چگونه از صدور چک جعلی شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام.
با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، رد شدن شکایت اولیه به اتهام کلاهبرداری لزوما به معنای پایان کار نیست و میتوان با انتخاب عنوان صحیح برای شکایت و ارائه دفاعیات مستدل، موضوع را مجددا پیگیری کرد. در ادامه، به بررسی عنوان مناسب برای شکایت و دفاعیاتی که میتوان به قاضی ارائه داد، میپردازیم.

عنوان صحیح برای شکایت
رد شدن شکایت کلاهبرداری احتمالا به این دلیل بوده که قاضی ارکان متشکله جرم کلاهبرداری، بهویژه «توسل به وسایل متقلبانه» را احراز نکرده است. در رویه قضایی، گاهی صرف دادن چک بلامحل، مصداق کلاهبرداری محسوب نمیشود. با این حال، با توجه به شرایط پرونده شما، عناوین دقیقتری برای شکایت وجود دارد:

۱. کلاهبرداری از طریق استفاده از چک مسروقه یا تحصیلشده از طریق جرم
این بهترین و دقیقترین عنوان برای شکایت شماست. در اینجا، شما صرفا به صدور چک بلامحل اشاره نمیکنید، بلکه استدلال میکنید که خریدار با استفاده از چکهایی که صاحبان آنها کلاهبرداران سابقهدار و متواری هستند، شما را فریب داده و اموالتان را برده است. این عمل، مصداق بارز مانور متقلبانه است.

نکات کلیدی این شکایت:

جرم اصلی، استفاده از ابزاری (چکهای مشکوک) برای بردن مال شماست.

باید سوءنیت خریدار را اثبات کنید؛ یعنی نشان دهید که او از وضعیت صاحبان چکها اطلاع داشته و با قصد فریب، آنها را به شما داده است.

۲. استفاده از سند مجعول یا تحصیلشده از طریق نامشروع
اگر ثابت شود که امضای صاحبان اصلی چکها جعل شده یا خریدار این چکها را از طریق دیگری مانند خیانت در امانت یا سرقت به دست آورده، میتوانید تحت این عنوان شکایت کنید. دادسرا میتواند برای بررسی اصالت امضاها، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع دهد.

۳. طرح دعوای حقوقی برای مطالبه وجه چک
همزمان با پیگیری کیفری یا به عنوان یک راهکار جایگزین، میتوانید از طریق دادگاه حقوقی برای دریافت وجه چکها اقدام کنید.

در این روش، شما علیه صادرکننده چک و همچنین شخصی که چک را به شما داده (خریدار) به عنوان ظهرنویس (انتقالدهنده) دادخواست میدهید.

مزیت این روش این است که نیازی به اثبات قصد مجرمانه ندارید و صرفا دین ناشی از چک را مطالبه میکنید. همچنین میتوانید خسارت تاخیر تادیه را نیز از تاریخ سررسید چک درخواست کنید.

دفاعیات قابل ارائه به قاضی
با گذشت یک سال از شکایت اولیه و با توجه به رد شدن آن، اکنون باید با استدلال قویتری در دادگاه حاضر شوید. دفاعیات زیر میتواند به شما کمک کند:

۱. تاکید بر سوءنیت و مانور متقلبانه خریدار:
به قاضی توضیح دهید که این معامله یک چک برگشتی ساده نبوده است. خریدار با پرداخت بخشی از مبلغ به صورت نقد، اعتماد شما را جلب کرده و سپس برای بخش اصلی و بزرگتر معامله، از چکهای اشخاص ثالث که کلاهبرداران حرفهای و متواری هستند، استفاده کرده است. این یک مانور متقلبانه برنامهریزیشده برای بردن مال شماست.

۲. اثبات حسن نیت خودتان:
توضیح دهید که به عنوان یک کاسب و فعال اقتصادی، بر اساس اعتماد و عرف بازار معامله کردهاید و در زمان دریافت چکها از سابقه کیفری صاحبان آنها بیاطلاع بودهاید. شما قربانی یک فریب حرفهای شدهاید.

۳. درخواست استعلام از مراجع قضایی و انتظامی:
از قاضی بخواهید که سوابق کیفری صاحبان اصلی چکها را از مراجع مربوطه استعلام کند. اثبات اینکه این افراد کلاهبرداران سابقهدار و متواری هستند، ادعای شما مبنی بر اینکه خریدار با علم و آگاهی از این چکها برای فریب شما استفاده کرده را به شدت تقویت میکند.

۴. تفکیک مسئولیت کیفری خریدار از صادرکنندگان چک:
حتی اگر صادرکنندگان اصلی چکها متواری باشند، مسئولیت کیفری خریدار پابرجاست. جرم او «استفاده» از این اسناد برای بردن مال شماست. مسئولیت او مستقل از مسئولیت صادرکنندگان است.