مدارک لازم برای تعدیل مهریه چیست؟

🌿
دو سؤال اصلی مطرح کرده‌اید:

۱) «برای تعدیل مهریه (کاهش اقساط یا کاهش مبلغ معادل ریالی) چه مدارکی لازم است؟»
۲) «آیا طرح / قانونی مبنی بر محدود‌شدن مهریه به ۱۴ سکه قطعیت یافته و لازم‌الاجراست؟»

پاسخ را همراه با آخرین وضعیت قانون‌گذاری و راهکارهای عملی می‌آورم.

──────────────────────────────
۱. وضعیت قانونی فعلی مهریه (خرداد ۱۴۰۳)
──────────────────────────────
• سقف «۱۱۰ سکه» (ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱ + رای وحدت رویه ۷۴۱) همچنان برقرار است؛ تا این سقف، امکان بازداشت زوج وجود دارد.
• هیچ مصوبه لازم‌الاجرایی درباره «مهریه ۱۴ سکه‌ای یا هر عدد جدید» در روزنامه رسمی منتشر نشده؛ آنچه می‌شنوید صرفا «طرح یا پیش‌نویس» است که مراحل زیر را طی نکرده است:
۱) تصویب در صحن علنی مجلس
۲) تایید شورای نگهبان
۳) ابلاغ رئیس‌جمهور و انتشار در روزنامه رسمی
بنابراین فعلا ۱۴ سکه یا کمتر فقط در حد ایده و طرح است و هیچ دادگاهی بر اساس آن رای نمی‌دهد.

──────────────────────────────
۲. انواع «تعدیل» در پرونده مهریه
──────────────────────────────
الف) تعدیل اقساط (ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴)
– وقتی وضعیت مالی زوج بدتر شده یا افزایش بی‌رویه سکه پرداخت اقساط را ناممکن کرده باشد.
ب) تبدیل محکوم‌به سکه به قیمت روز (اصطلاحا تعدیل ریالی)
– رویه واحد در سراسر کشور وجود ندارد، اما بسیاری از شعب با رضایت زوجه یا درخواست مشترک، سکه را به نرخ روز تقویم و به‌صورت پول قسط‌بندی می‌کنند.
ج) اعسار مطلق (اگر هیچ توان پرداخت—حتی اقساط خیلی کوچک—وجود نداشته باشد).

──────────────────────────────
۳. مدارک لازم برای «درخواست تعدیل اقساط مهریه»
──────────────────────────────
۱) کپی حکم قطعی محکومیت به پرداخت مهریه و برگ تعیین اقساط قبلی.
۲) فیش حقوقی جدید یا گواهی کار (نشان‌دهنده کاهش درآمد یا ثابت ماندن حقوق).
۳) گزارش گردش سه‌ماهه یا شش‌ماهه حساب‌های بانکی (حساب حقوق و حساب شخصی).
۴) اسناد هزینه‌های ضروری: اجاره‌نامه، قبض درمان و دارو، شهریه مدرسه فرزندان، بیمه، قسط وام بانکی.
۵) در صورت ازکارافتادگی یا بیماری: گواهی پزشکی قانونی یا کمیسیون پزشکی.
۶) اگر منبع درآمد قبلی از بین رفته (تعطیلی کارگاه، اتمام قرارداد پیمان، کرونا، …): مدارک رسمی یا استشهادیه دو شاهد.
۷) استشهادیه محلی / گواهی کمیته امداد یا بهزیستی (برای متقاضیان کم‌بضاعت).
۸) فیش پرداخت اقساط قبلی (برای نشان‌دادن حسن‌نیت).

نکته: هرچه مدارک مستدل‌تر باشد، شانس پذیرش دادگاه بالاتر است؛ صرف ادعای «گرانی سکه» کافی نیست.

──────────────────────────────
۴. مراحل اقدام عملی (گام‌به‌گام)
──────────────────────────────
۱) تهیه و تجمیع مدارک فوق در یک پوشه.
۲) تنظیم «دادخواست تعدیل اقساط مهریه» در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی خطاب به «شعبه صادرکننده حکم اعسار/تقسیط» یا اجرای احکام همان شعبه.
۳) پرداخت هزینه دادرسی ناچیز (در دعاوی غیرمالی یا تعدیل معمولا کمتر از ۱۵۰ هزار تومان است).
۴) پیوست مدارک + فرم استشهاد + جدول درآمد-هزینه.
۵) شرکت در جلسه دادرسی؛ قاضی اجرا معمولا از زوجه می‌خواهد نظر بدهد.
۶) صدور رای جدید:
• کاهش مبلغ پیش‌پرداخت یا اقساط،
• یا تبدیل سکه به وجه نقد،
• یا رد دادخواست (در صورت کفایت توان مالی).
۷) قطعی‌شدن رای (۲۰ روز فرصت تجدیدنظر).
۸) اجرای مفاد رای تعدیل توسط شعبه اجرا (رفع یا کاهش توقیف حقوق، اصلاح برنامه پرداخت).

──────────────────────────────
۵. پرسش‌های رایج و پاسخ کوتاه
──────────────────────────────

| سؤال | پاسخ مختصر |
|-------|------------|
| «اگر زوجه مخالف تعدیل باشد؟» | مخالفت او مانع رسیدگی نیست؛ قاضی با توجه به دلایل زوج تصمیم می‌گیرد. |
| «آیا تعدیل به نرخ روز بانک مرکزی انجام می‌شود؟» | بعضی شعب قیمت متوسط سکه بانک مرکزی یا اتحادیه طلا را ملاک می‌گیرند؛ رویه یکنواخت نیست. |
| «آیا می‌توان اقساط را صفر کرد (اعسار مطلق)؟» | بسیار سخت؛ باید ثابت کنید هیچ درآمد مستمری و هیچ دارایی قابل وصول ندارید. |
| «آیا طرح ۱۴ سکه، مهریه‌های سابق را هم شامل می‌شود؟» | چون هنوز قانون نشده، پاسخ فرضی است؛ ولی به طور معمول قوانین مالی به گذشته عطف به ماسبق نمی‌شوند مگر تصریح شود. |
| «اگر شوهر زندانی شود، می‌تواند پس از گذراندن نصف محکومیت تقاضای آزادی مشروط کند؟» | در حبس مهریه (بازداشت ماده ۳)، آزادی مشروط مفهومی ندارد؛ فقط با پرداخت یا اثبات اعسار مطلق آزاد می‌شود. |

──────────────────────────────
۶. پیشنهاد تکمیلی برای کنترل «گرانی سکه»
──────────────────────────────
اگر قصد دارید در قالب مطالبه یا توافق، مهریه را از سکه به مبلغ ریالی تبدیل کنید، یک روش عملی این است:

۱) در جلسه دادگاه یا مرکز مشاوره با زوجه توافق کتبی کنید: «مهریه علی‌الحساب … میلیون تومان براساس متوسط قیمت سکه در سامانه ای‌تی‌سی به تاریخ … محاسبه و در اقساط … ماه پرداخت شود. در صورت نوسان بیش از ۲۰٪، هر سه ماه شاخص بانک مرکزی ملاک تعدیل بعدی است.»
۲) این توافق را ذیل صورت‌جلسه رسمی یا رای دادگاه بیاورید تا ضمانت اجرایی داشته باشد.

──────────────────────────────
جمع‌بندی
──────────────────────────────
۱) «۱۴ سکه» هنوز قانون نشده؛ تا تصویب و ابلاغ رسمی همچنان سقف ۱۱۰ سکه و قواعد فعلی ملاک است.
۲) برای درخواست تعدیل اقساط مهریه، مدارکی دال بر کاهش درآمد یا افزایش شدید هزینه‌های ضروری لازم است (فیش حقوقی، گردش حساب، اسناد هزینه، گواهی پزشکی و…).
۳) دادخواست تعدیل را باید به همان شعبه‌ای که حکم تقسیط را صادر کرده یا اجرای احکامش تقدیم کنید.
۴) دادگاه می‌تواند مبلغ اقساط را کم، فاصله اقساط را زیاد، یا سکه را به معادل ریالی تبدیل کند، ولی هیچ‌کدام خودکار نیست؛ به ادله و استدلال شما بستگی دارد.

موفق باشید 🌸