بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

چگونه فرزندخوانده‌ام قانونی شد؟

پرسیده شده ۱ سال پیش ۲۳ پاسخ ثبت شده

سال ۷۹ نوزاد ۵ روزه‌ای را از خانواده‌اش به سرپرستی گرفتم. خودم ۴ فرزند داشتم، دو پسر و دو دختر، فاقد سرپرست و شوهر بودم (طلاق). صرفا برای کمک و ثواب فرزند پسر بود. در چهار سالگی اقدام کردم برای شناسنامه، چون در خانه متولد شده بود و گواهی ولادت نداشت. به دادگاه مراجعه کردم، مسئله را عنوان کردم برای دریافت شناسنامه و سرپرستی‌نامه گرفتم. برای اداره سرپرستی از دادگاه مدنی، اداره سرپرستی من را امین صغیر نوشت و ذکر کرد بچه بدون شناسنامه است و گفت با همین برو شناسنامه بگیر و من گرفتم. از ثبت احوال هیچ‌گونه چیزی در شناسنامه به عنوان توضیحات نیست. فامیلی فرزند به نام شوهر طلاق گرفته‌ام ثبت شد. الان پسر ۲۶ ساله شده و پی برده فرزندخوانده است و رفته نفی نسب کرده. آیا من فرزندخوانده غیر قانونی آورده‌ام در صورتی که سال ۷۹ قانون مثل الان سخت نبود برای فرزندخواندگی؟ ممنون از شما.

جمع‌بندی پاسخ وکلا هوش مصنوعی

اقدامات شما در زمان سرپرستی طبق روال قانونی و با مجوز دادگاه بوده و هیچ‌گونه مسئولیت کیفری یا اتهام غیرقانونی متوجه شما نیست. دعوای نفی نسب از سوی فرزند صرفاً بر مسائلی مانند نام خانوادگی، شناسنامه و وراثت اثر می‌گذارد.

این رفع مسئولیت در صورتی قطعی است که تمام مدارک و مجوزهای قضایی صادرشده در سال‌های گذشته معتبر و کامل باشند.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا هوش مصنوعی

اقدام غیرقانونی نداشته‌اید و مسئولیتی متوجه شما نیست

با توجه به اینکه دریافت شناسنامه و پذیرش سرپرستی با دستور و مجوز دادگاه و اداره سرپرستی انجام شده، کار شما غیرقانونی نبوده و مسئولیت کیفری ندارید. طبق قانون حاکم در سال ۱۳۷۹ شما به عنوان امین صغیر تعیین شده بودید و فرزندخواندگی دائم شکل نگرفته بود. اقدام فرزند به نفی نسب حق قانونی اوست و فقط آثاری روی ارث، نسب و اصلاح مشخصات سجلی او دارد و خطری برای شما ایجاد نمی‌کند.

منابع: قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست مصوب ۱۳۵۳، مواد ۳ و ۵

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۳ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر ۱ سال پیش
محمدمهدی قنبری
محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر 🌿

پاسخ را در سه لایه می‌آورم:
۱) تشخیص این‌که آن‌چه در سال ۱۳۷۹ برای شما صادر شده «سرپرستی قانونی (فرزندخواندگی)» بوده یا صرفا «امین صغیر / قیمومت»؛
۲) آثار وضع موجود (رابطه شما و پسر، وضعیت شناسنامه، ارث، تکلیف نفی نسب و …)؛
۳) آن‌چه امروز می‌توانید برای اصلاح سند و تثبیت جایگاه یکدیگر انجام دهید.

──────────────────────────
۱) چه حکمی در سال ۷۹ صادر شده است؟

قانون حاکم در سال ۱۳۷۹، «قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست» مصوب ۱۳۵۳ بود. طبق مواد ۳ و ۵ آن قانون:
• فقط زن و شوهر دارای شرایط خاص (ایرانی، پنج سال از ازدواج گذشته، حداقل سی سال سن و …) می‌توانستند «سرپرستی دائم» بگیرند؛
• منفردا (به‌ویژه زن مطلقه) امکان صدور حکم «سرپرستی دائم» وجود نداشت؛
• در موارد اضطراری، دادگاه می‌توانست شخص واجد صلاحیتی را «امین صغیر (قیم موقت)» کند تا کودک بدون هویت معطل نماند، اما این امین مادر یا پدر قانونی نمی‌شد.

با توصیفی که نوشته‌اید دادگاه مدنی خاص (شعبه‌ خانواده) برای شما «قرار امین صغیر‌بودن» صادر کرده است، نه حکم فرزندخواندگی. به همین دلیل:
• در شناسنامه، مشخصات شما و همسر سابق به عنوان پدر و مادر درج نشده؛ فقط نام خانوادگی شوهرتان برای کودک انتخاب شده است؛
• در توضیحات شناسنامه نیز عبارتی مبنی بر «فرزندخوانده» یا «به حکم دادگاه» دیده نمی‌شود.
این حالت، از نظر قانون ۱۳۵۳ «فرزندخواندگی» به مفهوم انتقال نسب و ارث نیست؛ یک قیمومت حمایتی بوده است.

──────────────────────────
۲) آثار حقوقی امروز

الف) رابطه نسب و ارث
• چون حکم سرپرستی دائمی صادر نشده، طبق مواد ۱۱۶۷ و ۱۱۶۸ قانون مدنی، شما از نظر حقوقی مادر نسبی یا قانونی او نیستید و بین شما توارث وجود ندارد؛ مگر این‌که امروز مطابق قانون جدید ۱۳۹۲ برای «سرپرستی دائم» اقدام و حکم قطعی بگیرید.

ب) نفی نسب توسط پسر
• چون نام شوهر سابق شما به عنوان پدر در سند آمده، پسر می‌تواند به استناد ماده ۱۱۶۸ ق.م. و مواد ۴۵ و ۴۶ قانون ثبت احوال دعوای «ابطال شناسنامه و حذف نام پدر» یا «نفی ولد» مطرح کند.
• دادگاه با آزمایش DNA یا مدارک پزشکی، به‌راحتی رای به حذف نام پدر می‌دهد؛ در نتیجه شناسنامه جدید با «نام پدر: ناشناس» صادر می‌شود.

ج) مسئولیت کیفری یا اداری شما؟
• اگر در زمان صدور شناسنامه مدارک و دستور دادگاه را ارائه داده‌اید، سوءنیت یا جعل در کار نبوده؛ لذا مسئولیت کیفری متوجه شما نیست؛ خطا (اگر باشد) از اداره ثبت احوال است که بدون درج توضیح «به حکم دادگاه» مشخصات صادر کرده است.
• سازمان ثبت احوال می‌تواند کارمند وقت را تعقیب اداری کند، اما به سرپرست (شما) کاری ندارد.

د) اعتبار نامه‌های قدیمی
• حکم «امین صغیر» هنوز هم معتبر است، ولی چون پسر به سن ۱۸ سال رسیده، قیمومت خودبه‌خود منحل شده (ماده ۱۱۸۰ ق.م.).
• برای اثبات حسن نیت و سابقه سرپرستی، همچنان می‌توانید آن نامه‌ها را در هر مرجع ارائه کنید.

ه) وضعیت طبقه‌بندی یا جرم‌انگاری؟
• هیچ جرم «فرزندخواندگی غیرقانونی» شکل نگرفته؛ تنها خلا این است که مقررات ۱۳۵۳ اجازه فرزندخواندگی دائم به زن فاقد شوهر نمی‌داد و دادگاه ناچار به صدور حکم محدود امین صغیر شده است.

──────────────────────────
۳) چه می‌توانید بکنید؟

۱) اگر هر دو تمایل دارید رابطه مادرـ فرزندی در اسناد رسمی تثبیت شود:
• طبق ماده ۱۷ قانون «حمایت از اطفال و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست» مصوب ۱۳۹۲، زنان مجرد بالای ۳۰ سال می‌توانند حکم سرپرستی دائم (فرزندخواندگی) بگیرند؛ شرط سنی شما الآن تامین است.
• فرزندخوانده شما ۲۶ ساله است؛ ماده ۱۵ همان قانون می‌گوید: «درصورتی‌که فرزندخوانده در زمان تقاضا به سن ۱۸ سال رسیده باشد، صرفا با رضایت کتبی خود او و حکم دادگاه می‌توان سرپرستی دائم را برقرار کرد.»
• نتیجه: با ارائه حکم امین صغیر ۱۳۷۹ + رضایت کتبی پسر، دادگاه خانواده می‌تواند برای «تثبیت نسب قراردادی و حقوق ارث» رای بدهد.

۲) اگر فقط می‌خواهید شناسنامه اصلاح شود:
• بعد از رای نفی نسب، پسر می‌تواند با درخواست اداره ثبت احوال شناسنامه جدید بگیرد؛ در این شناسنامه «نام خانوادگی اختیاری» ــ مثلا فامیلی شما یا یک فامیلی میانجی ــ درج می‌شود؛ نام پدر «نامعلوم» یا خط تیره خواهد بود.
• شما می‌توانید با موافقت کتبی پسر و تایید دادگاه، فامیلی جدید را خودتان پیشنهاد دهید.

۳) مسائل مالی و بیمه‌ای
• حتی بدون فرزندخواندگی ثابت، می‌توانید او را ذی‌نفع بیمه‌ی عمر، وصیت‌نامه تا ثلث اموال یا انتقال مال در زمان حیات کنید تا از نظر اقتصادی حمایت شود.

──────────────────────────
خلاصه پاسخ به سؤال اصلی:
ـ اقدام سال ۷۹ شما «غیرقانونی» نبود؛ اما از نظر حقوقی فرزندخواندگی کامل هم محسوب نمی‌شد، چون قانون آن زمان زن فاقد شوهر را به عنوان سرپرست دائم نمی‌پذیرفت.
ـ نامه‌های دادگاه همچنان معتبرند و نشان می‌دهد با مجوز رسمی عمل کرده‌اید.
ـ پسر می‌تواند بدون مشکل، نام پدر را حذف و شناسنامه اصلاح کند؛ این ربطی به جرم یا سوءسابقه شما ندارد.
ـ اگر می‌خواهید همچنان مادر قانونی او باشید، با استناد به قانون ۱۳۹۲ و رضایت مکتوب فرزند ۲۶ ساله می‌توانید حکم «سرپرستی دائم» بگیرید؛ در این صورت رابطه ارث و سایر حقوق شکل می‌گیرد.

