لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

وبلاگ بنیاد وکلا
۲۷۰ بازدید ۰ دیدگاه

چگونه می‌توان سوء پیشینه کیفری را پاک کرد؟

چگونه می‌توان سوء پیشینه کیفری را پاک کرد؟
محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴.۹ بر اساس (۱۴۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

با توجه به بالا بودن آمار جرم و جنایت، یکی از مواردی که افراد باید نسبت به آن آگاهی داشته باشند، قوانین و حقوق متقابل آنها است؛ این امر می تواند عامل موثری در پیشگیری از بسیاری از مشکلات حقوقی باشد.

بسیاری از افرادی که بدلیل انجام جرم و امور غیر قانونی، دارای سابقه کیفری هستند، برای استخدام یا موارد دیگر با مشکلات زیادی مواجه می شوند.

پاک کردن سوء پیشینه یکی از دغدغه‌های این افراد بوده و چگونگی از بین بردن سوء سابقه، سوالی است که همواره در این باره مطرح می‌شود؛ به همین جهت در این نوشتار درباره مدت زمان لازم برای پاک شدن سوء پیشینه صحبت خواهیم کرد.

گواهی عدم سوء پیشینه کیفری، یکی از مدارکی است که در زمان استخدام دولتی، اخذ جواز کسب و پروانه‌های شغلی و… همواره از متقاضی خواسته می‌شود.

برای دریافت گواهی عدم سوءپیشینه‌ کیفری، نداشتن محکومیت مؤثر کیفری شرط است.

اما محکومیت مؤثر کیفری چیست؟

محکومیت مؤثر کیفری، محکومیتی است که محکوم را به‌ تبع اجرای حکم، از حقوق اجتماعی محروم می‌سازد.

در چارچوب قوانین حقوقی، افراد در صورت ارتکاب برخی جرایم و فراخوانده شدن به دستگاه قضا، پس از محکومیت، علاوه بر مجازات جرم مربوطه، از حقوق اجتماعی نیز محروم می‌شوند.

به‌ عبارت دیگر، در برخی از انواع جرایم، مرتکب علاوه بر مجازات اصلی، به مجازات تبعی نیز محکوم می‌شود که نتیجه‌ ‌آن محرومیت از حقوق اجتماعی است.

تصور اشتباه مردم از سوء پیشینه کیفری

عموم مردم تصور می‌کنند فردی که مرتکب جرم می‌شود، غیرقابل اعتماد است و باید از جامعه طرد شود. افرادی که باید منزوی شوند و سهم زیادی از جامعه نداشته باشند.

اغلب مردم معتقدند که وقتی کسی در مراجع کیفری محکوم می‌شود، صلاحیت تصدی شغل را از دست می‌دهد.

پاک شدن سوء پیشینه کیفری در جرم های مختلف

محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی به شرح ذیل، محکوم علیه را از حقوق اجتماعی محروم می نماید و پس از انقضا مدت تعیین شده و اجرای حکم رفع اثر می گردد:

  1. محکومان به قطع عضو در جرایم مشمول حد، پنج سال پس از اجرای حکم.
  2. محکومان به شلاق در جرایم مشمول حد، یک سال پس از اجرای حکم.
  3. محکومان به حبس تعزیری بیش از سه سال، دو سال پس از اجرای حکم. تبصره

چنانچه اجرای مجازات اعدام به جهتی از جهات متوقف شود در این صورت آثار تبعی آن پس از انقضای هفت سال از تاریخ توقف اجرای حکم رفع می شود.

موارد استثناء در سوء پیشینه کیفری

تبصره ۳ ـ در مورد جرایم قابل گذشت در صورتی که پس از صدور حکم قطعی با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی اجرای مجازات موقوف شود اثر محکومیت کیفری زایل میگردد.

تبصره ۴ـ عفو مجرم موجب زوال آثار مجازات نمی شود، مگر این که تصریح شده باشد.

تبصره ۵ـ در مواردی که عفو مجازات آثار کیفری را نیز شامل می شود همچنین در آزادی مشروط، آثار محکومیت پس از گذشت مدت مقرر از زمان آزادی محکوم علیه رفع می گردد.

