آیا شاکی قبل از اتمام مرور زمان شکایت کرد؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
در صورتی که شما قبل از تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ شکایت خود را ثبت کنید و پرونده وارد جریان رسیدگی شود، خطر مرور زمان پرونده شما را تهدید نمی‌کند، حتی اگر رسیدگی به آن سال‌ها طول بکشد.

در قانون مجازات اسلامی ایران، مفهومی به نام «قطع مرور زمان» وجود دارد که باعث می‌شود با هر اقدام قضایی، مهلت ۵ ساله از نو آغاز شود.

در ادامه جزئیات حقوقی و نحوه محاسبه این زمان برای پرونده شما توضیح داده شده است:

قطع مرور زمان تعقیب (شروع مجدد مهلت)
طبق ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی، مرور زمان ۵ ساله برای جرایم درجه ۶ (مانند شهادت کذب) به این معنی نیست که کل پروسه دادگاه باید در ۵ سال تمام شود. بلکه به این معنی است که نباید بین اقدامات قضایی فاصله‌ای بیش از ۵ سال بیفتد.​

قانون تصریح می‌کند که مرور زمان از «تاریخ وقوع جرم» محاسبه می‌شود، مگر اینکه اقدام تعقیبی یا تحقیقی (مثل احضار متهم، بازجویی، ارجاع به کارشناسی و غیره) صورت گرفته باشد. در این صورت، مهلت ۵ ساله از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی دوباره از صفر شروع می‌شود.​

تحلیل زمانی پرونده شما
با توجه به تواریخی که ذکر کردید، وضعیت پرونده به شکل زیر خواهد بود:

تاریخ وقوع جرم: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۰

مهلت اولیه: تا ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ (اگر هیچ شکایتی نشود).

تاریخ شکایت شما: ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (قبل از انقضای مهلت اولیه).

به محض اینکه شما در تاریخ ۱۹ آذر ۱۴۰۴ شکایت کنید و مقام قضایی دستوری روی پرونده صادر کند (مثلا دستور ارجاع به کلانتری یا شعبه بازپرسی)، این اقدام باعث «قطع مرور زمان» می‌شود.

نتیجه: مهلت مرور زمان از تاریخ ۱۹ آذر ۱۴۰۴ ریست می‌شود و تاریخ انقضای جدید به ۱۹ آذر ۱۴۰۹ منتقل می‌گردد.

اگر در سال ۱۴۰۶ نیز دادگاه جلسه‌ای برگزار کند یا دستوری صادر کند، دوباره مهلت ۵ ساله از آن تاریخ جدید محاسبه می‌شود و انقضا به سال ۱۴۱۱ می‌رود. بنابراین، طولانی شدن دادرسی به ضرر شما نیست، به شرطی که پرونده راکد نماند.​

نوع جرم و تاثیر آن
جرم «شهادت کذب» طبق ماده ۶۵۰ قانون تعزیرات، جرمی غیرقابل گذشت و دارای مجازات درجه ۶ است.​

در جرایم غیرقابل گذشت، مهلت یک‌ساله برای شکایت (که در جرایم قابل گذشت وجود دارد) اعمال نمی‌شود و ملاک همان مهلت ۵ ساله تعقیب است.​

بنابراین تا زمانی که فاصله بین دو اقدام قضایی در پرونده به ۵ سال نرسد، پرونده باز خواهد ماند و رسیدگی ادامه می‌یابد.

توصیه مهم
تنها نکته‌ای که باید مراقب آن باشید این است که شکایت شما قبل از تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ نه تنها «ثبت» شود، بلکه منجر به یک «اقدام تعقیبی یا تحقیقی» شود. معمولا ارجاع پرونده از دادستانی به شعبه بازپرسی یا دادیاری به عنوان شروع تعقیب محسوب می‌شود. از آنجا که شما قصد دارید در آذر ۱۴۰۴ (حدود ۵ ماه قبل از انقضا) شکایت کنید، زمان کافی برای انجام این اقدامات وجود دارد و جای نگرانی نیست.