون تجاوز شامل: تجاوز به وسیله اشنا، تجاوز دست جمعی، تجاوز زناشویی یا تجاوز زوجی، تجاوز به محارم، سوءاستفاده جنسی از بچه ها، تجاوز در زندان، تجاوز جنگی و تجاوز از لحاظ قانونی است ولی به این موارد محدود نمی شود.

آثار تجاوز جنسی

قربانیان تجاوز میتوانند بخاطر ازار و اذیت به شدت دچار اسیب شوند و امکان دارد که در عملکرد به همان کیفیتی قبل از تجاوز به عنوان مثال به علت عدم تمرکز، الگوهای خواب و غذا خوردن دچار مشکل شوند. امکان دارد که تحریکی یا تندخو باشند.

بعد از تجاوز، عادی است که قربانی اختلال استرس حاد را تجربه کند که حاوی علامت هایی شبیه علامت های اختلال استرس بعد از اسیب است مثل عواطف شدید و گاهی غیرقابل پیش بینی؛ و امکان دارد در رویارویی با خاطره های آن اتفاق مشکل داشته باشند.

در ماه های بعد از تجاوز، این مشکلات میتواند شدید و ناراحت کننده باشند و قربانی را از اشکار کردن تجربه ناخوشایندشان پیش دوست ها یا خانواده یا مراجعه به پلیس یا تقاضای کمک پزشکی باز بدارند. نشانه های دیگر اختلال استرس حاد شامل این موردها میشود:

  • این اشخاص شدیدا بیحال و خسته به نظر می رسند.
  • زوال شخصیت یا گسستگی(حس کرختی و بی علاقگی، مثل در بهت یا خواب بودن، یا این حس که دنیا عجیب یا غیرواقعی است)
  • دشواری در به یادآوردن بخش های مهم تجاوز
  • بررسی تجاوز در افکار، خاطره ها، یا کابوس ها
  • خودداری از کارها، مکان ها، افکار یا احساساتی که تجاوز را یادآور میشود
  • استرس یا افزایش گوش به زنگی(مشکل در خوابیدن، تمرکز و…)
  • دوری از زندگی اجتماعی یا محل تجاوز

در یک سوم تا نصف قربانیان این علائم بعد از ماه های نخست ادامه پیدا میکند و درخور شرایط تشخیص اختلال استرس بعد از اسیب می گردد.

بطور کلی، تجاوز و ازار جنسی رایج ترین عوامل اختلال سندروم اسیب بعد از حادثه در زنان هستند.

پیش‌گیری و مقابله با تجاوز جنسی

راهبردهای فرهنگی:

  • ترویج ارزش های مذهبی

جایگزینی ارزش های غیر مذهبی، بجای ارزش های مذهبی، انواع انحرافات من جمله تجاوزات جنسی را توسعه می‎دهد.

هرچه اعتقادات مردم نسبت به معنویت کمرنگ تر شود، به همان نسبت هم گرایش به انحرافات اخلاقی در بین آن ها بیشتر خواهد شد؛ بنابراین مصلحان و دلسوزان جامعه باید به احیای ارزش های مذهبی همت گمارند.

  • پوشاندن زینت آلات از دید نامحرمان:

انگیزه بعضی از متجاوزین، دزدی زیور آلات قربانیان است، به همین جهت پوشاندن زیور آلات در بیرون از خانه، علاوه بر این که یک ضروری شرعی است، گامی در جهت افزایش ضریب امنیت اجتماعی زنان میباشد، اما طبیعی است که اشکار کردن زینت آلات توام با اشکار کردن اندامی است که زینت بر آن قرار دارد.

راهبردهای اجتماعی:

  • تسهیل ازدواج:

با توجه به گزارشات دادگاهها، اغلب جوانان متجاوز مجرد می باشند؛ بنابراین والدین و حکومت دینی باید سعی کنند تا از روش های گوناگون، جوانان را تشویق به ازدواج نمایند و زمینه‎های این امر را فراهم کنند.

  • کاهش عوامل تحریک‎زا:

امروزه اثبات گردیده است که هرچه عوامل تحریک کننده شهوات بیشتر باشند، میزان جرائم جنسی افزایش خواهد یافت.