بنابراین در غیر موارد مذکور محکوم علیه فاقد سابقه کیفری محسوب می‌شود و لزومی به درج در گواهی صادره نیست و باید گواهی عدم سوء‌پیشینه کیفری صادر شود.

تفاوت جرم در سوء پیشینه کیفری

قانون مجازات اسلامی با اصلاحاتی که در سال‌های اخیر در آن صورت گرفته، مجازات‌ها را درجه‏ بندی کرده است.

درجات مختلف، شدید یا خفیف بودن جرایم را مشخص می‌کند. بنابراین قانون گذار هم با تمام مجرمان برخورد یکسانی اتخاذ نکرده و با هر یک به تناسب جرم ارتکابی برخورد کرده است.

انواع مجازات‌ها

مجازات ها در قانون مجازات اسلامی به حدود و قصاص، دیات، تعزیرات و مجازات های بازدارنده تقسیم می شوند.

این تقسیم بندی غیر از انواع مجازات ها در حقوق عرفی است.

مجازات ها در حقوق عرفی به مجازات های اصلی، تکمیلی و تبعی تقسیم می شوند.

مجازات اصلی:

مجازاتی است که قانونگذار برای جرم معین مقرر کرده و اجرای آن به موجب حکم قطعی دادگاه امکانپذیر و ممکن است یک نوع یا بیش تر باشد.

مجازات تکمیلی:

این مجازات به مجازات تتمیمی نیز معروف است. این مجازات به مجازات اصلی افزوده می شود و باید در حکم دادگاه قید شود و به تنهایی نمی تواند مورد حکم قرار گیرد.

چنانچه به تنهایی مورد حکم قرار گیرند مجازات اصلی هستند نه تکمیلی. این مجازات ممکن است اجباری باشد  یا ممکن است اختیاری باشد، در هر صورت نوع و میزان آن باید در حکم دادگاه قید شود.

این مجازات، منحصر در سه نوع از مجازات هاست که عبارتند از:

محرومیت از حقوق اجتماعی، منع در اقامت در محل معین و اقامت اجباری در محل معین.

مجازات تبعی:

برای از بین بردن سوء پیشینه مجازات هایی هستند که به تبع محکومیت بر مجرم تحمیل می شود و هیچ وقت در حکم دادگاه قید نمی شود.

این مجازات ها نیز مانند مجازات های قبل به موجب قانون بر مجرم تحمیل می شوند و در ماده ۶۲ مکرر قانون مجازات اسلامی مقرر شده اند و برای از بین بردن سوء پیشینه است.

این ماده از بین بردن سوء پیشینه مقرر کرده محکومیت قطعی کیفری در جرایم محکوم علیه را از حقوق اجتماعی محروم می کند و پس از انقضای مدت تعیین شده و اجرای حکم رفع اثر می شود.

انواع مجازات و سوء پیشینه

چنانچه فردی مرتکب جرم شود سابقه کیفری پیدا خواهد کرد و این امر موجب می‌شود که فرد تا مدت معینی از برخی حقوق اجتماعی محروم شود؛ چنین حالتی را سوء سابقه یا سابقه کیفری می نامند.

این امر از لحاظ قانونی محکومیت موثر کیفری محسوب شده و در میان عامه مردم با عنوان سوء پیشینه کیفری مطرح می شود.

در حقوق عرفی سه نوع مجازات وجود دارد:

  • مجازات اصلی: توسط قانونگذار برای جرمی مشخص، تعیین می‌شود و اجرای آن به واسطه حکم قطعی دادگاه امکان پذیر است.
  • مجازات تکمیلی: مجازات تتمیمی یا تکمیلی در ادامه مجازات اصلی آورده می شود و به تنهایی نمی تواند مورد حکم قرار داده شود.

این نوع مجازات می تواند اجباری یا اختیاری بوده و نوع و میزان آن باید توسط قاضی مشخص شود، بعضی از مجازات های تکمیلی عبارتند از:

  1. محرومیت از حقوق اجتماعی
  2. منع اقامت در محل یا مکانی مشخص
  3. اقامت اجباری در مکانی معین

و …

  • مجازات تبعی:

این نوع مجازات در حکم دادگاه قید نمی شود و برای پاک شدن سوء سابقه مجازات هایی است که به تبع محکومیت بر مجرم تحمیل می گردد.

