چگونه از وام کلاهبرداری شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
این شرایط بسیار چالش‌برانگیز است، اما از نظر حقوقی راه‌حل‌های مشخصی دارد. برای اینکه بدانید چه باید بکنید، باید موضوع را از دو جنبه بررسی کنیم: ۱. رابطه شما با بانک و ۲. رابطه شما با شخصی که وام را مصرف کرده است.

در اینجا مشاوره حقوقی و گام‌به‌گام برای شما آورده شده است:
۱. رابطه شما با بانک (واقعیت تلخ)

باید بدانید که از نظر بانک، «شما» تنها بدهکار هستید.

قرارداد: امضای شما پای قرارداد است. بانک کاری ندارد که پول را چه کسی خرج کرده است.
عواقب عدم پرداخت: اگر اقساط پرداخت نشود، بانک حساب‌های شما را مسدود می‌کند، رتبه اعتباری شما خراب می‌شود و اگر ضامن داشته باشید، از حقوق یا حساب ضامن کسر می‌کند.
توصیه فوری: اگر توانایی مالی دارید، اقساط معوقه را خودتان پرداخت کنید. این کار جلوی جریمه دیرکرد (وجه التزام) و اقدامات حقوقی بانک علیه شما و ضامن‌هایتان را می‌گیرد. نگران نباشید، شما می‌توانید تمام این پول‌ها را بعدا از طرف مقابل پس بگیرید.

۲. رابطه شما با طرف مقابل (راهکار قانونی)

شما قانونا حق دارید تمام مبالغی را که بابت این وام پرداخت کرده‌اید (اصل پول + سود + جرایم) از شخصی که وام را مصرف کرده پس بگیرید. اما برای این کار باید مراحل زیر را طی کنید:
گام اول: جمع‌آوری مدارک

برای دادگاه، حرف کافی نیست. شما باید ثابت کنید که اگرچه وام به نام شماست، اما پول به آن شخص داده شده یا قرار بوده او اقساط را بدهد. مدارک لازم:

رسید واریز وجه: پرینت بانکی که نشان دهد مبلغ وام به حساب طرف مقابل واریز شده است. (یا اگر کارت اعتباری بوده، خریدهایی که او انجام داده).
قرارداد خصوصی: اگر بین خودتان دست‌نوشته‌ای دارید.
پیامک‌ها و چت‌ها: هر پیامی که در آن طرف مقابل پذیرفته اقساط را بدهد یا مهلت خواسته است.
شهادت شهود: اگر کسی در جریان توافق شما بوده است.

گام دوم: ارسال اظهارنامه قضایی (بسیار مهم)

قبل از شکایت، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بروید و یک «اظهارنامه» برای طرف مقابل بفرستید.

گام سوم: دادخواست حقوقی (مطالبه وجه)

اگر بعد از اظهارنامه پول را نداد، باید دادخواست دهید.

عنوان دادخواست: «مطالبه وجه» به انضمام کلیه خسارات دادرسی و تاخیر تادیه.
نکته کلیدی (تامین خواسته): همزمان با دادخواست، درخواست «تامین خواسته» بدهید. این یعنی از دادگاه می‌خواهید قبل از اینکه رای نهایی صادر شود و طرف اموالش را پنهان کند، حساب‌های بانکی یا اموال او (مثل خودرو یا ملک) را به اندازه بدهی توقیف کند.

۳. آیا می‌توان شکایت کیفری کرد؟

در حالت عادی، بدهی وام یک پرونده حقوقی است و زندان ندارد (مگر اینکه طرف اعسار نزند و پول را ندهد). اما در دو حالت می‌توانید شکایت کیفری (با مجازات سنگین‌تر) کنید:

خیانت در امانت: اگر ثابت کنید پولی به او داده‌اید تا کار خاصی بکند (مثلا قسط را بدهد) و او نداده است.
کلاهبرداری: اگر او با حیله و فریب شما را راضی کرده وام بگیرید و از ابتدا قصد پرداخت نداشته است.