من در شرف ازدواج هستم ولی متاسفانه خانوادهها سر مهریه با هم توافق ندارند. من دنبال سند یا مدرک یا برگهای هستم که به لحاظ قانونی معتبر و قابل استناد باشد که من هیچ یک از مهریههای نوشته شده در عقدنامه را قبول ندارم و تنها مهریهای که در این برگه یا سند نوشته شده مورد قبول من است و بیشتر از میزان توافق شده و مورد قبول مطالبهای نخواهم داشت. با سردفترهای مختلفی صحبت کردم و همه متفقالقول گفتند که چون عقدی انجام نشده از پیش نمیشود سر مهریهای که وجود ندارد، توافق کرد. ممنون میشوم راهنمایی بفرمایید.
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
مشکلی که با آن روبرو هستید، یکی از دغدغههای رایج و مهم پیش از ازدواج است. راهنمایی سردفتران به شما کاملا صحیح و منطبق بر قوانین فعلی است. در ادامه، ضمن توضیح چرایی این موضوع، راهکار قانونی و معتبری را برای حل مشکلتان ارائه میدهم.
چرا توافق بر سر مهریه قبل از عقد، اعتبار قانونی ندارد؟
بر اساس قوانین ایران و رویه قضایی، مهریه دینی است که با خوانده شدن صیغه عقد بر عهده مرد قرار میگیرد. تا زمانی که عقدی صورت نگرفته، اصولا «دین» یا تعهد مهریهای وجود ندارد که بتوان آن را کاهش داد، بخشید یا در مورد آن توافقی مغایر با آنچه در آینده ثبت میشود، انجام داد.
دادگاهها و فقهای شورای نگهبان نیز بر این موضوع تاکید دارند که مهریه شرعی و قانونی، همان چیزی است که در حین اجرای صیغه عقد مورد توافق قرار گرفته و در سند رسمی ازدواج (عقدنامه) ثبت میشود. هرگونه توافق کتبی یا شفاهی قبل از عقد، اگر با مهریه ثبتشده در عقدنامه مغایرت داشته باشد، فاقد اعتبار قانونی به عنوان مهریه است و نمیتوان آثار حقوقی مهریه را بر آن بار کرد.
بنابراین، سندی که شما به دنبال آن هستید و در آن قید شود «مهریه مندرج در عقدنامه را قبول ندارم»، از نظر قانونی باطل است و در دادگاه قابل استناد نخواهد بود.
راهکار قانونی: تنظیم «قرارداد صلح» با وجه التزام
با وجود اینکه نمیتوانید مهریه را پیش از عقد تغییر دهید، یک راهکار حقوقی معتبر و کارآمد برای رسیدن به خواسته شما وجود دارد. این راهکار، تنظیم یک قرارداد صلح (صلحنامه) است.
این قرارداد یک سند رسمی و کاملا قانونی است که میتوانید پیش از عقد ازدواج در یکی از دفاتر اسناد رسمی (نه دفاتر ازدواج و طلاق) آن را تنظیم کنید. محتوای این قرارداد به شرح زیر خواهد بود:
موضوع قرارداد: موضوع این صلحنامه، تعهد عروس (زوجه آینده) به بخشیدن یا کاهش مهریه پس از وقوع عقد ازدواج است.
تعهد زوجه: در این سند، خانم متعهد میشود که پس از ثبت رسمی ازدواج و تعیین مهریهای که مورد توافق خانوادههاست (مثلا ۱۰۰ سکه)، در اسرع وقت به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و مازاد مهریه را تا سقف مبلغ مورد توافق واقعی شما (مثلا ۱۴ سکه) به شما ببخشد (که در اصطلاح حقوقی به آن «ابراء ذمه» یا «بذل مهریه» میگویند).
وجه التزام (مهمترین بخش): برای تضمین اجرای این تعهد، یک وجه التزام یا جریمه قراردادی سنگین در نظر گرفته میشود. به این معنا که در قرارداد قید میشود: «چنانچه زوجه به تعهد خود مبنی بر بخشیدن مازاد مهریه عمل نکند، مکلف است مبلغ معینی (مثلا معادل ریالی همان مهریهای که قرار بود ببخشد) را به عنوان خسارت قراردادی به زوج بپردازد.»
مزیت این راهکار چیست؟
با این روش، شما مهریهای که در عقدنامه ثبت شده را زیر سؤال نمیبرید، بلکه یک تعهد جداگانه و قانونی از همسر آینده خود دریافت میکنید. اگر ایشان به تعهد خود عمل نکند، شما نمیتوانید او را مجبور به بخشیدن مهریه کنید، اما میتوانید با استناد به این صلحنامه رسمی، وجه التزام تعیینشده را از طریق مراجع قانونی مطالبه کنید. این وجه التزام، اهرم فشار بسیار قدرتمندی برای پایبندی به توافق اولیه شما خواهد بود.
مراحل اجرایی:
پیش از هر اقدامی، با یک وکیل متخصص در امور خانواده مشورت کنید تا جزئیات حقوقی را برای شما تشریح کند.
به همراه همسر آینده خود به یک دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده و درخواست تنظیم یک «صلحنامه» با موضوع «تعهد به بذل بخشی از مهریه در آینده با وجه التزام» را ارائه دهید.
متن قرارداد را با دقت مطالعه کرده و از شفافیت تعهدات و مبلغ وجه التزام اطمینان حاصل کنید.
پس از امضا و ثبت رسمی، یک نسخه از صلحنامه را نزد خود نگه دارید.
این روش، تنها راه حل قانونی و مطمئن برای مدیریت اختلاف بر سر میزان مهریه و پایبندی به توافقات شخصی شماست، در حالی که ظاهر امر برای خانوادهها نیز حفظ میشود.
رویه چنین است که قبل از عقد ، توافقات طرفین مکتوب شده و به امضای طرفین میرسد . سپس در زمان عقد میزان توافقات بر سر مهریه به اطلاع عاقد رسانده میشود تا در سند رسمی نکاح درج گردد . در این حالت ملاک مورد استناد همان مهریه ای است که در عقدنامه رسمی درج خواهد شد .
اگر موضوع خاصی مدنظرتان باشد میتوانید از طریق مشاوره تلفنی مطرح کنید تا امکان راهنمایی دقیق تر وجود داشته باشد.
تا زمانی که عقد انجام نشده که نمیتوان مهریه را رسمی نمود اما شما میتوانید با بنده تماس بگیرید بفرمایید خواستهتان چیست آیا میخواهید همسر آیندهتان به شما از الان مدیون شما باشد یا نظر دیگری دارید تا برنامه بتوانم شما را راهنمایی کنم
به دلیل عدم انجام عقد، تنظیم «تعهدنامه قبل از عقد مهریه» با هدف نپذیرفتن مهریه مندرج در عقدنامه و تعیین مهریه جدید با اعتبار حقوقی قطعی و لازمالاجرا قبل از عقد نکاح، امکانپذیر نیست و فاقد وجاهت قانونی است.
همچنین شما میتوانید پس از انعقاد عقد نکاح و جاری شدن مهریه مورد مطالبه از طرف خانوادهها،نسبت به ابراء مهریه مازاد بر آنچه خودتان میخواهید اقدام کنید به این نحو که با حضور در دفتر اسناد رسمی ذمه زوج را نسبت به مازاد سکه مورد نظر خودتان ابراء میکنید
بزرگوار سند یا برگهای قبل از عقد (مثل قولنامه یا توافقنامهی کتبی قبل از ازدواج) نمیتواند به صورت قطعی و قانونی تعیین کند که مهریه چقدر است یا آن را محدود کند.
و درود
قبل از ثبت عقد رسمی، نمیتوانید بهصورت قانونی مهریهتان را محدود یا توافق نهایی کنید، چون چیزی هنوز در عقدنامه ثبت نشده. تنها وقتی عقد ثبت شد، میتوانید با سند رسمی (مثل وکالتنامه یا توافقنامه رسمی قبل از ازدواج که برخی دفاتر اسناد رسمی قبول میکنند) بخشی از مهریه را محدود کنید، اما این سند هم تا قبل از عقد، حالت «پیشتوافق» دارد و کاملا ضمانت قانونی ثبتشده در عقدنامه را ندارد
بعد از عقد جهت ابرا به دفتر خانه اسناد رسمی مراجعه کنید که البته برخی از سردفتران درخواست میکنند پدر یا مادر زوجه به عنوان شاهد حاضر شود که غیرقانونی است ولی در رویه اینطوره.
