آیا یکی از ورثه می‌تواند شکایت کند؟

عیسی مظلومی کیاسرایی

۲ سال پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

با سلام
بسته به موضوع دارد.اگر کیفری باشد امکان داشته و اگر حقوقی باشد ،یا همه ورثه یا به وکالت از همه ورثه

محمدمهدی قنبری

۱۰ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
به طور کلی یکی از ورثه می‌تواند از شهرداری یا اداره دولتی شکایت کند، اما اثر شکایت او فقط نسبت به قدرالسهم خودش قطعی است و برای این‌که دعوا نسبت به کل زمین رسیدگی و حکم صادر شود، یا همه ورثه باید به عنوان خواهان وارد شوند یا شاکی از بقیه ورثه وکالت رسمی داشته باشد.​

مبنای حقوقی موضوع
طبق اصل حق دادخواهی، هر شخص ذی‌نفع (از جمله هر وارث) حق دارد به تنهایی علیه متصرف یا اداره دولتی طرح دعوا کند، مشروط بر این‌که سمت و ذی‌نفع بودن او در همان مقدار ادعایی احراز شود.​
از دید قانون مدنی، اموال موروثی تا قبل از تقسیم، بین وراث به صورت مشاع است و هر وارث مالک سهم مشاعی خود در جزء جزء ملک بوده و می‌تواند برای دفاع از آن سهم طرح دعوا کند.​

مواردی که یک وارث می‌تواند تنها شکایت کند
در دعوای خلع ید و اجرت‌المثل ملک موروثی، رویه عملی این است که حتی اگر فقط برخی از وراث دادخواست بدهند، دادگاه می‌تواند به نفع همان‌ها حکم خلع ید صادر کند و طبق ماده ۴۳ قانون اجرای احکام، خلع ید از کل ملک انجام می‌شود، هرچند مالکیت و منافع بعد از اجرا بین همه شرکا مشاع باقی می‌ماند.​
وکلای دادگستری در عمل تاکید می‌کنند که هر یک از ورثه، با ضمیمه کردن گواهی انحصار وراثت، می‌تواند برای احقاق حق خود (مثل خلع ید، مطالبه اجرت‌المثل یا اعتراض به تصرف) دادخواست بدهد، حتی اگر بقیه ورثه همراهی نکنند.​

در خصوص تقسیم ترکه و افراز یا فروش ملک مشاع، تصریح شده که حتی یکی از وراث می‌تواند به تنهایی علیه سایر وراث، دعوای تقسیم سهم‌الارث را مطرح کند و این کار نیازمند همکاری همه ورثه نیست.​
برای شروع مقدمات مثل گرفتن گواهی انحصار وراثت نیز صراحتا گفته شده است که اقدام یک وارث کافی است و نیازی به حضور همه وراث در شورا یا دادگاه نیست.​

جایی که حضور همه ورثه یا وکالت لازم است
در دعاویی که موضوع آن کل عین ملک است و تصمیم دادگاه عملا بر سهم همه ورثه اثر می‌گذارد، مثل ابطال سند تملک شهرداری نسبت به شش‌دانگ پلاک، توافق یا عدم توافق نهایی بر فروش کل زمین به شهرداری، یا مطالبه یک‌جای بهای کل زمین، دادگاه معمولا حضور همه مالکین یا ارائه وکالت رسمی از بقیه را برای رسیدگی نسبت به تمام شش‌دانگ لازم می‌داند.​
در یک مشاوره حقوقی مشخص درباره «ملک وراثتی در طرح شهرداری» صراحتا پاسخ داده شده که اگر یکی از وراث می‌خواهد به نیابت از همه ورثه با شهرداری وارد دعوا یا توافق شود، باید از بقیه وراث وکالت‌نامه رسمی داشته باشد.​