با توجه به ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، مجازات تبعی برخلاف مجازات تکمیلی، به صورت خود به خود اعمال می شود؛ بنابراین مطالب، ارتکاب جرم و ایجاد سابقه کیفری مشکلاتی را برای افراد به وجود می‌آورد.

طبق قانون همانطور که اشاره کردیم، این جرایم و مجازات دارای درجه بندی بوده و از خفیف تا شدید می باشد و اعمال مجازات نیز با توجه به نوع جرم متفاوت خواهد بود.

پاک کردن سوء سابقه

طبق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، اگر مجازات های زیر برای افراد با توجه به جرمی که مرتکب شده‌اند، در نظر گرفته شود، دارای محکومیت موثر کیفری بوده و تا پایان مدت زمان لازم برای پاک شدن سوء پیشینه نمی توانند گواهی عدم سوء سابقه دریافت کنند.

در ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی آمده است که محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده، محکوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم می کند:

  • هفت سال در محکومیت به مجازاتهای سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حکم اصلی.
  • سه سال در محکومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنی علیه باشد، نفی بلد و حبس تا درجه ۴.
  • دو سال در محکومیت به شلاق حدی قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده نصف دیه مجنی علیه یا کمتر از آن باشد و حبس درجه ۵.

تبصره ۱: در غیر موارد فوق، مراتب محکومیت در پیشینه کیفری محکوم درج می شود، لاکن در گواهی های صادره از مراجع ذیربط منعکس نمی گردد، مگر به درخواست مراجع قضایی برای تعیین یا بازنگری در مجازات.

 تبصره ۲: در مورد جرایم قابل گذشت در صورتی که پس از صدور حکم قطعی با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی اجرای مجازات موقوف شود، اثر تبعی آن نیز رفع می گردد.

 تبصره ۳: در عفو و آزادی مشروط اثر تبعی محکومیت پس از گذشت مدت های فوق از زمان عفو یا اتمام مدت آزادی مشروط رفع می شود.

محکوم در مدت زمان آزادی مشروط و همچنین در زمان اجرای حکم نیز از حقوق اجتماعی محروم می گردد.

بنابر موارد ذکر شده در ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی در غیر از موارد مذکور در بندهای این ماده، محکوم علیه بدون سابقه کیفری محسوب شده و نیازی به درج در گواهی صادره نیست و می تواند گواهی عدم سوء پیشینه کیفری دریافت نماید.

پس از آگاهی درباره پاک شدن سوء پیشینه به انواع موارد سلب حقوق اجتماعی خواهیم پرداخت.

انواع موارد سلب حقوق اجتماعی از مجرم

حقوقی که برای اتباع داخل کشور جمهوری اسلامی ایران و افراد مقیم در آن توسط قانونگذار مشخص شده است را حقوق اجتماعی گویند و سلب آن توسط قانون یا حکم دادگاه امکان پذیر است.

سلب حقوق اجتماعی شامل می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • عدم حق انتخاب در مجلس شورای اسلامی، خبرگان، شورای نگهبان و ریاست جمهوری.
  • عدم عضویت در شوراها، انجمن ها و جمعیت های قانونی.
  • عدم اشتغال در کلیه نهادهای آموزشی و دولتی.
  • عدم اشتغال در امور وکالت و موارد وابسته به آن.
  • عدم انتخابب به عنوان داوری و کارشناسی مراجع رسمی.
  • عدم استفاده از نشان و مدال های دولتی و عناوین افتخاری.

با توجه به موارد ذکر شده، مدت زمان لازم برای پاک شدن سوء پیشینه بر مبنای قانون مجازات اسلامی مشخص شده و در غیر از سپری کردن مدت زمان مذکور، گواهی عدم سو پیشینه داده نخواهد شد.

محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴.۹ بر اساس (۱۴۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.