به روز بمانید!
آیا مایل هستید اعلانات مربوط به گفتگوهای آنلاین خود را روی دستگاه خود دریافت کنید؟
لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
کیفیت کلیه مشاورهها توسط بنیاد وکلا تضمین میشود
طبق قوانین و مقررات و کتب دکترین حقوقی این جرم را اینگونه تشریح میدارد:
"نتیجه سو رفتار شخصی است که به او امین گفته میشود. خیانت در امانت یک جرم است که در قانون مجازات اسلامی مورد جرم انگاری واقع و برای آن مجازات تعیین شده است."
هنگامیکه شخص امین، بر خلاف ذات امانت، اقدام به انجام عملی می نماید و موجب ایراد و ورود ضرر به مالک (صاحب مال مورد امانت) میگردد، جرم خیانت در امانت محقق شده و مرتکب به مجازات مقرر محکوم میگردد.
این جرم عبارتست از استعمال، تصاحب، تلف و یا مفقود نمودن توام با سوء نیت نسبت به مالی که از طرف مالک یا متصرف قانونی به کسی سپرده شده و بنا بر استرداد و یا به مصرف معین رسانده آن بوده است.
یکی از معانی خیانت در امانت پیمانشکنی، نقض عهد و بیوفایی است و قانونگذار از بزه خیانت در امانت تعریفی نکرده اما به نظر برخی حقوقدانان، خیانت در امانت رفتاری مجرمانه و مخالف امانت است.
امانتداری از خصلتهای نیکی است که در قرآن و روایات اسلامی درباره آن زیاد سفارش شده و در مقابل، خیانت در امانت نهی شده است.
جرم خیانت در امانت در قانون تعریف نشده است، اما حقوقدانان با توجه به مصادیق مذکور در مواد ۶۷۳ و ۶۷۴ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ خیانت در امانت را به عمل عمدی و بر خلاف امانت امین به ضرر صاحب مال تعریف کردهاند.
خیانت در امانت عبارت از استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود کردن توام با سوء نیت مالی است که از طرف مالک یا متصرف قانونی به کسی سپرده شده و بنا بر استرداد یا به مصرف معین رسانیدن آن بوده است.
برخی علمای حقوق تقسیمات مختلفی برای امانتداری ذکر کردهاند: امانتهای مادی که بر اساس تقسیمبندی فقها به «امانتهای شرعی» و «امانتهای مالکی» و بر اساس تقسیمبندی حقوقدانان به «امانتهای قراردادی» و «امانتهای قانونی» احصا شده است.
امانتهای قراردادی یا همان مالکی عبارتند از امانتهایی که به اختیار و اذن مالک در اختیار امین قرار میگیرد.
این نوع امانت ۳ فرض را شامل میشود:
امانتهایی که به مصلحت گیرنده امانت «امانتگذار» است؛ مانند ودیعه و وکالت بیاجرت؛ امانتهایی که به مصلحت گیرنده امانت «امانتدار» است، مانند عاریه و قرض همچنین امانتهایی که به مصلحت مالک و به مصلحت امانتدار است مانند رهن و وکالت.
در ایران خیانت در امانت برای نخستین بار در ماده ۲۴۱ قانون مجازات عمومی سال ۱۳۰۴ جرم و قابل مجازات شناخته شد.
در سال ۱۳۷۵ با تصویب بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، قانونگذار در مواد ۶۷۳ و ۶۷۴ به جرم خیانت در امانت میپردازد.
مطابق ماده ۶۷۴، هرگاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشتههایی از قبیل چک، سفته، قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بیاجرت به کسی داده شود و بنابر این بوده است که اشیای مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که اشیا نزد او بوده آنها را به ضرر مالکان یا متصرفان آنها استعمال یا تصاحب یا مفقود کند به حبس از ۶ ماه تا ۲ سال محکوم خواهد شد.
عنصر مادی جرم خیانت در امانت عبارت است از استعمال، تصاحب، اتلاف یا مفقود کردن مال مورد امانت که میتواند به شکل فعل یا ترک فعل باشد، اما عمدتا به صورت فعل است که در ماده ۶۷۴ آمده است.
استعمال به معنای استفاده کردن از مال مورد امانت جرم است.
اتلاف به معنای تلف یا نابود کردن مال مورد امانت، یکی دیگر از گونههای خیانت در امانت است.
همچنین مفقود کردن به این معناست که امین بدون اینکه مال مورد امانت را تلف کند، موجب شود که دستیابی آن برای مالک غیر ممکن شود.
برای اینکه جرم خیانت در امانت تحقق یابد شرایطی لازم است که عبارت است از اینکه موضوع جرم باید مال یا وسیله تحصیل مال باشد، مال امانی باید از سوی مالک یا متصرف قانونی به امینی سپرده شود، مال به امین به یکی از طرق قانونی و با شرط استرداد یا به مصرف معین رسانیدن سپرده شده باشد.
