آیا حق ریشه در زمین موقوفه به من تعلق دارد؟
در سال ۶۶ زمین مزروعی موقوفه‌ای توسط متولی موقوفه با نظارت قانونی اداره اوقاف به شخصی به اجاره واگذار می‌شود. در آن سند اجاره مزروعی حق ریشه به مستاجر تعلق گرفته، سپس شخص مورد نظر اقدام به کاشت درخت و احداث باغ انگوری نموده و سال‌ها سرمایه‌گذاری و فعالیت کرده است.
پس از ۱۰ سال، مستاجر حق و حقوق و حق ریشه خود را به شخص دیگری واگذار می‌کند و اجاره‌نامه سه دست منتقل می‌شود. مستاجر سوم وقتی برای تمدید اجاره‌نامه‌اش به دفتر تولیت مراجعه می‌کند، متولی موقوفه از تنظیم سند اجاره امتناع می‌کند و تقاضای پرداخت حق ریشه می‌کند.
مستاجر آخر در نهایت مبلغ ۵۲ میلیون تومان پرداخت و متولی در ازای آن حق ریشه را به وی اهدا می‌کند. سوال این است که متولی چه حقی داشته که در ازای اخذ ۵۲ میلیون، حق ریشه را به وی اهدا نموده و اگر در اینجا متولی را مالک و صاحب زمین بدانیم، چطور می‌تواند حق ریشه را که متعلق به مستاجر بوده را از مستاجر جدید به نفع خودش اخذ کند؟
اکنون چه اقدام قانونی باید علیه متولی و موقوفه انجام داد؟ لازم به ذکر است که حق ریشه در زمین مزروعی مانند حق سرقفلی و کسب و پیشه در املاک تجاری است و مالک یک ملک نمی‌تواند در آن واحد هم مالک ملک و هم مستاجر آن محسوب شود.
درباره دریافت این مبلغ توسط متولی اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی وکلا آن را تخلف یا وجهی قابل استرداد می‌دانند و پیگیری از طریق مراجع اوقاف یا دادخواست استرداد وجه را پیشنهاد می‌کنند، در حالی که دیدگاه دیگری اخذ وجه را توافقی بابت تجویز انتقال دانسته و آن را غیرقابل استرداد تلقی می‌کند.
تعیین قانونی بودن این اقدام بستگی به مفاد قرارداد اولیه و داشتن حق انتقال به غیر دارد.