توصیه برای اگاهی بخشیدن به خانواده ها و فرزندان در برخورد با این حوادث

اولین اموزش، آن است که خانواده ها حتی از سنین بسیار پائین ، گروهی از خطرات را به فرزندان خود خاطرنشان کنند. برای این کار روشها و فوت و فن های اموزشی خاصی وجود دارد که میتوان مسئله را بدون آنکه شوکی به بچه وارد شود به وی انتقال داد.

به این ترتیب که در بسیاری از موردها میتوان جلوی این حادثه را قبل از وقوع گرفت، بسیاری از قربانیان به خصوص بچه ها از سر ترس برای خود یا برای خانواده شان تن به تعرض و تجاوز می‌دهند بنابراین باید آنها را نسبت به این مسایل آگاه کرد.

متاسفانه در خانواده های ما، پدر و مادر ها با تفکری سنتی و عقب افتاده که آن را« اخلاقی» میدانند درباره این مسایل با فرزندان خود سخن نمی گویند در نتیجه موقع وقوع حادثه قربانیان، هیچ سازوکاری برای دفاع از خود ندارند حتی شرایط را برای اولین بار و بدون هیچ امادگی ذهنی ای تجربه کرده و در حالت یک شوک قرار می گیرند.

ولی با وجود اگاهی از این خطر باز هم قابلیت آن از بین نمی رود. باید اشخاص را نسبت به رفتارهای خطرناک آگاه کرد و چه بسا اموزش هایی داد که در موقع برخورد با چنین خطری چه طور از خود دفاع کنند.

این ریشه ها هم مشخص هستند. نوگرایی و زندگی کردن در آن وضعیت خاصی را می طلبد که باید خود را با آن تطابق داد.

همان طورکه بارها گفتم ما از حیث دینی مشکلی برای این انطباق نداریم، ولی از حیث  سنت های اجتماعی، خود مشکلات زیادی داریم.

هنوز خانواده ها ترجیح می‌دهند برای جلوگیری از آنچه «رسوایی» می نامند، فرزندان خود بالاخص دختران را در سنین پائین و اجبار به منزل بخت بفرستند و با این کار باعث گسترش طلاق به صورتی انفجارآمیز یا به بارآمدن فرزندانی بیمار و اسیب زده از حیث روانی شوند.

آبرو یعنی مسوولیت داشتن و برخورد با واقعیت ها و مدیریت کردن زندگی و این که اعتماد و عشق را نسبت به فرزندان خود بیشترکنیم و فکر نکنیم با فشار، اجبار و سختگیری، راه هایی که احتمالا صد یا پنجاه سال پیش جواب می دادند، در شهرهای میلیونی و ارتباطات پیچیده ای که وجود دارد، پاسخگواند و با بکار بستن آنها زندگی مناسبی خواهیم داشت.

تجاوز جنسی  چیست؟

تجاوز جنسی، یکی از مهمترین جرایمی است که علاوه بر آن که نظم عمومی و اخلاق حسنه را به خطر می اندازد، عواطف و احساسات نوع انسان را جریحه دار کرده و چه بسا تا سالیان سال، قربانیانش را در دام بیماریهای روحی و روانی سخت گرفتار سازد.

در بیشتر موارد تجاوز جنسی را عملی که توسط مرد علیه زن انجام می گیرد تعریف کرده اند، ولی ذکر این مسئله ضروری است که بزه دیده تجاوز جنسی لزوما زنان نیستند و ممکن است مردان یا حتی کودکان نیز بزه دیده این نوع جرایم واقع شوند.

اگر در زمان ارتکاب جرم جنسی مرتکب برای جلب رضایت بزه دیده به برقراری رابطه جنسی از اعمال فشار روانی استفاده کرده باشد و در واقع او را اغفال کرده باشد عمل او جزو تهاجمات جنسی می باشد اما اگر ازطرفی چون فشار فیزیکی مثل کتک زدن یا استفاده از اسلحه و… جهت بی دفاع کردن بزه دیده برای وا داشتن وی به انجام عمل جنسی استفاده کند، عمل او تجاوز جنسی محسوب می شود.

هرچند در عمل به هر دوی این جرایم تحت عنوان کلی جرم جنسی یا سوء استفاده جنسی نگریسته می شود و قربانیان آن به یک اندازه زخم می خورند.

در نهایت باید گفت تجاوز جنسی شدید ترین مصداق جرایم جنسی غیر کشنده است که علیه شخصی ارتکاب می یابد و زمانی تحقق پیدا می کند که مردی با مردی دیگر یا زنی بدون رضایت آن ها، مقاربت جنسی داشته باشد.

اثبات جرم تجاوز جنسی

دلایل اثبات یک جرم مهم ترین و اصلی ترین مسیری است که قربانی برای احقاق حق خود باید آن را سپری نماید.

قانون مجازات اسلامی برای اثبات زنا به اقرار، شهادت و علم قاضی اشاره کرده است.

هرچند این ادله برای اثبت کلیه دعاوی حقوقی و جزایی عمومیت دارد و اختصاص به جرایم خاص مانند تجاوز جنسی ندارد.

در بحث تجاوز جنسی اقرار متهم بر علیه خود امری بعید است مگر اینکه اقرار از راه های قانونی و مشروع کسب نشده باشد که در آن صورت نیز ارزش اثباتی ندارد.

همچنین مجرمین معمولا در برابر دیگران مرتکب جرم نمی شوند به خصوص جرمی مانند تجاوز جنسی که بیشتر از جرائم دیگر نیازمند پنهان کاری است، در نتیجه استفاده از شهادت شهود در این موارد بسیار اندک است؛ بنابراین تنها امکانی که یرای بزه دیده باقی می ماند استفاده از علم قاضی میباشد.

در میان این ادله نقش علم قاضی بسیار مهم است. قضات می توانند با در نظر گرفتن جنبه ی خصوصی این جرم تلاش خود را برای کشف حقیقت به کار گیرند یا در جهت استفاده بهینه از سایر ادله به ان استناد کنند.

علم قاضی از شیوه های مختلفی می تواند تحصیل شود گزارش اولیه پلیس، نظریه ی پزشکی قانونی، اظهارات متهم در جلسات متفاوت ، روابط قبلی میان متهم و قربانی و.. می تواند از مواردی باشد که به حصول علم قاضی کمک می کند.

مجازات تجاوز جنسی

مطابق بند ت ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی وجود عنف در تجاوز جنسی، یکی از مواردی است که منجر به تشدید کیفر زنا تا حد اعدام می گردد.

در واقع هرگاه یکی از طرفین راضی به برقراری رابطه جنسی نبوده و دیگری وی را وادار به ارتکاب این عمل نماید این ویژگی برای شخص مکره از کیفیات مشدده محسوب می شود، از این رو تجاوز جنسی (تجاوز به عنف) در فقه و به تبع آن در قوانین کیفری ایران با تشدید مجازات همراه شده است.

در واقع این عدم رضایت  قربانی است که آمیزش جنسی را به تجاوز جنسی تبدیل می کند.

اگر این رضایت با حیله و و تقلب به دست آمده باشد باعث محکومیت مرتکب به تجاوز جنسی می شود  همانطور که در تبصره ی ۲ ماده ۲۲۴ مقرر شده: هر گاه کسی با زنی که راضی به زنای با او نباشد، در حال بیهوشی، خواب یا مستی زنا کند، رفتار او در حکم تجاوز جنسی است.

در زنا از طریق اغفال و فریب دادن دختر نابالغ یا از طریق ربایش ، تهدید یا ترساندن زن، اگرچه موجب تسلیم شدن او شود نیز حکم فوق جاری است»، اما اگر این حیله و تقلب به صورتی باشد که به فرض مثال قربانی به خاطر وعده ی ازدواج تن به آمیزش جنسی داده باشد و فریب خورده باشد دیگر در قانون ما تجاوز به جنسی محسوب نمی شود؛ زیرا به هر حال شخص به میل خود در رابطه جنسی ایفای نقش کرده است.

علاوه بر کیفر اعدام متجاوز مقرر در بند ت ماده ۲۲۴ قانون مجازات  اسلامی۱۳۹۲ ، قانونگذار در ماده ۲۳۱ این قانون، پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل را نیز بعنوان ضمانت اجرای مدنی تجاوز و راهکاری برای حمایت از بزه دیدگان زن تجاوز جنسی پیش بینی نموده است که در موارد زنای به عنف در صورتی که زن باکره باشد، مرتکب علاوه بر مجازات مقرر، به پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل نیز محکوم می شود و در صورتی که باکره نباشد، فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محکوم می گردد.

اثبات جرم ⁧تجاوز⁩ به عنف در نظام دادرسی ایران، از پیچیده‌ترین پرونده‌های کیفری محسوب می‌شوند. علت عمده‌ آن هم از بین رفتن مدارک و آثار جرم توسط قربانی در همان ساعات اولیه است.

مهمترین اقدامات، برای جمع‌آوری مدارک کافی بلافاصله پس از وقوع جرم چیست؟

  • در صورت وقوع تجاوز، بلافاصله محل امنی بیابید. با مطمئن‌ترین شخص زندگی خود تماس بگیرید و از او بخواهید برای ساعت‌های پس از وقوع بزه کنار شما بماند. رفتارهای هیجانی لحظه‌های بعد از وقوع تجاوز، عمده‌ترین عامل از بین مدارک جرم است.
  • قبل از معاینه کامل توسط پزشک قانونی، مدارک و شواهد تجاوز را از بین نبرید.حمام نروید و دندانهای خود را مسواک نزنید. لباس‌های خود را با دقت کامل در بیاورید و در پلاستیک تمیز دربسته‌ای نگه‌داری کنید. تمام جزئیات به ویژه زمان‌ها، مکان وقوع و جزئیات صحنه تجاوز را یادداشت کنید.
  • در تجاوز سفید، عمدتا میان متجاوز و قربانی، رابطه آشنایی وجود دارد؛ اسامی همه افرادی که شاهد ملاقات شما بوده‌اند را بخاطر بیاورید. اگر مدت کوتاهی قبل از وقوع تجاوز در مکانی غذا خورده‌اید، به سینما رفته‌اید و یا از فروشگاهی خرید کرده‌اید، نام و آدرس آن را در جایی بنویسید.
  • اگر گمان می‌کنید به شما داروی خواب‌آور یا مواد مخدر یا الکل داده شده است از پزشک قانونی بخواهید از شما آزمایش خون و ادرار گرفته شود. با در جریان گذاشتن پزشک، از او بخواهید ضمن بررسی دقیق میزان جراحات، خطر بیماری‌های مقاربتی و حاملگی ناخواسته را در نظر بگیرد.
  • تصویر، صوت و تمامی مدارک الکترونیک از جمله لاگ تماس، پیامک، ایمیل،اینستاگرام، تلگرام، توئیتر، فیس‌بوک و...، از جمله دلایل اثبات ادعای شما محسوب می‌شوند. بنابراین کلیه مستندات و پیام‌های تهدید و اخاذی احتمالی بعدی را با دقت و حساسیت جمع‌آوری و در چند نسخه کپی و نگه‌داری کنید.
  • در صورت تمایل می‌توانید در مراجعه اولیه به کلانتری، از افسر قضایی، تقاضا کنید تحقیقات مقدماتی در کلانتری توسط افسر زن و با حفظ محرمانگی صورت گیرد. کلیه واحدهای کلانتری و پلیس آگاهی، موظفند از نیروی کافی پلیس زن برای ارائه خدمات انتطامی به بانوان، استفاده کنند
  • مرتکبان تجاوز عموما دارای ویژگی‌های شخصیتی مشترکی هستند: ‏مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی پائین، برانگیختگی هیجانی، فرار از مسئولیت، علاقه به خشونت و بدرفتاری با حیوانات، سابقه خشونت و تحقیر افراد زیردست و کارمندان و رفتارهای پرخطر در هنگام مصرف الکل و مواد مخدر.

طی سال‌های اخیر همزمان با افزایش میزان آزار و تعرض جنسی در جامعه ایران، حساسیت‌های افکار عمومی نیز به سمت پیگیری این موضوع رفته است.

گرچه آمارهایی درباره چگونگی پیگیری آزار و تعرض جنسی و پرونده‌های قضایی آن به بیرون درز نمی‌کند، اما به نظر می‌رسد در مقایسه با گذشته تعداد پیگیری‌ها از این موضوع بیشتر شده است.

با این حال، بسیاری از جامعه‌شناسان تاکید دارد که قربانیان باید در صورت مواجهه با آزار و تجاوز پیگیری حقوقی کنند تا به جمعیت خاموش تبدیل نشوند و دچار  آسیب‌های زمینه‌ای بیشتر نشوند.

محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴.۹ بر اساس (۱۴۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.