آثار حقوقی تفاوت مال منقول و مال غیر منقول

در حقوق مال انواع مختلفی دارد و  برای هر نوع مشخص شده از آن مقررات متفاوتی در نظر گرفته شده است.

یکی از انواع دسته بندی های اموال، تقسیم اموال به منقول و غیر منقول است.

معیار این تقسیم بندی قدرت جا به جایی اموال است.

در واقع اموال منقول، اموالی هستند که قابلیت جا به جایی از محلی به محل دیگر را دارند اما اموال غیر منقول را نمی توان جا به جا کرد.

این دو دسته از اموال در مقاله های مال منقول چیست و مال غیر منقول چیست، تعریف شده اند، از این رو این اموال دارای تفاوت هایی هستند.

در این مقاله آثار حقوقی تفاوت مال منقول و مال غیر منقول را بررسی می کنیم.

تفاوت در تعیین دادگاه صالح

یکی از تفاوت های مال منقول و مال غیر منقول، تفاوت در دادگاهی است که می توان در آن دعوی را مطرح کرد:

• الف) دادگاه صالح برای اموال منقول:

دادگاه صالح برای اموال منقول، دادگاه محل اقامت خوانده است؛ یعنی خواهان دعوا را باید در دادگاهی مطرح کند که خوانده در آن محل اقامت دارد مثلا اگر خواهان در سبزوار زندگی می کند و خوانده در نیشابور و دعوی درباره یک دستگاه خودرو است، خواهان باید دعوا بابت مال منقولش (خودرو) را در دادگاه نیشابور مطرح کند.

• ب) دادگاه صالح برای اموال غیر منقول:

دادگاه صالح برای اموال غیر منقول، دادگاه محل وقوع مال است؛ یعنی خواهان باید دعوی را در دادگاه محلی که مال غیر منقول در آنجا وجود دارد، مطرح کند؛ مثلا اگر خانه که مال غیر منقول است در بیرجند واقع است، دعوی هم باید در بیرجند اقامه شود.

تفاوت در توقیف اموال

دومین تفاوت مال منقول و مال غیر منقول، تفاوت در نحوه توقیف اموال است:

• الف) توقیف اموال منقول:

توقیف اموال منقول به راحتی صورت می گیرد، مثلا ماشین به عنوان یک مال منقول به راحتی توسط مامور اجرا انجام می شود؛ مال را توقیف می کند و به محل دیگری منتقل می کند.

• ب) توقیف اموال غیر منقول:

توقیف یک مال غیر منقول مثل خانه به راحتی توقیف مال منقول نیست؛ چون اموال غیر منقول قابلیت جا به جایی ندارد تا آنها را توقیف کرد و از دسترس کسی که حکم توقیف اموالش صادر شده خارج کرد.

توقیف اموال غیر منقول وابسته به وضعیت ثبتی آنها در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است؛ برای مثال اگر مالی در اداره اموال ثبت شده باشد، توقیف آن به اداره ثبت محلی که مال غیر منقول در آنجا قرار دارد، اطلاع داده می شود.

در صورتی که مال به نام کسی  باشد که حکم توقیف اموالش صادر شده، توقیف مال در دفتر املاک درج می شود.

توقیف مال یعنی فردی که محکوم شده است دیگر نمی تواند مالش را بفروشد یا آن را به کسی انتقال دهد.

تفاوت در هزینه دادرسی

وقتی دعوای در دادگاه صالح بابت یک مال منقول و یا یک مال غیر منقول مطرح می شود، با توجه به نوع مال ، هزینه دادرسی آن هم متفاوت است:

• الف) هزینه دادرسی در اموال منقول: هزینه دادرسی در اموال منقول بر اساس خواسته خواهان تعیین می شود؛ یعنی بعد از اینکه خواهان، دادخواستش را به دادگاه ارائه داد، ارزش مالیِِ مال منقول تعیین می شود و بعد بر اساس آن میزان هزینه دادرسی مشخص می شود؛ مثلا اگر دعوی بابت اتومبیل باشد، اول ارزش مالی اتومبیل مشخص می شود و بعد براساس آن هزینه دادرسی تعیین می شود.
• ب) هزینه دادرسی در اموال غیر منقول: برای تعیین هزینه دادرسی در اموال غیر منقول دادگاه تنها به آنچه خواهان تعیین کرده اکتفا نمی کند و هزینه دادرسی را مطابق با ارزش معاملاتی املاک در منطقه، که توسط کارشناس مشخص می شوند، تعیین می کند.