در پروندهای که میان میثم و حمید دو قرارداد مستقل اما همموضوع (خرید ۴ و ۸ دستگاه تراکتور) منعقد شده و هر دو حاوی شرط داوری بودهاند، داور رای واحدی مبنی بر محکومیت حمید به استرداد وجوه صادر کرده است و دادگاه بدوی هر دو رای داور را تایید نموده است.
در مرحله تجدیدنظر، دو شعبه همعرض آراء متعارض صادر کردهاند:
شعبه تجدیدنظر اول رای داور مربوط به ۴ تراکتور را نقض کرده است،
شعبه تجدیدنظر دوم (که رای موخر را صادر کرده) رای داور مربوط به ۸ تراکتور را تایید کرده است.
پس از آن، میثم با استناد به بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی به دلیل تعارض آراء، از شعبه تجدیدنظر دوم (صادرکننده رای موخر) تقاضای اعاده دادرسی میکند و همان شعبه صادر کننده رای موخر اعاده را میپذیرد و دستور رسیدگی ماهیتی صادر مینماید.
در چنین وضعیتی، آیا موضوع رسیدگی ماهیتی دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای موخر، بررسی علل و مبانی تعارض دو رای تجدیدنظر است یا باید بهصورت مستقل و مجدد ماهیت رای داور و اعتبار داوری در هر دو قرارداد را مورد رسیدگی قرار دهد؟
یا فقط باید رای صادره از شعبه خود را مجددا بازبینی و رسیدگی کند؟
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
با توجه به پذیرش درخواست اعاده دادرسی از سوی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر، موضوع رسیدگی ماهیتی این دادگاه، بازبینی و رسیدگی مجدد به رای صادره از خود شعبه است، اما این بازبینی با در نظر گرفتن علل و مبانی رای معارض صادر شده از شعبه دیگر صورت میگیرد. دادگاه صرفا به بررسی شکلی تعارض نمیپردازد، بلکه مکلف است وارد ماهیت دعوا شده و حکمی جدید صادر کند.
صلاحیت و محدوده رسیدگی ماهیتی
پس از صدور قرار قبولی اعاده دادرسی، دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای مؤخر (شعبه دوم) باید به صورت ماهوی به پرونده رسیدگی کند. این به آن معناست که دادگاه باید مجددا ماهیت رای داور و اعتبار داوری مربوط به قرارداد ۸ تراکتور را که خود تایید کرده بود، مورد بررسی قرار دهد.
دادگاه در این مرحله:
صلاحیت رسیدگی به رای شعبه دیگر را ندارد: این شعبه نمیتواند به طور مستقیم رای صادره از شعبه اول تجدیدنظر (مبنی بر نقض رای داور در مورد ۴ تراکتور) را مورد بازبینی یا نقض قرار دهد.
مبانی رای معارض را بررسی میکند: علت اصلی پذیرش اعاده دادرسی، وجود تعارض میان آراء بوده است. بنابراین، دادگاه مکلف است دلایل و استدلالهای حقوقی که شعبه اول بر اساس آن رای داور را نقض کرده است، به دقت بررسی نموده و آن را در رای جدید خود لحاظ کند.
به ماهیت دعوای خود مجددا رسیدگی میکند: تمرکز اصلی رسیدگی بر روی پرونده مربوط به ۸ تراکتور است که در این شعبه مطرح بوده است. دادگاه با الهام از مبانی رای معارض، اعتبار شرط داوری، صلاحیت داور و صحت رای داور در این قرارداد را مجددا ارزیابی میکند.
مبنای قانونی
بر اساس بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی، وجود تضاد در مفاد دو حکم قطعی که در خصوص همان دعوا و اصحاب آن صادر شده باشد، از جهات اعاده دادرسی است. طبق ماده ۴۳۲ همین قانون، مرجع رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی، دادگاهی است که حکم قطعی را صادر کرده و در صورت تعارض آراء، دادخواست به شعبه صادرکننده رای مؤخر تقدیم میشود.
پس از پذیرش درخواست (صدور قرار قبولی)، دادگاه طبق تبصره ماده ۴۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، مکلف به رسیدگی ماهیتی است و نمیتواند با صدور قرار شکلی، پرونده را مختومه نماید.
نتیجه رسیدگی
در نهایت، شعبه دوم تجدیدنظر پس از رسیدگی ماهیتی، یکی از دو تصمیم زیر را اتخاذ خواهد کرد:
رد درخواست اعاده دادرسی: اگر دادگاه پس از بررسی مجدد به این نتیجه برسد که رای اولیه خودش صحیح بوده و مبانی رای معارض وارد نیست، حکم به رد درخواست اعاده دادرسی صادر میکند که به معنای تایید رای قبلی خود است.
نقض رای قبلی و صدور حکم مقتضی: اگر دادگاه تشخیص دهد که رای شعبه معارض صحیح بوده یا به هر دلیل دیگری، رای قبلی خود اشتباه بوده است، آن را نقض کرده و حکم جدیدی صادر میکند که این حکم قطعی خواهد بود. این حکم جدید جایگزین رای قبلی شعبه دوم میشود.
با توجه به فرضی که بیان کردهاید، موضوع رسیدگی در مرحله اعاده دادرسی، اختلاف بین دو رای نیست، بلکه رایی است که نسبت به آن اعاده دادرسی پذیرفته شده است.
مطابق بند ۴ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی، تعارض دو حکم قطعی یکی از جهات اعاده دادرسی است، اما پس از پذیرش اعاده، دادگاه وارد رسیدگی به درستی یا نادرستی رای مورد اعاده میشود، نه اینکه صرفا علت تعارض دو شعبه را بررسی کند.
بنابراین:
• دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای مؤخر، فقط نسبت به همان رای خود صلاحیت رسیدگی در اعاده دادرسی دارد.
• در این رسیدگی، دادگاه باید ماهیت دعوا در حدود همان پرونده را مجددا بررسی کند؛ از جمله اعتبار رای داور، قرارداد مربوط به همان دعوا، شرط داوری و ایرادات وارد بر رای داوری.
• این دادگاه صلاحیت رسیدگی یا نقض رای شعبه دیگر را ندارد و رای شعبه نخست صرفا از جهت تحقق سبب اعاده دادرسی (تعارض آراء) مورد توجه قرار میگیرد، نه اینکه مجددا درباره آن تصمیم بگیرد.
در نتیجه، رسیدگی ماهوی پس از پذیرش اعاده دادرسی، بازبینی کامل رای مورد اعاده در همان پرونده است و نه رسیدگی مستقل به هر دو قرارداد یا داوری هر دو پرونده، مگر آنکه بررسی قرارداد دیگر صرفا به عنوان دلیل یا قرینه برای حل اختلاف و رفع تعارض لازم باشد.
در رسیدگی ماهوی توسط دادگاه مبانی شکلی صدور رای داوری مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورتیکه ایراد وارده در چارچوب ماهوی باشد نسبت به رفع تعارض رای لازم را صادر خواهد نمود .
باسلام
دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای همعرض جلوگیری شود.
برشما
دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای همعرض جلوگیری شود...
در این حالت فقط پروندهای که اعاده شده مورد بررسی قرار میگیرد. دقت نمایید کل پرونده و نه رای قبلی. مجددا دقت فرمایید فقط پروندهای که اعاده شده و نه پرونده در ارتباط با پرونده دیگر.
باسلام
موضوع رسیدگی ماهیتی دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رای موخر (شعبه دوم) در این وضعیت، باید بررسی علل و مبانی تعارض دو رای تجدیدنظر باشد، که لازمه آن، رسیدگی مجدد به ماهیت هر دو رای داور و اعتبار داوری در هر دو قرارداد به صورت توامان است.
دادگاه ملزم است با لحاظ کردن کامل هر دو پرونده و استدلالات هر دو رای تجدیدنظر، نهایتا تصمیمی بگیرد که تکلیف هر دو قرارداد را به نحو یکسانی روشن کند تا از تداوم تعارض آرای همعرض جلوگیری شود
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی
