به روز بمانید!
آیا مایل هستید اعلانات مربوط به گفتگوهای آنلاین خود را روی دستگاه خود دریافت کنید؟
لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
ماده ی ۳۹۶ را قانون گذار در ذیل مبحث پنجم قانون مدنی و در ذیل فقره ی اول در خیارات ذکر کرده است.
ماده ی ۳۹۶ مقرر داشته است:
خیارات از قرار ذیل اند:
غبن در لغت به معنای فریفت و گول زدن آمده است.
یک وقت از لغت غبن استفاده می کنیم، یک وقت از لغت غبن، این دو تا با هم فرق دارد.
غبن به معنای ضرر مادی است، اما غبن به معنای ضرر معنوی است، ضرر در رای ها، در فکرها؛ لذا گفته اند که، غبن در ضرها زیان است و غبن در رای ها.
به هرحال در اصطلاح، غبن زیانی است که بر اثر عدم تعادل بین عوض معامله و ارزش واقعی مورد معامله وجود دارد، البته به شرطی که این ضرر فاحش باشد، فاحش بودنش هم عرفی است.
غبن ممکن است برای بایع یا برای مشتری به وجود بیاید پس خیار غبن، اختصاص فقط به بایع یا فقط اختصاص به مشتری ندارد.
ماده ی ۴۱۷ سابق قانون مدنی ضابطه ی اجمالی غبن فاحش را یک پنجم قیمت یا بیشتر اعلام کرده بود.
حالا اگر از یک پنجم قیمت در واقع غبن کمتر بود در صورتی که عرفا قابل مسامحه نباشد باز هم می گفت چنین ضرری فاحش است.
ماده ی۴۱۷مقرر داشته است: غبن در صورتی فاحش است که عرفا قابل مسامحه نباشد.
پس بنابراین اگر هر کدام از طرفین معامله، در معامله در حقیقت برایش غبن فاحش به وجود بیاید، می تواند معامله را فسخ کند.
زمانی در وا قع این خیار غبن می تواند توسط طرف اعمال بشود که در حقیقت از غبن اطلاع پیدا کند؛ یعنی ممکن است مثلا دو ماه هم از معامله گذشته با شد اما مطلع نشده با شد که این فرد مغبون شده است اما بعد از دو ماه علم پیدا کند که در معامله غبن فاحشی وجود دارد به محض این که اطلاع پیدا کرد می تواند معامله را فسخ کند؛ لذا ماده ی ۴۱۶ قانون مدنی مقرر داشته است:
هر یک از متعاملین که در معامله غبن فاحش داشته باشد بعد از علم به غبن می تواند معامله را فسخ کند.
ملاک تعیین غبن و اختلاف قیمت چه زمانی است؟
ملاک تعیین غبن و اختلاف قیمت، ارزش مبیع هنگام عقد است نه زمانی که می خواهند معامله را فسخ کنند.
در همان زمانی که دارد مبیع را خریداری می کند اگر دچار غبن فاحش شده باشد، بعد از آن می تواند معامله را فسخ کند حتی اگر بعد از عقد ارزش مبیع کاهش یا افزایش یافته باشد.
ماده ۴۱۸ قانون مدنی مقرر می نماید: اگر مغبون در حین معامله عالم به قیمت عادله بوده است، خیار فسخ نخواهد داشت.
پس بنابراین براساس ماده ی ۴۱۸ قانون مدنی اگر کسی اطلاع از قیمت واقعی مورد معامله داشته باشد و باز معامله را انجام بدهد، بعدا نمی تواند به استناد خیار غبن، معامله را فسخ کند.
دلیل این که این فرد نمی تواند معامله را فسخ کند در این حالت قاعده ی اقدام است، برضرر خودش اقدام کرده است.
من اقدم علی شیء لزم لوازمه. خیار غبن در رابطه ی با انواع مبیع جاری خواهد بود، اعم از این که مبیع عین معین باشد، در حکم معین باشد و یا کلی ما فی الذمه باشد.
خیار غبن فوری است؛ البته بعد از اینکه فردی که مغبون شده است نسبت به غبن اطلاع و آگاهی پیدا کرد، لذا ماده ی ۴۲۰ قانون مدنی مقرر داشته است:
خیار غبن بعد از علم به غبن فوری است.
برای این که خیار غبن را طرف بتواند اعمال کند با ید یک سری شرائط در نظر گرفته بشود؛ یعنی شما باید شرائط عقد را مدنظر قرار بدهید.
گاهی بیع به صورت اقساطی، منعقد می شود، ا گر به صورت اقساطی منعقد بشود، می دانید که یک مهلت هایی معین می شود، برای پرداخت ثمن تحت عنوان قسط آن وقت این زمان در قیمت مؤثر است.
یک کالایی را شما به نقد ممکن است بخرید صدهزار تومان اما به اقساط بخرید صد و چهل هزار تومان، این جا قاعده داریم للاجل قسط من الثمن.
زمان یک قسمتی از ثمن را تشکیل می دهد.
یک یخچالی را فردی یک میلیون تو مان می خرد به صورت نقدی اما مثلا در شش ماه به صورت قسطی اگر بخواهد خریداری کند مثلا یک میلیون و چهارصد هزار تومان می خرد این جا شما نمی توانید بگویید این فرد خیار غبن دارد.
به خاطر اینکه شرائط عقد باید درنظر گرفته بشود، این چنین طرف بیعی، بیع قسطی طرف است، بیع اقساطی است.
طرف یا مثلا کالائی را طرف خریداری می کند برای بایع یک طرف شرطی را هم قرار طرف مقرر می دهد؛ مثلا فلان کار را هم برای من انجام بده.
طرف کالایی را خریداری می طرف از انجام معامله نمی تواند اگر این کالا مثلا به جای صد و طرف چهل هزار تومان، طرف صد و هشتاد هزار تومان بود بگوید من می توان این را فسخ کنم به خاطر این که آن شرطی را که بر عهده ی بایع گذاشته است خودش ارزش دارد، پس بنابراین شرائط عقد در رابطه با اعمال و به وجود آمدن خیار غبن با ید مدنظر قرار بگیرد.
قانون گذار در ماده ی ۴۲۱ قانون مدنی به صراحت این مبنای استصحاب را پذیرفته است به طوری که مقرر می کند:
اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت قیمت را بدهد، خیار غبن ساقط نمی شود؛ مگر اینکه مغبون به اخذ تفاوت قیمت راضی گردد.
خیار غبن را به دو صورت می توان زائل کرد:
ممکن است خیار غبن، خیار غبن فاحش باشد و ساقط شده باشد، اما بعدا معلوم بشود که این خیار غبن، افحش است، افحش صفت تفضیل است، افعل التفضیل است؛ یعنی فاحش تر.
بنابراین آیا اگر خیار غبن، غبنش، غبن فاحش با شد آیا حق فسخ از بین می رود یا نه؟ باید گفت حق فسخ در ا ین صورت باقی است؛ لذا در دفاتر اسناد رسمی برای این که این مشکلات پیش نیاید از همان ابتدا می نویسند یک عبارتی را، می نویسند با اسقاط کافه ی خیارات ولو خیار غبن فاحشا کان او افحشا.
تمامی خیارات ساقط می شود حتی خیار غبن چه این که این خیار غبن فاحش باشد و چه این که افحش باشد، به خاطر این که دیگر از اختلافات بعدی جلوگیری کنند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.