آیا مشاهده مدارک دلیلی برای آگاهی من از فساد معامله است؟

بله، قید شدن عبارت «تمام مدارک به رویت خریدار رسیده و با هوشیاری کامل قرارداد امضا و تایید گردیده است» در قرارداد می‌تواند به عنوان دلیلی برای اثبات آگاهی خریدار از شرایط معامله، از جمله فساد احتمالی یا مستحق للغیر بودن مبیع (مال فروخته شده متعلق به دیگری باشد)، تلقی شود. امضای طرفین پای قرارداد، نشان‌دهنده رضایت و آگاهی آن‌ها از انجام توافق است.

با این حال، اینکه آیا صرف این عبارت برای دادگاه به عنوان دلیل قطعی و قانع‌کننده برای رد ادعای جهل خریدار پذیرفته خواهد شد، به چند عامل بستگی دارد:

اعتبار عبارت در اثبات آگاهی:

مدرک علیه ادعای جهل: این عبارت به طور کلی یک اقرار از جانب خریدار محسوب می‌شود و می‌تواند به عنوان مدرکی علیه ادعای جهل او نسبت به فساد معامله مورد استناد قرار گیرد.

نیاز به بررسی جامع: دادگاه‌ها معمولا تمام جوانب پرونده، از جمله سایر مدارک، شواهد و اظهارات طرفین را بررسی می‌کنند. صرف وجود این بند ممکن است کافی نباشد اگر خریدار بتواند دلایل قانع‌کننده‌ای برای عدم آگاهی خود با وجود امضای این بند ارائه دهد (مثلا اثبات فریب یا عدم ارائه کامل و صحیح مدارک مرتبط با فساد معامله از سوی فروشنده).

تاثیر آگاهی یا جهل خریدار بر حقوق وی:
نکته بسیار مهم این است که آگاهی یا عدم آگاهی خریدار از فساد معامله (مانند مستحق للغیر بودن مبیع) بر تمام حقوق وی به یک شکل تاثیر نمی‌گذارد:

مطالبه اصل پول (ثمن معامله): خریدار، چه آگاه به فساد معامله بوده باشد و چه جاهل، حق مطالبه اصل پولی را که پرداخت کرده (ثمن معامله) از فروشنده دارد. بنابراین، حتی اگر آگاهی خریدار از مستحق للغیر بودن مبیع اثبات شود، این امر مانع از استرداد ثمن پرداختی توسط او نخواهد شد.

مطالبه غرامات و خسارات: تفاوت اصلی در اینجاست. طبق ماده ۳۹۱ قانون مدنی، در صورتی که خریدار نسبت به وجود فساد معامله (مانند اینکه مال فروخته شده متعلق به دیگری است) جاهل باشد، فروشنده علاوه بر بازگرداندن ثمن، باید غرامات و خسارات وارد شده به خریدار را نیز جبران کند. اما اگر خریدار از فساد معامله آگاه بوده و با علم به این موضوع اقدام به خرید کرده باشد، معمولا مستحق دریافت غرامات و خسارات وارده نخواهد بود و تنها می‌تواند اصل ثمن را مطالبه کند.

در نتیجه:
عبارت مذکور در قرارداد می‌تواند دلیلی معتبر برای اثبات آگاهی خریدار از فساد معامله و مستحق للغیر بودن مبیع تلقی شود و ادعای جهل خریدار را، به ویژه در مورد مطالبه غرامات، تضعیف کند. دادگاه با بررسی این بند و سایر شواهد، در مورد آگاهی یا جهل خریدار تصمیم‌گیری خواهد کرد. اگر آگاهی خریدار محرز شود، او همچنان حق دریافت اصل پول پرداختی را دارد، اما ممکن است حق دریافت خسارات اضافی را از دست بدهد.

اگر خریدار با وجود چنین بندی ادعای جهل دارد، باید بتواند ثابت کند که علی‌رغم امضای قرارداد و مشاهده مدارک، به دلیل فریب یا پنهان‌کاری فروشنده، از فساد معامله و مستحق للغیر بودن مبیع آگاه نشده است.