تعریف عقد ودیعه و اوصاف آن

قراردادها در حقوق انواع مختلفی دارند.

به علت رواج بعضی از قراردادها و استفاده زیاد مردم از آنها، نام برخی بیشتر آشنا است مثل قرارداد اجاره، عقد بیع یا عقد رهن، اما برخی دیگر از قراردادها کمتر شناخته شده اند و با اینکه شاید ما در طول زندگی ناخودآگاه تحت تاثیر تبعات قانونی و حقوقی آنها باشیم اما نامشان را ندانیم.

به عنوان نمونه زمانی که کسی آپارتمان یا اتومیبل خود را مدتی به دست دوست، برادر یا همسایه خود می سپارد تا آن شخص از آن مال نگهداری کند.

در این حالت می گوییم خانه یا اتومبیل خود را نزد تو به امانت گذاشتم، این بیان عامیانه در حقوق تحت عنوان عقد ودیعه شناخته می شود.

در ادامه به تعریف عقد ودیعه، دو طرف عقد ودیعه و اوصاف عقد ودیعه می پردازیم.

عقد ودیعه چیست؟

عقد ودیعه در ماده ۶۰۷ قانون مدنی به این ترتیب تعریف شده است: "ودیعه عقدی است که به موجب آن یک نفر مال خود را به دیگری می‌سپارد، برای آن که آن را مجانا نگاه دارد ... ".

بنابراین هر زمانی که کسی مال خودش را به دیگری امانت بدهد تا برایش نگه دارد، عقد ودیعه شکل می گیرد.

شرط وقوع عقد ودیعه این است که نگه دارنده مال آن را رایگان نگه دارد و اگر بابت نگه داری مال پول دریافت کند، عقد دیگر ودیعه نیست؛ مثل نگه داری کفش در مساجد و حرم ها.

عقد ودیعه برای اینکه صحیح باشد ابتدا باید شرایط عمومی صحت قرارداد را داشته باشد.

دو طرف عقد ودیعه

دو طرفی که با هم عقد ودیعه را منعقد می کنند دارای نام مشخصی در حقوق هستند؛ از این رو در اینجا به معرفی دو طرف عقد ودیعه می پردازیم:

• در عقد ودیعه به کسی که مالش را به دیگری می دهد تا نگه دار شود (ودیعه گذار):  مودع می گویند.
• در عقد ودیعه به کسی که مال دیگری را برای نگه داری به امانت می گیرد (ودیعه گیر): مستودع یا امین می گویند.
• مودع و مستودع هر دو باید اهلیت قانونی داشته باشند.

اوصاف عقد ودیعه

برای شناسایی بیشتر عقد ودیعه باید با اوصاف و ویژگی های عقد ودیعه آشنا باشیم.

اوصاف عقد ودیعه از قرار زیر است:

• ودیعه یک قرارداد معین است که قانون مدنی به تریف و تفسیر آن پرداخته است.
• ودیعه یک عقد جایز است و بنابراین هر یک از مودع و مستودع، هر زمان بخواهد، می‌تواند آن را بر هم بزند.
• عقد ودیعه یک عقد مجانی است و مستودع یا امین اجرت دریافت نمی کند و اگر دریافت کرد، قرارداد دیگر ودیعه نیست.
• عقد ودیعه هم می تواند شفاهی منعقد شود و هم کتبی، در واقع همین که کسی مالی نزد دیگری به امانت بگذارد صورت می گیرد.
• اگر مالی که به ودیعه داده شده است، منافعی داشته باشد، آن منافع متعلق به مالک مال است نه امین.
• در قرارداد ودیعه قبول امین شرط است حتی اگر این قبول با فعل نشان داده شود و لفظا بیان نشود.
• مالی که به ودیعه داده می شود باید متعلق به مودع (ودیعه دهنده) و ملک او باشد یا اینکه از طرف قائم مقام یا وکیل او به ودیعه داده شود.