هم‌چنین در مورد توافق با شهرداری بر سر ملک ورثه‌ای مطرح شده که شهرداری می‌تواند فقط نسبت به سهم‌الارث وراث حاضر توافق کند و نسبت به سهم کسانی که حاضر نشده‌اند، جداگانه تصمیم بگیرد؛ این یعنی بدون رضایت یا حضور دیگران، شما فقط درباره سهم خودتان می‌توانید تعیین تکلیف قطعی کنید، نه کل ملک.​
در دعاوی مطالبه بهای روز یا خسارت بابت تصرف املاک توسط دولت و شهرداری‌ها نیز در منابع حقوقی از «مالک یا مالکان» به طور جمعی نام برده می‌شود و در عمل، اگر خواسته ناظر به تمام شش‌دانگ باشد، دادگاه ایراد «عدم توجه دعوا» نسبت به سهم غایبان می‌گیرد مگر آن‌که شاکن واحد وکیل همه باشد.​

شیوه درست تنظیم دادخواست در عمل
در دعوایی مانند خلع ید از متصرف (اعم از شخص خصوصی یا شهرداری)، بسیاری از وکلا توصیه می‌کنند که حتی اگر فقط یکی دو نفر از ورثه پیگیر هستند، نام بقیه ورثه را هم در ستون اصحاب دعوا بیاورند؛ یا آن‌هایی که همراهی می‌کنند در ستون خواهان و آن‌هایی که همکاری نمی‌کنند در ستون خوانده قید شوند تا دادگاه به بهانه عدم حضور همه ذی‌نفعان، قرار رد یا عدم استماع صادر نکند.​
در یک نمونه مشاوره صریحا تاکید شده که «احتیاطا همه وراث (مالکین مشاعی) طرف دعوای خلع ید قرار گیرند» تا از ایراد شکلی در جریان رسیدگی جلوگیری شود.​

برای طرح دعوا علیه شهرداری یا دولت در موضوع زمین، ضمیمه کردن مدارکی مثل سند مالکیت، گواهی انحصار وراثت و مدارک تصرف یا تملک شهرداری (مثلا رای کمیسیون، قرارداد تملک یا صورت‌جلسه تصرف) الزامی است تا سمت وارث و میزان سهم او برای دادگاه یا مرجع اداری احراز شود.​
با توجه به پیچیدگی مقررات تملک اراضی توسط شهرداری‌ها و تفاوت نوع دعوا (مطالبه قیمت، اعتراض به طرح، مطالبه اجرت‌المثل تصرف، ابطال سند و غیره)، غالبا توصیه می‌شود قبل از طرح دعوا، با وکیل متخصص دعاوی شهرداری مشورت شود تا مشخص شود بهتر است دعوا فقط نسبت به سهم خودتان طرح شود یا از ابتدا همه ورثه داخل دعوا آورده شوند.​

جمع‌بندی کاربردی برای وضعیت شما
اگر قصد دارید فقط نسبت به سهم‌الارث خودتان از زمین موروثی، از شهرداری یا اداره دولتی مطالبه وجه، خسارت یا اعتراض به نحوه تصرف کنید، از نظر اصولی می‌توانید شخصا و بدون حضور بقیه ورثه طرح دعوا کنید و باید گواهی انحصار وراثت و مدارک مالکیت را ضمیمه پرونده نمایید.​
اما اگر می‌خواهید درباره کل زمین (مثلا شش‌دانگ پلاک) و حقوق همه ورثه با شهرداری طرف شوید یا حکم به نفع همه بگیرید، عملا لازم است یا همه ورثه در ستون خواهان بیایند، یا شما وکیل رسمی بقیه باشید؛ در غیر این صورت، دادگاه فقط نسبت به قدرالسهم خودتان می‌تواند حکم بدهد و شهرداری هم تعهدی نسبت به سهم سایر ورثه پیدا نمی‌کند.​

ویدا سماوات

۳ ماه پیش

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۹۶ مشاوره موفق

سلام عرض ادب اگر قصد دارید فقط نسبت به سهم‌الارث خودتان از زمین موروثی، از شهرداری یا اداره دولتی مطالبه وجه، خسارت یا اعتراض به نحوه تصرف کنید، از نظر اصولی می‌توانید شخصا و بدون حضور بقیه ورثه طرح دعوا کنید و باید گواهی انحصار وراثت و مدارک مالکیت را ضمیمه پرونده نمایید.