تعریف نفقه معوقه و نفقه معوقه زن و فرزند

به طور کلی نفقه به معنای مخارج و هزینه هایی است که برای ادامه زندگی مورد مصرف قرار می گیرد.

بر اساس قانون مدنی در ایران پرداخت نفقه را می توان در دو حالت مورد بررسی قرار داد که حالت اول نفقه ای است که از طرف شوهر به زن پرداخته می شود که به آن نفقه زوجه گفته می شود.

علاوه بر این، پرداخت نفقه فرزندان نیز در حالت کلی به عهده پدر می باشد که تحت عنوان نفقه اقارب در قانون مدنی بحث شده است که بر اساس آن، پدر موظف است که با وجود شرایط قانونی نفقه فرزندان خود را تادیه نماید . اما مسئله مهمی که در این خصوص مطرح است آن است که گاهی شخص پرداخت کننده نفقه از پرداخت آن خودداری نموده است و این در حالی است که پرداخت نفقه به لحاظ قانونی به عهده وی بوده است.

در این صورت می توان عبارتی تحت عنوان نفقه معوقه را برای نفقه پرداخت نشده به کار برد که این اصطلاح به لحاظ حقوقی و در رویه قضایی دادگاه خانواده نیز کاربرد وسیعی دارد.

به همین مناسبت، در ادامه این مقاله قصد داریم به بررسی مفهوم و تعریف نفقه معوقه پرداخته و نفقه معوقه زن و نفقه معوقه فرزند را به صورت مختصر مورد بررسی قراردهیم.

نفقه معوقه چیست؟

همانگونه که از کلمه "نفقه معوقه" برداشت می شود، منظور از نفقه معوقه ، نفقه ای است که پرداخت نشده است و پرداخت آن به تعویق افتاده است؛ لذا در تعریف کلی می توان گفت که نفقه معوقه، نفقه ای است که در گذشته به شخص (زن یا فرزندان) تعلق می گرفته است؛ ولی با این حال، پرداخت نشده باقی مانده است.

برای روشن شدن مفهوم نفقه معوقه به این مثال توجه کنید.

در صورتی که مردی برای مدت سه ماه تمام نفقه زن خود را نپرداخته باشد، نفقه سه ماه گذشته زن، تحت عنوان نفقه معوقه زوجه شناخته می شود؛ چرا که زن در صورتی که در عقد دائم از شوهر خود تمکین کرده باشد، استحقاق دریافت نفقه را خواهد داشت.

همچنین در صورتی که پدر به مدت یک سال نفقه فرزندان خود را نداده باشد، می توان گفت نفقه فرزندان به تعویق افتاده است و از نفقه معوقه فرزندان صحبت کرد.

لازم به ذکر است که نفقه معوقه در مقابل واژه نفقه جاریه زن یا نفقه حال حاضر قرار دارد که نفقه جاریه نفقه ای است که در حال حاضر به فرد تعلق می گیرد و هنوز تاریخ پرداخت آن سپری نشده است.

در ادامه این مقاله برای روشن شدن این مفهوم، نفقه معوقه زوجه و نفقه معوقه فرزندان را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

نفقه معوقه زوجه

با توجه به تعریف نفقه معوقه که در قسمت قبل ذکر شد، نفقه معوقه زن به معنای نفقه ای است که در گذشته به وی تعلق می گرفته است؛ ولیکن شوهر از پرداخت نفقه به زن امتناع و خودداری کرده و آن را نپرداخته است.

بر اساس قانون مدنی، علاوه بر اینکه زن می تواند برای نفقه حال حاضر خود به دادگاه مراجعه و نفقه اش را مطالبه کند، امکان مطالبه نفقه معوقه یا نفقه گذشته زن نیز وجود دارد.

لذا این مسئله که مرد در گذشته نفقه همسر خود را نداده و آن را به تعویق انداخته است، سبب محرومیت زن از نفقه معوقه نخواهد شد و زن می تواند با ارائه دادخواست مطالبه نفقه معوقه به دادگاه، آن را مطالبه کند.

البته نکته مهمی که در ارتباط با نفقه معوقه زوجه وجود دارد، آن است که عدم پرداخت نفقه معوقه زن ضمانت اجرای کیفری نخواهد داشت؛ لذا زن نمی تواند به دلیل اینکه مرد در گذشته نفقه وی را نداده است، از او به جرم ترک انفاق شکایت کند و تنها می تواند با ارئه یک دادخواست نفقه معوقه خود را مطالبه نماید.

نفقه معوقه فرزند

مفهوم نفقه معوقه، علاوه بر زن، شامل فرزندان نیز می شود؛ لذا در صورتی که پدر در گذشته نفقه فرزندان خود را نداده باشد، می توان از نفقه معوقه فرزند سخن گفت.

با این حال، بر اساس قوانین و مقررات جاری کشور، بر خلاف اینکه زن می تواند نفقه معوقه خود را از شوهرش مطالبه کند، فرزند امکان مطالبه نفقه معوقه را ندارد؛ لذا در صورتی که فرزند بخواهد نفقه ای از پدر خود بگیرد، حتما باید نفقه حال حاضر و یا نفقه آینده فرزند باشد؛ چرا که پرداخت نفقه معوقه فرزند دیگر به عهده پدر نیست و به لحاظ قانون مدنی در صورتی که فرزند وی دارای اموال کافی برای تامین معاش خود نباشد، تنها می تواند دادخواست مطالبه نفقه آینده فرزند به دادگاه بدهد.

بنابراین نفقه فرزند در مقررات قانونی، صرفا شامل نفقه ای است که در تاریخ مطالبه نفقه به وی تعلق می گیرد و شامل نفقه گذشته فرزند نخواهد شد.