عواقب عدم پرداخت نفقه فرزند

از جمله مهمترین تکالیفی که والدین در قبال فرزندان خود بر عهده دارند آن است که آنها را بزرگ کنند؛ این امر نیازمند هزینه کردن مالی است که عرفا به آن نفقه گفته می شود.

در کشور ما به دلیل اینکه مسئولیت مالی خانواده در درجه اول بر عهده پدر خانواده است، او موظف است تا علاوه بر پرداخت نفقه زوجه  به اولاد یا فرزندان خود نیز نفقه بدهد.

به لحاظ حقوقی، الزام مرد به پرداخت نفقه فرزندان در قانون مدنی مطرح است و به همین دلیل حکم نپرداختن نفقه فرزند نیز در نظر گرفته شده است.

در این مقاله به بررسی نفقه فرزند، الزام به پرداخت نفقه فرزند و ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه را مورد بررسی قرار می دهیم.

نفقه فرزند

در ماده 1199 قانون مدنی، نفقه اولاد یا فرزندان بر عهده پدر آنها می باشد.

در صورتی که پدر فوت کرده باشد یا قادر به پرداخت نمودن نفقه نباشد، این وظیفه به ترتیب بر عهده اجداد پدری، مادر و اجداد مادری قرار می گیرد.

بر این اساس ، تکلیف اولیه و اصلی پرداخت نفقه بر عهده پدر قرار گرفته است.

نفقه فرزند در قانون مدنی تعریف نشده است، اما مصادیقی از آن در ماده 1204 قانون مدنی آمده است که عبارتند از مسکن، البسه، غذا و اثاث البیت، که البته این مصادیق انحصاری نیستند.

الزام به پرداخت نفقه فرزند

نفقه فرزند یا اولاد ویژگی های خاصی دارد که آن را از نفقه زوجه متمایز می کند.

در شرع و قانون مدنی سن خاصی برای پرداخت نفقه به فرزند در نظر گرفته نشده است، اما بر اساس قانون مدنی، شرایط پرداخت نفقه فرزند آن است که اولا کسی که نفقه می گیرد نتواند بوسیله اشتغال به شغل خاصی وسایل معیشت خود را فراهم کند، ثانیا کسی که نفقه می پردازد باید استطاعت مالی داشته باشد.

بنابراین، در صورتی که پدر استطاعت و تمکن مالی جهت پرداخت نفقه نداشته باشد، نمی توان او را محکوم به پرداخت نفقه نمود.

به لحاظ عرفی، پسران تا سن هجده سالگی و تا زمانی که در منزل پدر خود تحصیل می کنند، حتی در صورتی که والدین از هم طلاق نگرفته باشند، می توانند دادخواست نفقه فرزند را به دادگاه بدهند و بعد از این سن، پدر دیگر وظیفه ای برای پرداخت نفقه ندارد.

دختران نیز تا زمانی که ازدواج کنند جزء افراد واجب النفقه محسوب می شوند و پدر موظف به پرداخت نفقه به آنهاست.

ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه

همانگونه که گفتیم یکی از شرایط الزام پدر به پرداخت نفقه آن است که وی تمکن مالی برای پرداخت نفقه داشته باشد.

در صورتی که پدر توانایی لازم برای پرداخت نفقه فرزندش را داشته باشد و با این حال نفقه نپردازد، مرتکب جرم عدم پرداخت نفقه فرزند شده است.

بر اساس ماده 53 قانون حمایت خانواده، هرکس با داشتن استطاعت مالی از پرداخت نفقه اشخاص واجب النفقه مانند فرزندان خودداری نماید، به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود که این مجازات برابر است با شش ماه تا دو سال حبس.

فلذا فرزندان می توانند با استناد به این ماده حکم جلب وی را از دادگاه تقاضا کنند.