امیدوارم روشن شده باشد؛ اگر روی هر‌کدام از مراحل (مثلا دادخواست فرزندخواندگی جدید یا نحوه اصلاح شناسنامه) توضیح جزئی‌تری خواستید، در خدمت‌ام. 🌺

احسان عبدالهی
احسان عبدالهی تأیید‌شده
۱ سال پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۱٬۲۲۵ مشاوره موفق

در صورتیکه حکم نفی نسب صادر شده باشد این موضوع در خصوص موضوع وراثت کاربرد دارد و اگر اقدامات شما با مجوز قانونی صورت گرفته باشد مسئولیت کیفری بر شما مترتب نخواهد بود .

ویدا سماوات ۸ ماه پیش

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۹۶ مشاوره موفق

شما فرزندخوانده غیرقانونی نیاورده‌اید؛ اقدامات شما در چارچوب قانون و رویه آن زمان بوده و اکنون فرزندخوانده می‌تواند فقط از حیث نسب قانونی (حق ارث یا نام خانوادگی) اقدام کند، نه این که شما را متهم به غیرقانونی بودن کرده باشد

محمدباقر سلیمانگلی ۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۸۴ مشاوره موفق

با سلام شما از جنبه کسفری مرتکب جرم نشده اید ولی قیومیت و شرپرستی فرزند صغیر برای شما نسب و رابطه فرزندی ایجاد نمیکند و شوهر شما حق اینکار را دارد چون پسر از او ارث نمییرد

نمایش ۱۹ پاسخ دیگر وکلا بستن پاسخ‌های بیشتر
محمدرضا توکلی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۰۴۳ مشاوره موفق

با سلام با توجه به توضیحات و طی پروسه قانونی به نظر می‌رسد مسئولیتی متوجه شما نیست

بهنام رفیعی ساران
بهنام رفیعی ساران تأیید‌شده
۶ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷ · ۳٬۳۹۳ مشاوره موفق

سلام

طبق توضیح مسئولیتی متوجه شما نیست

فرشته نوری ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳۱۶ مشاوره موفق

با سلام،مسئولیتی متوجه شما نیست .تمام مراحل قانونی طی شده.

زهرا فرج ۴ هفته پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۸۰ مشاوره موفق

بنابر اظهارات شما مسئولیتی برای شما متصور نیست.

آسیه فتاحی امیردهی ۶ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۳٬۳۵۱ مشاوره موفق

با سلام خیر مسولیتی متوجه شما نمی باشد

ابوالفضل جهان بخش ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۲٬۷۸۹ مشاوره موفق

با سلام ،مسئولیتی متوجه شما نمی باشد.

فاطمه سلمان زاده ۶ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

شما در آن زمان مراحل را قانونی طی‌کرده اید، درنتیجه مسئولیتی متوجه شما نیست. لذا جهت رفع شک و بازگویی بهتر جزئیات مسئله، حتما با وکیل مشورت‌ نمائید.

داود فروغی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۷۱ مشاوره موفق

با سلام نگران نباشید مسئولیت متوجه شما نیست

سعید قیطانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۷۵۶ مشاوره موفق

سلام
کار شما غیر قانونی نبوده است

پدرام جهان فتحی ۳ ماه پیش

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳۱ مشاوره موفق

خیر اقدام غیرقانونی صورت نگرفته است

زهرا رحیمی لولویی
زهرا رحیمی لولویی تأیید‌شده
۸ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۲۸ مشاوره موفق

سلام مسئولیت متوجه شما نیست

محمد محمدی
محمد محمدی تأیید‌شده
۴ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۳٬۴۹۴ مشاوره موفق

وقتبخیر .......شما مسولیتی ندارید

حسین مظاهری تهرانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۵۱ مشاوره موفق

با سلام
مسئولیتی متوجه شما نیست.

حسن آرین پور ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۲۱۰ مشاوره موفق

با سلام و عرض ادب ،مسئولیتی متوجه شما نیست

محمد اکبری ۱ سال پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۱۱۰ مشاوره موفق

عرض سلام و احترام ، مسئولیتی متوجه شما نیست.

مرتضی حاتمی فر ۸ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱۵۶ مشاوره موفق

درود مسئولیتی متوجه شما نیست

مرصاد پوراعتضاد ۶ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۶ · ۳۰۸ مشاوره موفق

شما مسئولیتی ندارید.

اشکان حسین زاده ۶ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۱۶ مشاوره موفق

درود شما مسئولیتی نخواهید داشت

ندا فرخ نیا ۵ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۶ · ۱۴۰ مشاوره موفق

با سلام
شما مسولیتی ندارید

۲۴۶ وکیل متخصص فرزند خواندگی آنلاین‌اند

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید