من در سال ۱۴۰۰ زمینی را به مبلغ ۱۳ میلیون تومان از خواهرم خریدم. معامله در دفترخانه رسمی انجام شد و در سند، کافه خیارات بهویژه خیار غبن فاحش از فروشنده سلب و ساقط شده و فروشنده با آگاهی کامل معامله کرده است. خواهرم تحصیلات عالی دارد و از قیمتها مطلع بوده است. اکنون پس از گذشت حدود ۵ سال میخواهد به استناد غبن افحش شکایت کند.
کاربر گرامی مقصود از خیار غبن این است که هر یک از متعاملین که در معامله، غبن فاحش داشته باشد بعد از علم به غبن میتواند معامله را فسخ کند،[۱] قانونگذار، غبن موجب خیار را مقید به فاحش بودن کرده است، در نتیجه غبن ناچیز یا جزئی در هنگام معامله از این حیث فاقد اثر حقوقی است. همچنین قید فاحش بودن نشانه این است که قانونگذار خود به سطوح مختلف غبن توجه داشته است و صرفا میزان قابل توجه (فاحش) آن را مایه ایجاد حق فسخ دانسته است.[۲] ملاک تشخیص فاحش بودن غبن، عرف است؛ به این معنا که اغلب مردم، در بیشتر معاملات، نباید چنین غبنی را قابل مسامحه و چشم پوشی بدانند و تحمیل غرور و فریب را به مغبون تایید نمایند،[۳] بنابراین جهت تشخیص فاحش بودن غبن، نظر عرف و اهل خبره ملاک است،[۴] البته چنانچه بایع، به ارزش واقعی مبیع آگاه بوده؛ ولی بنا بر ملاحظاتی به نفع خریدار، کالای خود را به قیمتی پایینتر بفروشد؛ دیگر نمیتواند با استناد به خیار غبن فاحش، معامله را فسخ نماید؛ زیرا خود او، قاصد در تسامح و چشم پوشی نسبت به بخشی از حق خویش بوده است، همچنین هیچیک از طرفین، در عقد معاوضه ای که بهای واقعی عوضین، کمتر درخور توجه آنان بوده؛ و در واقع عقد را به منظور رسیدن به فواید دیگری منعقد نمودهاند؛ و منافع حاصل از قرارداد را بر ارزش مال خود مقدم دانستهاند؛ به بهانه وجود خیار غبن فاحش، حق بر هم زدن معامله را ندارند.
ملاک رعایت فوریت در خیار غبن زمان علم به آنست و چنانچه فردی بعد از مدت طولانی از انجام معامله علم به غبن پیدا کند و فورا آن را اعمال کند، این امر مغایرتی با رعایت فوریت اعمال خیار ندارد.
النهایه فروشنده می تواند بابت غبن افحش دادخواست فسخ معامله را ارائه دهد و خریدار باید با به همراه داشتن وکیل در این خصوص دفاعیات لازمه را انجام دهد
در اصول کلی حقوق ایران، پاسخ این سؤال شما این است: با توجه به “سلب و اسقاط کافه خیارات بهویژه خیار غبن فاحش/افحش” که در سند رسمی آمده، شکایت خواهر شما بعد از ۵ سال معمولا پذیرفته نمیشود؛ مگر اینکه بتواند نشان دهد شرط اسقاط/سلب اثر ندارد یا دعوا از مسیر دیگری (غیر از غبن) ثابت میشود
با توجه به اینکه اسقاط کافه خیارات سبب سقوط خیار غبن افحش نمیشود فلذا این خیار در بدو امر موجود میباشد،
اما اعمال خیار غبن قید فوریت دارد و این فوریت نیز با ملاکهای نوعی سنجیده میشود ، معمولا فروشنده چون در زمان فروش عالم به مبیع و شرایط آن میباشد فلذا اثبات خیار غبن افحش فروشنده بنا بر مراتب اعمال فوری آن دارای یک ظرف زمانی کوتاه است و به جهت تحکیم معاملات و جاری بودن اصاله الزوم، استناد به این خیار پس از گذشت ظرف زمانی متعارف دیگر مسموع نیست مگر موارد نادری که بنا بر دلایلی معیار شخصی حاکم شود
بطور مثال در جایی که فروشنده مبیع خویش را ندیده و بنا بر اوصاف نسبت به آن علم اجمالی یافته و بنا بر همین علم نسبت به فروش آن مبادرت نموده و پس از حضور در محل و اطلاع از کیفیت مبیع و حصول علم تفضیلی متوجه میشود که دچار غبن افحش شده، در این گونه موارد حتی پس از مضی مواعد طولانی استثنا خیار غبن افحش برای فروشنده کماکان موجود است.
اگر در سند رسمی خیار غبن حتی غبن فاحش از فروشنده سلب و ساقط شده باشد اصل بر این است که دیگر حق فسخ به استناد غبن ندارد. گذشت حدود ۵ سال از معامله و آگاهی فروشنده از معامله نیز به نفع شماست. صرف ادعای غبن افحش برای برهم زدن معامله کافی نیست.
بادرود/ با توجه به سلب کافه خیارات در سند رسمی و گذشت ۵ سال از معامله، دعوای ایشان به دلیل سقوط حق خیار و عدم رعایت فوریت قانونی در اعمال آن احتمالا رد خواهد شد؛ جهت مشاوره فنی و دقیق تر،نیاز به بررسی مدارک است.
کاربرگرامی با توجه به مجموع مواردی که فرمودید؛
اسقاط خیار غبن در سند رسمی، آگاهی فروشنده(خواهر شما) از قیمت، تحصیلات و توانایی تشخیص قیمت، گذشت سالها بدون اعتراض، شکایت خواهر شما با قرار رد دعوا مواجه خواهد شد.
درغبن افحش اگرخیارات هم ساقط شده باشد مشمول خیارغبن ناشی ازافحش نمی شود وملاک تشخیص فاحش بودن غبن یا افحش بودن آن به عرف واگذارمی گردد.زیرا مطابق عرف هیچ انسان عاقلی چیزی را چندین برابر زیر قیمت نمیفروشد!
وقتتون بخیر
خیر امکان نتیجه گیری با این عنوان وجود ندارد.
باتوجه به اینکه اعمال خیار غبن، فوری است و گذشت زمان ۵ ساله، از فوریت عرفی فاصله فاحشی دارد، خیار غبن ساقط شده است.
با توجه به اینکه خیارات مدت دارند و اعمال خیار غبن بایستی فوری صورت پذیرد و مدت زمان زیادی از معامله سپری شده است در صورت شکایت نتیجه ای حاصل نخواهد شد.
خیار غبن فوری است و با توجه به اینکه مدت زیادی از معامله گذشته است احتمال پذیرش توسط دادگاه بسیار پایین است حتی اگر تفاوت مبلغ معامله با ارزش واقعی ملک افحش باشد.
اگر تفاوت قیمت بسیار زیاد باشد امکان استفاده از خیار غبن افحش وجود دارد و اسقاط کلیه خیارات در اینخصوص تاثیری ندارد. اگر فروشنده جهل خود به قیمت واقعی را اثبات کند میتواند فسخ را بخواهد.البته دلایل مثبت شما میتواند شهادت شهود به علم فروشنده به قیمت و گذشت زمان زیاد از معامله باشد.
با وجود فوری بودن اعمال خیار پس از علم به موضوع آن، مدنظر داشته باشید که طبق رای وحدت رویه اخیر، بین غبن فاحش و افحش تفاوت قائل شده و این موضوع بایستی در اسقاط خیارات مدنظر قرار گرفته و صراحتا هردو قید گردد.
خیار این از هر نوعش از خیارات فوری است،و بعد از ۵ سال بعید میدانم بتوانند نتیجه بگیرند.
با توجه به اسقاط خیارات که فرمودید موضع شما را بسیار قوی میکند.
۲۰ پاسخ کوتاه دیگر برای این پرسش ثبت شده که در این صفحه نمایش داده نشده است.
هیچکدام از این پاسخها دقیقاً پروندهٔ شما نبود؟
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی