آیا قاضی کپی قولنامه را قبول می‌کند؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
جواب کوتاه
۱) بله، می‌توانید با همان تصویر (فتوکپی) دعوا یا دفاع کنید؛ اما قاضی تنها در صورتی آن را می‌پذیرد که «اصالت» تصویر برایش محرز شود.
۲) اگر طرف مقابل اصالت را انکار کند یا امضا را نپذیرد، باید با ادلۀ کمکی (کارشناسی خط، شهادت شهود، رسید وجه، پیامک، …) ثابت کنید که این تصویر واقعا عکس همان قولنامۀ مفقود است.
۳) برای محکم‌کاری، قبل از طرح دعوا یا هم‌زمان، «تامین دلیل» بگیرید تا دادگاه از تصویر و سایر قرائن صورت‌مجلس کند؛ بعدا کسی نمی‌تواند مدرک را جعل یا دستکاری بخواند.

────────────────────────────
۱) جایگاه فتوکپی در قانون
────────────────────────────
ماده قانون آیین دادرسی مدنی: «تصویر یا رونوشت سند در صورتی پذیرفته می‌شود که مطابقت آن با اصل تصدیق شده باشد یا اصالت آن محرز گردد.»
ماده قانون مدنی: سند عادی اگر در دادگاه ثابت شود که طرف مقابل آن را قبول کرده یا امضاء/مهر کرده، معتبر است.

پس دو راه دارید:
الف)‌ طرف مقابل اصالت را بپذیرد → مشکل تمام است.
ب)‌ انکار یا تردید کند → شما باید اصالت را «اثبات» کنید.

────────────────────────────
۲) چگونه اصالت کپی را ثابت کنیم؟
────────────────────────────
۱. کارشناسی خط و امضا
‑ تصویر باید واضح باشد؛ کارشناس رسمی خط می‌تواند امضای فروشنده/خریدار را با نمونه امضاهای بانکی یا شناسنامه‌ای تطبیق بدهد.

۲. گواهی شهود
‑ بنگاه‌دار، شاهدان امضا، یا هرکس در لحظۀ تنظیم قولنامه حضور داشته است.

۳. قرائن و مستندات مالی
‑ رسید چک، فیش واریز، پیام واریز موبایل‌بانک، مکاتبات واتساپ/پیامک که به همان معامله اشاره دارد.

۴. تامین دلیل
‑ در شورای حل اختلاف محل ملک یا دفتر خدمات قضایی درخواستی تحت عنوان «تامین دلیل بابت اصالت تصویر قولنامۀ مورخ …» بدهید؛ قاضی از تصویر نسخه‌برداری و در صورت‌مجلس قید می‌کند که اصل در دسترس نیست و دلایل شما چیست. این صورت‌جلسه بعدا پشتوانۀ شماست.

۵. اقرار طرف مقابل
‑ در جلسه اول دادگاه، ممکن است خوانده تحت پرسش قاضی بگوید «بله، یک زمانی قولنامه‌ای بود ولی فسخ کردیم» یا… همین اقرار جزئی اصالت را تا حدودی ثابت می‌کند.

────────────────────────────
۳) اگر طرف مقابل «انکار» یا «تردید» کند
────────────────────────────
• بار اثبات روی شماست .
• می‌توانید تقاضای «ارجاع امر به کارشناسی سه‌نفره» کنید؛ هزینه‌اش را پیش‌پرداخت می‌دهید ولی در صورت پیروزی از طرف مقابل می‌گیرید.
• اگر قاضی با دلایل جمعی (کارشناسی + شهود + رسید مالی) قانع شود، حکم را به نفع شما صادر می‌کند ولو اصل سند پیدا نشود.

────────────────────────────
۴) توصیه‌های عملی
────────────────────────────
۱) همین حالا از کپی موجود چند برگ تهیه و نزد دفترخانه یا دفتر خدمات «گواهی مطابقت با تصویر موجود» بگیرید؛ این جلو ادعای دستکاری بعدی را می‌گیرد.
۲) تمام مدارک پرداخت پول، چت‌ها و حتی عکس‌های روز معامله را ضمیمه کنید.
۳) دادخواست را به‌گونه‌ای بنویسید که اگر کپی رد شد، بتوانید با شهادت یا سوگند عدولی حق را ثابت کنید (ماده ق.آ.د.م – ارکان دعوای مبتنی بر اماره).
۴) در زمان کافی دنبال اصل قولنامه نیز باشید؛ اگر آن را پیدا کنید کار بسیار ساده‌تر می‌شود.

────────────────────────────
۵) جمع‌بندی
• فتوکپی سند عادی «بالذات» دلیل کامل نیست، ولی با اثبات اصالت، همان اعتبار سند اصلی را در دادگاه پیدا می‌کند.
• ابزار اثبات: کارشناسی خط، شهادت، رسید مالی، اقرار، تامین دلیل.
• در عمل، دادگاه‌ها وقتی مجموعه قرائن کنار هم قرار بگیرد و امضای طرف مقابل شناسایی شود، فتوکپی را می‌پذیرند و حکم صادر می‌کنند.

اگر در تنظیم دادخواست یا درخواست کارشناسی نیاز به الگو داشتید، پیام بدهید تا نمونه متن برایتان بفرستم. موفق باشید 🌱