علاوه بر این، بین فعل مرتکب و ضرر مالک یا متصرف قانونی آن رابطه علیت برقرار باشد.
عنصر معنوی جرم، سوء نیت عام و سوء نیت خاص است.
سوء نیت عام به معنای انجام عمدی عمل تصاحب، استعمال، تلف یا مفقود کردن مال موضوع امانت است و سوء نیت خاص نیز به مفهوم قصد و اراده ورود ضرر به غیر است.
بر این اساس تعدی یا تفریط مال امانی همراه با سوء نیت موجب مسئولیت کیفری است.
در ارتکاب جرم خیانت در امانت، صرف خودداری از استرداد، خیانت در امانت نیست بلکه باید سوء نیت وجود داشته باشد.
انگیزه در این جرم نقشی نخواهد داشت اما با رعایت ماده ۳۷ قانون مجازات جدید (مصوب سال ۱۳۹۲) موثر است.
برای تحقق جرم خیانت در امانت ۳ شرط وجود تعهد یا قرارداد قبلی؛ موجودیت مال سپردهشده و تعهد امین به نگهداری مال و استرداد آن لازم است.
برای تحقق جرم خیانت در امانت وجود عقد امانی یا ودیعه لازم نیست و در این خصوص میتوان به یکی از آرای دیوان عالی کشور استناد کرد.
قانونگذار در ماده ۶۷۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی تحت عنوان تعزیرات، برای جلوگیری از فرار خائنان از مسئولیت به بهانه اینکه اساسا عقدی بین آنها و مالک یا متصرف قانونی مال منعقد نشده یا اینکه آن عقد باطل بوده است، خود را از محدوده عقود خارج کرده و سپرده شدن مال برای هر کس با اجرت یا بیاجرت را مبنای تحقق جرم خیانت در امانت دانسته است.
مرجع صالح برای تشخیص ید امانی امین و نیز احراز وجود تعهد یا قرارداد، مراجع کیفری است.
خیانت در امانت با شهادت گواهان قابل اثبات است همچنین از منظر تقسیمبندی جرایم، جرم خیانت در امانت، جرم آنی بوده و مبدا مرور زمان در جرم خیانت در امانت، تاریخ مطالبه شاکی و انکار متهم است.
چنانچه متهم در مقام دفاع مدعی باشد که نسبت به مال امانی مالکیت دارد یا مدعی باشد که ودیعه بودن مالی امانی در گذشته باطل بوده یا به عبارت دیگر عقد (امانی) باطل بوده است، از سوی مراجع قضایی هنگام دادرسی نیازی به صدور قرار اناطه نیست.
مجازات مرتکب جرم خیانت در امانت بر اساس ماده ۶۷۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی تحت عنوان تعزیرات مصوب سال ۱۳۷۵ حبس از ۶ ماه تا سه سال است.
همچنین قانونگذار در ماده ۶۷۳ قانون یاد شده، برای سوء استفاده از سفید مهر یا سفید امضا، مجازات یک تا سه سال حبس تعیین کرده است.
پرسش بسیار مهم این است که جرم خیانت در امانت با فعل واقع میشود یا با ترک فعل یا با هردو؟
رفتار مجرمانه در برخی از جرایم صرفا بصورت فعل است و در برخی از جرایم صرفا بصورت ترک فعل است و در برخی دیگر از جرایم هم بصورت فعل است و هم بصورت ترک فعل است.
با توجه به گستره افعال انسان و تطابق آن با مصادیق مندرج در قانون و ماده ۶۷۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ با ذکر مثال هایی به روشن شدن پاسخ سوال مذکور دلالت مینماید:
هنگامیکه امین عمدا مال مورد امانت را با ایراد ضربه ای همچون سنگ بر ظرف شیشه ای مورد امانت تلف مینماید عمل و رفتار مجرمانه او از مصادیق فعل است ولی هنگامیکه حیوان اهلی چون گوسفند را که نزد او امانت است در گله گرگ ها رها میکند و میرود و در حفظ و نگهداری و مراقبت از آن تلاشی نمیکند، عمل و رفتار مجرمانه او، بصورت ترک فعل نمود خارجی یافته و مورد از مصادیق تلف عمدی است.
وکیل خیانت در امانت بر وجود عمد در رفتار مجرمانه فاعل اعم از فعل و ترک فعل موکدا به وجود و احراز سوء نیت در تحقق بزه مذکور تاکید و اصرار می ورزد و در گناهکار شناخته شدن یا نشدن متهم این نکته بسیار سرنوشت ساز و حائز اهمیت است.
از دیرباز افراد جامعه به مناسبت های مختلف و بعضا تحت شرایط خاص و یا حتی بصورت معمول و عرفی، اموال خویش را به رسم امانت به دیگری می سپردند که آن مال را نگهدارد و در موعد مقرر به خواست صاحب مال ان را بازگرداند.
پر واضح است که همواره افراد جامعه به شخصی که می شناختند و به او اعتماد داشتند، اموال خود را سپرده و او را امین خود قلمداد میکردند.
حال تصور کنید شخصی را که بنا بر اعتماد و اطمینان، امین خود نموده اید، به خلاف تراضی شما رفتار نموده و مال مورد امانت را تلف یا مفقود یا تصاحب نماید.
در این هنگام این شخص دیگر امین نبوده بلکه مرتکب و فاعل جرم خیانت در امانت میباشد.
موضوع هر جرمی به معنی آن چیزی است که عمل مجرمانه روی آن واقع میشود یا به دیگر سخن آن ارزش و اعتباری است که مقنن تعدی و تجاوز به آن را جرم می انگارد.
وکیل خیانت در امانت میگوید موضوع جرم خیانت در امانت باید عین مال یا وسیله تحصیل مال باشد اعم از مال منقول و غیرمنقول؛ پس تصور اینکه الف زمینش را به ب سپرد که صرفا مراقب آن باشد و روز دیگر به وی بازگرداند و الف قبل از موعد استرداد مال مورد امانت، زمین را آتش بزند هم به جرم تخریب و هم به جرم خیانت در امانت قابل تعقیب خواهد بود.
وقوع این بزه نسبت به فرزندان و یا اسرار راجع به اختراع قابل تصور نخواهد بود، لذا اگر در زمره دعاوی کیفری، دعوای کیفری تحت عنوان جرم خیانت در امانت توسط شاکی که فرزند متهم است طرح گردد، به نتیجه نخواهد رسید و فرض محکومیت مفقود خواهد ماند.
امکان تحقق این جرم در اموال مشاع توسط احدی از شرکا محل تردید و بحث است و دو نظر مختلف از باب موافقین و مخالفین وجود دارد.
نظر موافقین
به این دلیل که مال علاوه بر مرتکب به دیگری نیز تعلق داشته لذا شرط تعلق مال به غیر در اموال مشاعی وجود دارد در نتیجه امکان تحقق این جرم در اموال مشاعی توسط احد از شرکا وجود دارد.
نظر مخالفین
هر جز از مال مشاع متعلق به کلیه شرکا میباشد در نتیجه نمیتوان در معنای حقیقی و واقعی کلمه آن مال را متعلق به غیر شمرد؛ زیرا همواره دیگری هم در اجزا آن شریک است لذا مالک نمیتواند در مالی که خودش هم در آن سهیم است مرتکب جرم خیانت در امانت شود! لذا فرض وقوع این بزه توسط احد از شرکا در مال مشاعی غیرقابل تصور است.
این جرم، جرمی است که قانون گذار برای مجازات مرتکب آن حبس دارای حداقل و حداکثر را تعیین نموده است.
مطابق ماده ۶۷۴ از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ هنگامیکه شخص امین مرتکب جرم خیانت در امانت گردد و جرم او در محکمه صالح به اثبات برسد، وی به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.
به عبارت دیگر قانون گذار با در نظر گرفتن قبح عمل خیانت در امانت و اینکه این جرم یکی از اصولی ترین اخلاق موجود در جامعه و نظم عمومی جامعه را برهم زده است، مجازات حبس را برای مرتکب در نظر داشته ولیکن به جهت اینکه تناسب میان فعل مرتکب و کیفر و مجازات او رعایت گردد، دست قضات را در میزان حبس باز گذاشته است.
جرم خیانت در امانت همچون سایر جرایم دارای ۳ رکن میباشد که درصورت مفقود بودن هرکدام از ارکان مذکور، این جرم محقق نمیگردد.
عنصر قانونی جرم خیانت در امانت، ماده ۶۷۴ از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ میباشد که در آن ذکر گردیده است:
"هرگاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشته هایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت و بی اجرت به کسی داده شود و بنا بر این بوده است که اشیا مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیا نزد او بوده آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد."
عنصر مادی این جرم عبارت است از فعل مجرمانه ای که به موجب آن، جرم خیانت در امانت را به مرتکب منتسب مینماییم.
عنصر مادی این جرم شامل رفتار مادی فیزیکی، شرایط و اوضاع و احوال لازم جهت تحقق جرم و نتیجه حاصله میباشد که هرکدام از موارد معنونه بصورت مفصل و تخصصی در مقاله مربوط به آن بیان گردیده است.
عنصر روانی جرم خیانت در امانت از دو بخش سوء نیت عام و سوء نیت خاص تشکیل میشود.
سوء نیت عام به معنی عمل فیزیکی است که خائن مرتکب شده است و سونیت خاص به معنی قصد مرتکب به جهت رسیدن به نتیجه است.
جرم خیانت در امانت یک جرم مقید میباشد که برای تحقق آن میبایست نتیجه حاصله از جرم مورد قصد و خواست مرتکب باشد.
کیفیت کلیه مشاورهها توسط بنیاد وکلا تضمین میشود
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.