کلیات شرکت های تجاری

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق

۵.۰ بر اساس (۱۴) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

شرکت های تجاری از نظر اقتصادی اهمیت فراوانی دارند، به طوری که امروزه سرمایه اکثر موسسات و مجموعه های تجاری به آنها(این شرکت ها) تعلق دارد؛ به همین دلیل است که مطالعه ساختار و نظام حقوقی حاکم بر آنها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.

فواید عمده شرکت های تجاری عبارتند از:

شرکت تجاری باعث می شود که مسئولیت افرادی که مشغول فعالیت تجاری هستند کاهش پیدا کند؛ زیرا که اولا مسئولیت بین اینها تقسیم می شود.
چون شخصیت شرکت از شخصیت افراد سازنده آن جدا می باشد، در اکثر موارد در صورت ورشکستگی شرکت، تعرضی به سرمایه شرکا در خارج از شرکت نخواهد شد و به همین دلیل دوم است که در کشور های غربی به شرکت تک شریک روی آورده می شود (چون به سرمایه شرکاء آسیبی وارد نمی شود).

انواع شرکت های تجاری عبارتند از:

انواع شرکت ها در ماده ۲۰ قانون تجارت آمده است و ما آنها را بر اساس مسئولیت شرکاء در این شرکت ها دارند به چهار دسته تقسیم می کنیم :

الف - مسئولیت شرکاء در مقابل طلبکاران نا محدود است، مثل شرکت تضامنی و نسبی. اگر شرکت طلبکاری داشت، طلبکار می تواند به اعضا مراجعه نموده و به هر کدام می تواند طلبش را بگیرد یا به نسبت می تواند همه طلبش را بگیرد، همچنین می تواند به دارایی شخصی شرکا هم مراجعه نماید.
ب - مسئولیت شرکا محدود به آورده یا سرمایه ای است که به شرکت آورده اند؛ مثل شرکت سهامی(عام و خاص) و شرکت با مسئولیت محدود.
ج - شرکت هایی که مسئولیت برخی از شرکا نامحدود و برخی دیگر محدود است؛ مثل شرکت مختلط که ترکیبی از شرکت تضامنی و سهامی است و شرکت مختلط غیر سهامی که ترکیبی از تضامنی و با مسئولیت محدود است.
د- شرکت های تعاونی؛ این شرکت های تعاونی بسته به ساختار و غالبی که تحت آن غالب تشکیل شده اند، در یکی از این دسته بندی ها قرار خواهند گرفت.

تعریف شرکت تجاری

قبل از تعریف شرکت های تجاری بهتر است تا شرکت مدنی را تعریف کنیم.

در حقوق مدنی شرکت در دو معنای عام و خاص بکار می رود:

الف - در معنای عام که عبارت است از: عقدی که در آن طرفین سرمایه و کار خود را برای رسیدن به منفعت، کنار هم می گذارند و شامل عقد شرکت، مضاربه، مزارعه و مساقات می شود.
ب - در معنای خاص: یکی از عقود معین است که همراه با اشاعه در حق مالکیت ایجاد می شود. مطابق ماده ۵۷۱ قانون مدنی شرکت اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه است که ممکن است به صورت اختیاری یا قهری به وجود آید.

دو تفاوت عمده میان شرکت تجاری و مدنی وجود دارد:

در شرکت تجاری هیچ هدفی جز سود و تقسیم آن وجود ندارد، به عکس شرکت مدنی که می تواند هدف اخلاقی داشته باشد یا اجتماعی، فرهنگی و غیره داشته باشد.
ارتباط شخصیت شرکا در شرکت مدنی با سرمایه آنها حفظ می شود، به خلاف شرکت تجاری که این ارتباط قطع می شود.

حق مالکیت عبارتست از حق شخص نسبت به یک ملک، رابطه بین شخص و ملک رابطه مالکیت است.

اشاعه عبارتست از رابطه مالکیت بین چند نفر مشخص که مال مشاعی می گویند.

مالکیت بصورت اشاعه یا مشاع ممکن است به صورت، اختیاری یا قهری باشد. در اختیاری افراد با اراده خودشان مبادرت به انجام این عمل می نمایند.

نکاتی در خصوص شرکت تجاری عبارتند از:

نکته اول: از سوی قانونگذار تعریفی ارائه نشده، چرا که منبع اقتباس وی یعنی قانون تجارت فرانسه نیز تعریفی ارائه نداده است. گرچه عمل قانونگذار فرانسه به خاطر ارائه تعریفی در ماده ۱۷۳۲ قانون مدنی کشورش توجیه شدنی است، اما کار قانون گذار ایران قابل توجیه نمی باشد.

نکته دوم: شرکت تجاری، قرارداد است و حتما نباید مبادرت به عملیات تجاری کند بلکه بعضا به خاطر ساختاری که دارد، حتی اگر عمل تجاری نکند، تجاری محسوب می شود.

نکته سوم: آورده شرکا به شخصیت حقوقی شرکت که مستقل از خود آنهاست تعلق دارد و اجتماع این آورده ها به خاطر اختصاص به امر خاصی است و شرکا ممکن است از این سرمایه گذاری سود ببرند یا زیان ببینند و از شخصیت حقیقی افراد جدا می باشد.

نکته چهارم: از میان شرکت های تجاری برخی به لحاظ شکل و ساختاری که دارند تجاری محسوب می شوند و برخی هم به خاطر اینکه موضوع فعالیتشان تجاری است، تجاری می نامند.

با توجه به نکات مذکور شرکت تجاری، قراردادی است میان دو یا چند نفر به منظور جمع آوری سرمایه آنها و اختصاص آن به شخصیت حقوقی که به هدف خاصی می پردازد و این شرکا در سود و زیان آن شریک باشند؛ در این تعریف چهار نکات فوق اشاره شد.

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق