استرداد جهیزیه با داشتن سیاهه و بدون آن

یکی از مشکلات زوجین در مواقعی که آنها قصد جدایی از یکدیگر را دارند، در ارتباط با استرداد جهیزیه و روش آن است.

بهتر آن است که زوجین با یکدیگر بر سر استرداد جهیزیه به توافق برسند، اما از آن رو که مسئله جهیزیه و استرداد آن قائدتا در ضمن دعوای طلاق مطرح می شود، به نظر می رسد که این امر دشوار باشد.

بنابراین بهتر است که از روشی قانونی اقدام به استرداد جهیزیه نمود، مثلا استرداد جهیزیه از طریق سیاهه یا لیست جهیزیه به آسانی امکانپذیر است؛ ولی استرداد جهیزیه بدون سیاهه کمی دشوار می شود.

به همین دلیل در این مقاله قصد داریم تا استرداد جهیزیه در صورت وجود سیاهه آن و استرداد جهیزیه بدون سیاهه را مطرح کنیم.

استرداد جهیزیه از طریق سیاهه یا لیست جهیزیه

علی الاصول موقع طرح دادخواست استرداد جهیزیه، زن می بایست دلیلی بر مالکیت خود نسبت به وسایل و لوازم جهیزیه به دادگاه ارائه نماید که این دلیل عرفا تحت عنوان «سیاهه یا لیست جهیزیه» شناخته می شود که در بسیاری از شهرهای ایران چنین امری مرسوم است.

به دیگر بیان، زمانیکه زن جهیزیه را به منزل شوهر خود می برد، بایستی لیست کاملی از جهیزیه و حتی ویژگی های آنها در برگه ای نوشته شود، مثلا یک تخته فرش دستبافت دوازده متری، یک یخچال دو قلو و ...

نکته مهم در مورد این سیاهه جهیزیه آن است که این لیست جهیزیه بایستی به امضاء مرد برسد؛ چرا که سیاهه جهیزیه نیز مانند هر سند دیگری، در صورت امضاء، تبدیل به سند عادی می شود که در موقع طرح دعوا می توان به آن استناد نمود.

علاوه بر این، بهتر است که دو مرد که ترجیحا از خویشاوندان داماد باشند تحت عنوان شاهد ذیل آن را امضاء نمایند و این لیست در اختیار خانواده زن قرار گیرد تا در صورت بروز اختلاف در خصوص این اموال بتوان به آن استناد نمود.

نکته مهم و قابل ذکر این است که در صورتی که زن بتواند فاکتور خرید جهیزیه را نیز به دادگاه ارائه دهد، می تواند با استناد به فاکتور جهیزیه نیز آن را مسترد نماید.

دیده شده است که برخی از خانواده ها وسایلی که مرد بعنوان کمک جهیزیه خریده است را نیز جزء لیست جهیزیه می آوردند و مرد نیز معمولا آن را امضا می زند.

در این صورت، از آنجا که مرد مالک این وسایل است، می تواند با ارایه دلیلی مبنی بر  مالکیت این اموال، آنها را گرفته و از استرداد آنها خودداری کند؛ مثلا فاکتور خرید این وسایل را به دادگاه کند.

استرداد جهیزیه بدون سیاهه

همانطور که گفتیم، بازگرداندن جهاز زن از طریق سیاهه یا لیست امر نسبتا ساده ای است و زن می تواند با ارایه دادخواست استرداد جهیزیه اقدام به این کار نماید، منتها در برخی از موارد یا از اول چنین لیستی تهیه نشده است و یا اینکه در طول سال های پس از ازدواج گم می شود.

البته توصیه می شود که زوجین در همان روزهای آغازین زندگی مشترک اقدام به این کار نمایند؛ چرا که در صورت بروز اختلاف یکی از مهمترین دلایلی که می شود در خصوص استرداد جهیزیه به آن استناد نمود، همین لیست ساده ای است که از جهیزیه تهیه شده است.

فقدان لیست جهیزیه یا سیاهه که در واقع سندی عادی برای اثبات دعوای استرداد جهیزیه است، اثبات مالکیت زن بر جهیزیه را دشوار می کند.

در واقع در صورت نبودن سیاهه جهیزیه، زن برای اثبات ادعای خود فقط می تواند به شهادت شهود استناد کند که البته پذیرش اینکه این شهادت تا چه میزان اعتبار دارد با قاضی رسیدگی کننده به پرونده است و او می تواند این شهادت را بپذیرد و یا نپذیرد.

البته شایان ذکر است که در صورتی که زن نتواند مالکیت خود بر جهیزیه را اثبات کند، معمولا دادگاه اقدام به تقسیم وسایل می کند و آن قسم از اموال که عادتا برای مصارف مردان است را به مرد داده و وسایلی که معمولا زنان از آن استفاده می کنند را به زن می دهد.