لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

وبلاگ بنیاد وکلا
۳۹۵ بازدید ۰ دیدگاه

عقد جعاله در قانون مدنی

عقد جعاله در قانون مدنی

مقدمه

جعاله به معنای قراردادن است. جعاله به معنای مالی است که به عنوان اجرت برای عملی قرار داده می شود.

طبق ماده ۵۶۱ ق.م. عقد جعاله عبارت است از التزام شخصی به ادای اجرت معلوم در مقابل عملی اهم از این که طرف معین باشد یا غیر معین.

طرفین عقد جعاله

  1. عامل
  2. جاعل

عامل کسی است که عمل را انجام می دهد.

جاعل کسی است که خواستار پیدا شدن مال می گردد.

شخص عامل یا معین است یا غیرمعین.

در صورتی که شخص عامل معین شود، آیا عقد جعاله بین شخص معین و جاعل منعقد گردیده است یا اگر شخص دیگری عمل را انجام داد مستحق دریافت جعل می گردد یا خیر؟ فرق است بین این که شخصیت عامل مؤثر است یا مؤثر نباشد؟

اگر شخصیت عامل مؤثر باشد و شخص دیگری کار را انجام دهد مستحق هیچ گونه اجرتی نیست. اگر شخصیت عامل مؤثر نباشد و شخص دیگری کار را انجام دهد مستحق اجرت المثل است.

نکته: اگر شخص دیگری کار را انجام می دهد، در موردی که شخصیت عامل مؤثر نبوده و عملیات انجام شده بیش از اجرت المثل باشد وی درخواست مازاد بر اجرت المثل از پیش تعیین شده را ندارد.

قابل تکرار بودن عقد جعاله

عقد جعاله قابل تکرار نیست.

شخصی که طرف عقد جعاله است و عمل را انجام داده و همچنین شخص دیگری، نمی تواند آن را تکرار نماید.

فرض دیگری که مطرح می باشد این است که شخص به دیگری بگوید اگر فلان کار را برای من انجام دهی، فلان وجه را به تو پرداخت خواهم نمود.

حال اگر شخص ثالث این کار را انجام دهد تکلیف چیست؟

نکته: اگر شخصی که مخاطب بوده مقدمات کار را صرفا انجام داده و نتیجه توسط شخص دیگری حاصل شده مستحق اجرت است یا خیر؟

اهلیت طرفین عقد

در جعاله عامل یا معین است یا غیر معین. اگر شخص سفیه یا صغیر ممیز کاری را به عنوان جعاله انجام دهد، مستحق اجرت است.

شخص سفیه یا صغیر ممیز در مال خود نمی تواند تصرف نماید. عمل جزء مال نیست مگر این که محقق گردد.

عوضین عقد جعاله

یکی از عوضین در عقد جعاله عمل است؛ عمل باید معلوم و مشخص باشد.

ماده ۵۶۴ ق.م. در جعاله گذشته از عدم لزوم تعیین عامل ممکن است عمل هم مردد و کیفیت آن نامعلوم باشد.

مورد جعاله باید دارای منفعت عقلایی باشد. جعل اجرتی است که در عقد تصریح می شود و باید معین باشد.

در عقد جعاله نیازی نیست که جاعل از آن منتفع گردد. ممکن است سود برنده از عمل جعاله شخص دیگری باشد.

آثار و احکام مترتب بر عقد جعاله

عقد جعاله جایز و هر زمان قابل بر هم زدن است و بر اثر فوت، سفاهت و جنون شخص جاعل یا عامل منحل می گردد.

اگر شخص عامل بعد از عقد جعاله سفیه گردد، عقد جعاله منحل نمی شود. هزینه های جعاله بر عهده عامل است.

مال مورد جعاله در ید عامل امانت است.

چه زمانی شخص باید جعل را دریافت نماید؟

طبق ماده ۵۶۷ ق.م. عامل وقتی مستحق جعل می گردد که متعلق جعاله را تسلیم کرده یا انجام داده باشد.

مساله تحویل مؤثر است در مالکیت شخص عامل نسبت به جعل. ماده ۵۶۷ ق.م. صراحت دارد بر این که مالکیت شخص زمانی حاصل می شود که متعلق جعاله را تسلیم یا انجام بدهد.

فسخ جعاله

عقد جعاله عقد جایز است و طبق ماده ۵۶۵ ق.م. جعاله تعهدی است جایز و مادامی که عمل به اتمام نرسیده است، هر یک از طرفین می توانند رجوع کنند ولی اگر جاعل در اثنای عمل رجوع نماید باید اجرت المثل عمل عامل را بدهد.

نکته: ماده ۵۶۶ ق.م. هرگاه در جعاله عمل دارای اجزای متعدد بوده و هر یک از اجزاء مقصود بالاصاله جاعل بوده باشد و جعاله فسخ گردد، عامل از اجرت المسمی به نسبت عملی که کرده است مستحق خواهد بود، اعم از این که فسخ از طرف جاعل باشد یا از طرف خود عامل.

طبق ماده ۵۶۶ ق.م. هرگاه در جعاله عمل دارای اجزاء متعدد بوده و هر یک از اجزاء مقصود بالاصاله جاعل بوده باشد و جعاله فسخ گردد، عامل از اجرت المسمی به نسبت عملی که کرده است مستحق خواهد بود، اعم از این که فسخ از طرف جاعل باشد یا از طرف خود عامل.

جعاله عقد جایزی است هرگاه یکی از طرفین (جاعل یا عامل) که عمل را انجام دهد، ادامه ندهد جعاله از آن به بعد فسخ می گردد و شخص عامل می تواند اجرت را نسبت به جعلی که تعریف شده است، دریافت نماید.

بطلان جعاله

در صورت بطلان عقد جعاله دو حالت مطرح می شود:

  1. شخص شروع به علمیات ننموده و معلوم گردیده جعاله باطل بوده است وجهی به شخص عامل پرداخت نمی شود.
  2. در صورتی که شخص قسمتی از اعمال را انجام داده و معلوم گردد جعاله باطل بوده، مستحق اجرت المثل خواهد بود.

اگر عقد جعاله در اثنای عمل بر اثر فوت یا جنون عامل یا جاعل منفسخ گردد، در این صورت هیچ کدام بر دیگری حقی نخواهد داشت.

نکته: اگر بر اثر عملیات عامل زیانی متوجه جاعل شود یا بالعکس، در این صورت آیا هرکدام از این ها باید ضرر دیگری را جبران نمایند یا خیر؟

در یک حالت شخص جاعل معامله را فسخ می نماید و بر اثر فسخ ضرری متوجه عامل می شود، در این صورت هیچ گونه مسئولیتی متوجه شخص جاعل نیست، اما اگر سببی را فراهم نماید که ضرری متوجه جاعل گردد، در این صورت مسئولیت متوجه فرد خواهد بود. 

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.