خدمت تنظیم دادخواست · بانکی و مطالبات
دادخواست مطالبهٔ وجه چک از صادرکننده
وکیل پایه یک دادگستری برای پروندهٔ شما می‌نویسد؛ قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت از خودِ او می‌گیرید
وقتی چک برگشت می‌خورد، دارندهٔ آن می‌تواند وجه چک را با دادخواست حقوقی از صادرکننده بخواهد؛ چک صادره عهدهٔ بانک‌های ایرانی در حکم سند لازم‌الاجراست و گواهینامهٔ عدم پرداخت با کد رهگیری، ستون فقرات این دعواست (مواد ۲ و ۴ قانون صدور چک). در این خدمت، وکیل پایه یک دادگستری دادخواست مطالبهٔ وجه چک را برای پروندهٔ شما تنظیم میکند: خواسته و بهای خواسته را دقیق می‌نویسد، خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی را در ستون خواسته می‌آورد و دلایل را طوری می‌چیند که دفاع‌های رایج صادرکننده بی‌اثر بماند.
وکیل را انتخاب کنید و رایگان با او گفتوگو کنید؛ تا قیمت را نپذیرید، پرداختی در کار نیست.
- گرفتن قیمت و زمان تحویل هیچ تعهدی ایجاد نمی‌کند
- متن دادخواست بر پایهٔ چک و گواهی عدم پرداختِ خودِ شما نوشته میشود، نه فرم آماده
- تحویل در همان گفتوگو؛ اصلاح تا ثبت در دفتر خدمات قضایی
روند سفارش تنظیم دادخواست
- ۰۱شرح پرونده
روی دکمهٔ «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید چک بابت چه چیزی صادر شده، تاریخ سررسید و تاریخ برگشت چیست، علت عدم پرداخت در گواهینامه چه نوشته شده و چه مالی از صادرکننده می‌شناسید. شمارهٔ موبایل تأیید میشود؛ پیش از پرداخت هیچ تعهدی ندارید.
- ۰۲استعلام قیمت و زمان از خود وکیل
وکیل چک و گواهی عدم پرداخت را بررسی میکند، اگر سؤالی دارد می‌پرسد و قیمت و زمان تحویل را اعلام میکند. اگر موافق بودید، همان‌جا پرداخت می‌کنید.
- ۰۳تحویل دادخواست
متن دادخواست در همان گفتوگو تحویل داده میشود و تا ثبت در دفتر خدمات قضایی میتوانید اصلاحات — مثلاً اصلاح نشانی خوانده یا افزودن سند — را با وکیل در میان بگذارید.
خروجی خدمت
در این خدمت چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- دادخواست اختصاصی پروندهٔ شما
متن کامل دادخواست مطالبهٔ وجه چک با مشخصات طرفین، خواسته و بهای خواسته بر پایهٔ مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه، خسارات دادرسی و حق‌الوکاله، دلایل و منضمات — آمادهٔ ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- انتخاب مسیر: دعوای حقوقی، اجراییه یا اجرای ثبت
وکیل بررسی میکند پروندهٔ شما شرایط ماده ۲۳ قانون صدور چک را دارد یا نه و آیا اجرای ثبت سریع‌تر است؛ انتخاب مسیر اشتباه یعنی ماه‌ها تأخیر و هزینهٔ دوباره.
- خنثی‌کردن دفاع‌های رایج صادرکننده
ادعای بابت تضمین بودن چک، مشروط بودن پرداخت، سفیدامضا بودن یا نبود رابطهٔ حقوقی، پرتکرارترین دفاع‌ها هستند. شرح دعوا و ادله طوری نوشته میشود که منشأ دِین و استحقاق شما روشن باشد.
- فهرست مدارک و راهنمای مراحل بعد
چه چیزی را پیوست کنید، بهای خواسته را چگونه بنویسید، پس از صدور رأی اجراییه چگونه گرفته میشود و اگر بدهکار مالی معرفی نکرد چه مسیری در پیش است — در همان گفتوگو توضیح داده میشود.
در یک نگاه
- مبنای قانونی
- قانون صدور چک، مواد ۲، ۴ و ۲۳
- خوانده
- صادرکنندهٔ چک یا صاحب حساب
- نوع دعوا
- مالی، بهای خواسته برابر مبلغ چک
- مرجع
- دادگاه حقوقی یا دادگاه صلح، بسته به مبلغ
- مهلت تجدیدنظرخواهی
- ۲۰ روز از ابلاغ (ماده ۳۳۶ ق.آ.د.م)
وکلای این خدمت
استعلام زمان و هزینه از وکلای تنظیم دادخواست
وکیل را انتخاب کنید؛ پیش از پرداخت موضوع را با او در میان می‌گذارید.
ممنون از خانوم فرج گرامی منو راهنمایی کردن و توضیحات کاملی فرمودند
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۲۸۹ نظر)۱٬۸۷۸ مشاوره موفق
تهران
بسیار وکیل باتسلط و دلسوز و برخوردی بسیار عالی و پیشنهاد شخصی اولویتتون باشه
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۶۸۲ نظر)۵٬۰۰۷ مشاوره موفق
مشهد
سرکار خانم دامغانی بسیار دقیق و مفید مشاوره ارائه نمودند.
مسعود ب، موکل این وکیل بسیار خوش برخورد بودند و راهنمایی بسیار خوبی به من دادند. از ایشان سپاسگزارم
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۴٫۹(۲۵۵ نظر)۷۳۲ مشاوره موفق
کرج
خیلی خوب و دقیق راهنمایی کرد. ممنونم از ایشون که با دقت به صحبت هام گوش دادن
کاربر ب، موکل این وکیل واقعا عالی بودن خوش برخورد و صبور هر سوالی داشتم با آرامش جواب دادن و خیلی آروم شدم
کاربر ب، موکل این وکیل بابت راهنمایی ایشون که تمام راه های قانونی برای به نتیجه رسیدن مطرح کردن ممنونم.
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۵٫۰(۱۶ نظر)۹۵ مشاوره موفق
قم
خیلی با حوصله بودن و من ازشون کمال تشکر رو دارم بابت راهنماییشون
فاطمه ی، موکل این وکیل
راهنمای حقوقی
راهنمای مطالبهٔ وجه چک از صادرکننده
آنچه پیش از سفارش باید بدانید — بر اساس قانون صدور چک و مواد ۳۱۰ تا ۳۱۸ قانون تجارت.
مأخذ قانونی: قانون صدور چک (مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات بعدی)، مواد ۲، ۳، ۴، ۵، ۱۳، ۱۴، ۱۶ و ۲۳؛ قانون تجارت (مصوب ۱۳۱۱)، مواد ۳۱۰ تا ۳۱۸؛ قانون آیین دادرسی مدنی (مصوب ۱۳۷۹)، مواد ۱۱، ۱۳، ۵۱۹ و ۵۲۲ · به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خلاصه در سی ثانیه
- پایهٔ دعوا اصل چک و گواهینامهٔ عدم پرداخت است؛ بدون کد رهگیری، مراجع قضایی و ثبتی به گواهینامه ترتیب اثر نمی‌دهند (ماده ۴ قانون صدور چک).
- خسارت تأخیر تأدیه از سررسید تا زمان پرداخت را باید در ستون خواسته بنویسید، وگرنه دادگاه آن را اضافه نمی‌کند (ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م).
- غیر از دعوای حقوقی، دو مسیر دیگر هم هست: اجرای ثبت (ماده ۲) و درخواست صدور اجراییه از دادگاه با گواهی عدم پرداخت (ماده ۲۳).
چه زمانی به دادخواست مطالبهٔ وجه چک نیاز دارید؟
چک بی‌محل یا کسری موجودی
به بانک مراجعه کرده‌اید و تمام یا بخشی از وجه پرداخت نشده است. در کسری موجودی، بانک مبلغ موجود را می‌پردازد و برای باقی‌مانده گواهینامه صادر میکند؛ همان گواهینامه نسبت به مبلغ پرداخت‌نشده جانشین اصل چک است (ماده ۵).
دستور عدم پرداخت از سوی صادرکننده
صادرکننده به بانک دستور عدم پرداخت داده و گواهینامه با همان علت صادر شده است. در این حالت مسیر ماده ۲۳ بسته است و دعوای حقوقی مطالبهٔ وجه، راهِ روشنِ پیش روی شماست.
چکی که مهلت شکایت کیفری‌اش گذشته
بیش از شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت گذشته و حق شکایت کیفری از بین رفته است (ماده ۱۱). حق مطالبهٔ حقوقی وجه چک همچنان باقی است و همین دادخواست مسیر آن است.
چکی که به شما منتقل شده است
چک در وجه شما پشت‌نویسی شده یا در وجه حامل است. دارندهٔ چک اعم است از کسی که چک در وجه او صادر شده، به نام او پشت‌نویسی شده، حامل چک یا قائم‌مقام قانونی آنان (ماده ۲).
بدون درخواست تأمین خواسته
اگر نگران جابه‌جایی اموال صادرکننده نیستید یا نمی‌خواهید درگیر تشریفات توقیف شوید، همین دادخواست بدون تأمین خواسته کافی است؛ در غیر این صورت نسخهٔ همراه با قرار تأمین خواسته را انتخاب کنید.
مطالبهٔ وجه چک از صادرکننده چیست و چه تفاوتی با شکایت کیفری دارد؟
مطالبهٔ وجه چک یک دعوای حقوقی مالی است: از دادگاه می‌خواهید صادرکننده را به پرداخت مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی محکوم کند. مبنای آن ماده ۲ قانون صدور چک است که چک‌های صادره عهدهٔ بانک‌های دایر در ایران را «در حکم اسناد لازم‌الاجرا» می‌داند و به دارنده اجازه میدهد وجه چک یا باقی‌ماندهٔ آن را از صادرکننده وصول کند.
این مسیر با شکایت کیفری صدور چک بلامحل یکی نیست. شکایت کیفری مهلت دارد — اگر دارنده تا شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول به بانک مراجعه نکند یا ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت نکند، دیگر حق شکایت کیفری ندارد (ماده ۱۱) — و در چند حالت اصلاً راه ندارد: چک سفیدامضا، چکی که پرداختش منوط به شرط شده، چکی که در متن آن قید شده بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است، یا چکی که بدون تاریخ صادر شده است (ماده ۱۳). در همهٔ این حالت‌ها دعوای حقوقی مطالبهٔ وجه همچنان باز است.
مسیر سومی هم وجود دارد: اجرای ثبت. با تسلیم عین چک و گواهینامهٔ عدم پرداخت به ادارهٔ اجرای ثبت اسناد محل و پس از گواهی بانک بر مطابقت امضا، اجراییه صادر میشود (ماده ۲). این مسیر جلسهٔ دادرسی ندارد اما خسارت تأخیر تأدیه در آن به شکل دعوای حقوقی مطالبه نمیشود؛ انتخاب میان این سه مسیر، اولین تصمیم پروندهٔ شماست.
دادگاه یا شورای حل اختلاف؟ کدام مرجع به این دعوا رسیدگی میکند؟
پرسش «مرجع» دو بخش دارد: نوع مرجع و شهر.
نوع مرجع: این پرسش را مبلغ چک پاسخ میدهد، نه نوع دادخواست. بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ دعاوی مالی را تا یک نصاب معین در صلاحیت دادگاه صلح گذاشته و تبصرهٔ همان بند به رئیس قوهٔ قضائیه اجازه داده آن را هر سه سال یک‌بار با شاخص بانک مرکزی تعدیل کند؛ پس رقم ثابتی نیست و باید در روز ثبت کنترل شود. هر مبلغی بالاتر از نصاب، در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی میشود. و اگر در نمونه‌ای قدیمی خوانده‌اید که چکِ کم‌مبلغ را «به شورای حل اختلاف بدهید»، آن توضیح دیگر درست نیست: ماده ۱۴ همان قانون رسیدگی را به دادگاه صلح سپرده و کار شورا را به صلح و سازش محدود کرده است؛ رأی را قاضی میدهد.
شهر: اصل، دادگاه محل اقامتگاه خوانده است (ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی). اما مطالبهٔ وجه چک دعوایی راجع به مال منقول و ناشی از قرارداد است و ماده ۱۳ به شما حق انتخاب میدهد: دادگاهی که عقد یا قرارداد در حوزهٔ آن واقع شده یا تعهد باید در آنجا انجام شود. چون محل پرداخت چک، بانک محال‌علیه است، بسیاری از دارندگان همان حوزه را انتخاب می‌کنند.
یک امتیاز قانونی را هم بدانید: رسیدگی به کلیهٔ شکایات و دعاوی جزائی و حقوقی مربوط به چک در دادسرا و دادگاه تا خاتمهٔ دادرسی، فوری و خارج از نوبت انجام میشود (ماده ۱۶ قانون صدور چک). دادخواست را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌کنید و پرونده به مرجع صالح ارجاع میشود؛ ابلاغ‌ها از طریق سامانهٔ ثنا می‌آید.
هزینه‌های دعوا و خسارت تأخیر تأدیه‌ای که نباید جا بیفتد
سه قلم هزینه و یک قلم درآمد را از هم جدا کنید:
هزینهٔ دادرسی: دعوا مالی است و بهای خواسته برابر مبلغ چک؛ بهای خواسته همان مبلغی است که در دادخواست قید میشود (ماده ۶۱ ق.آ.د.م) و اگر پول خارجی باشد به نرخ رسمی بانک مرکزی در تاریخ تقدیم دادخواست ارزیابی می‌گردد (ماده ۶۲). نرخ‌ها سالانه تغییر میکند و پرداخت به‌صورت ابطال تمبر یا واریز به خزانه است (مواد ۵۰۲ و ۵۰۳). اگر توان پرداخت ندارید، دادخواست اعسار از هزینهٔ دادرسی مسیر جداگانه‌ای دارد.
حق‌الوکاله و ابطال تمبر وکالت‌نامه: اگر پرونده را با وکیل پیش ببرید، تمبر وکالت‌نامه باطل میشود.
هزینه‌های اجرایی: پس از رأی، هزینهٔ اجراییه و در صورت لزوم ارزیابی و مزایدهٔ مال توقیف‌شده.
و اما آنچه به سود شماست: خسارت تأخیر تأدیه. در دعاویی که موضوع آن دِین و از نوع وجه رایج است و بدهکار با وجود مطالبهٔ طلبکار و تمکن خود از پرداخت خودداری کرده، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که بانک مرکزی تعیین میکند خسارت را محاسبه و مورد حکم قرار میدهد (ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م). در چک، مبدأ این خسارت معمولاً تاریخ سررسید یا تاریخ گواهی عدم پرداخت نوشته میشود. خسارات دادرسی هم شامل هزینهٔ دادرسی، حق‌الوکالهٔ وکیل و هزینه‌های مستقیم اثبات دعوا است و باید ضمن دادخواست خواسته شود (مواد ۵۱۵ و ۵۱۹). دادگاه فراتر از خواسته حکم نمیدهد؛ نوشتن این دو ستون از جنس «فرصت» است، نه تشریفات. دستمزد تنظیم دادخواست جدا از این‌هاست و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت اعلام میکند.
مدارکی که برای تنظیم این دادخواست لازم است
اصل و تصویر خوانای چک (روی برگه و پشت آن، شامل پشت‌نویسی‌ها).
گواهینامهٔ عدم پرداخت، اصل و تصویر: کد رهگیری، علت عدم پرداخت و گواهی بانک بر مطابقت یا عدم مطابقت امضا باید روی همان برگ دیده شود؛ بدون کد رهگیری، مراجع قضایی و ثبتی به آن ترتیب اثر نمی‌دهند (ماده ۴).
در کسری موجودی، گواهینامهٔ مربوط به مبلغ پرداخت‌نشده و رسید مبلغ دریافتی از بانک (ماده ۵).
کارت ملی خواهان و ثبت‌نام در سامانهٔ ثنا؛ برای شخص حقوقی، روزنامهٔ رسمی و مدرک سِمَت؛ سِمَتِ مدیریت شرکت باید در خودِ دادخواست تصریح شود (ماده ۵۲ ق.آ.د.م).
مشخصات و نشانی کامل صادرکننده؛ نشانی مندرج در گواهینامهٔ بانک معمولاً معتبرترین نشانی در دسترس شماست.
اسناد منشأ دِین — قرارداد، فاکتور، رسید یا مکاتبات. برای خودِ دعوای چک اثبات منشأ لازم نیست، اما اگر صادرکننده ادعا کند چک بابت تضمین بوده یا پرداختش مشروط شده، پاسخ شما همین‌جاست.
اگر چک به شما منتقل شده، مدرک انتقال و زنجیرهٔ پشت‌نویسی‌ها.
مراحل ثبت و رسیدگی به دعوای وجه چک علیه صادرکننده
دریافت گواهینامهٔ عدم پرداخت — به بانک محال‌علیه مراجعه و درخواست می‌کنید غیرقابلپرداخت بودن چک در سامانهٔ بانک مرکزی ثبت و گواهینامه با کد رهگیری صادر شود. علت عدم پرداخت و مطابقت یا عدم مطابقت امضا باید در همان برگ قید شده باشد (ماده ۴).
تعیین خواسته و بهای خواسته — خواسته را روشن بنویسید: «مطالبهٔ مبلغ ... بابت یک فقره چک به شمارهٔ ...، به‌انضمام خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید تا زمان اجرای حکم و خسارات دادرسی». بهای خواسته برابر مبلغ چک است و مبنای هزینهٔ دادرسی و قابلیت تجدیدنظر قرار میگیرد.
تنظیم دادخواست و پیوست‌ها — بندهای ماده ۵۱ ق.آ.د.م باید کامل رعایت شود — به‌ویژه جهات استحقاق و فهرست ادله — و رونوشت چک و گواهینامه با تصدیق مطابقت با اصل پیوست گردد (ماده ۵۷). اگر دفتر نقصی ببیند، ظرف دو روز اخطار میدهد و ده روز مهلت رفع نقص می‌گذارد؛ بی‌اعتنایی به آن یعنی قرار رد دادخواست (ماده ۵۴).
ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — اصل چک، گواهینامه و کارت ملی را به دفتر خدمات می‌برید؛ دادخواست اسکن و ثبت میشود، هزینهٔ دادرسی را همان‌جا می‌پردازید و دفتر پرونده را به دادگاه حقوقی یا دادگاه صلح می‌فرستد. تاریخی که روی رسید دفتر می‌خورد، تاریخ اقامهٔ دعوای شماست (ماده ۴۹).
تعیین وقت و ابلاغ از طریق ثنا — وقت رسیدگی تعیین و به طرفین ابلاغ میشود. رسیدگی به دعاوی چک فوری و خارج از نوبت است (ماده ۱۶ قانون صدور چک)، اما در عمل به شلوغی شعبه هم بستگی دارد.
جلسهٔ رسیدگی و دفاع خوانده — در جلسه، اصل چک و گواهینامه ارائه میشود. اگر خوانده مدعی بابت تضمین بودن، مشروط بودن یا پرداخت شدن وجه باشد، باید دلیل بیاورد؛ شما هم اسناد منشأ دِین را ارائه می‌کنید.
صدور رأی و اجرای آن — پس از قطعیت رأی، اجراییه صادر و به محکومٌعلیه ابلاغ میشود. اگر پرداخت نکند یا مالی معرفی نکند، پیگیری از طریق قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی و توقیف اموال ادامه می‌یابد.
دفاع‌های رایج صادرکننده و پاسخ به آن‌ها
در پرونده‌های چک، چند دفاع بارها تکرار میشود. آشنایی با آن‌ها شکلِ دادخواست شما را عوض میکند:
«چک بابت تضمین بوده»: اگر در متن چک قید شده باشد که بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است، صادرکننده از نظر کیفری قابل تعقیب نیست و مسیر اجراییهٔ ماده ۲۳ هم بسته میشود؛ اما این به‌خودی‌خود دِین را از بین نمیبرد و دعوای حقوقی مطالبهٔ وجه بر جای خود باقی است. پاسخ شما، اثبات تحقق همان تعهدی است که چک بابت آن سپرده شده.
«پرداخت مشروط بوده»: اگر در متن چک شرطی برای پرداخت ذکر شده باشد، بانک به آن شرط ترتیب اثر نمیدهد (ماده ۳ قانون صدور چک)، ولی در دادگاه به‌عنوان دفاع مطرح میشود.
«چک سفیدامضا بوده»: از موارد عدم تعقیب کیفری است (بند الف ماده ۱۳)؛ در دعوای حقوقی، اثبات آن بر عهدهٔ مدعی است.
دستور عدم پرداخت: صادرکننده یا ذی‌نفع می‌تواند با تصریح به مفقودی، سرقت، جعل یا تحصیل چک از راه کلاهبرداری یا خیانت در امانت، کتباً دستور عدم پرداخت بدهد. اگر خلاف ادعای او ثابت شود، علاوه بر مجازات، به پرداخت کلیهٔ خسارات وارده به دارنده محکوم میشود (ماده ۱۴).
«وجه را پرداخته‌ام»: اگر وجه چک را نقداً یا با واریز داده باشد، باید رسید یا سند واریز ارائه کند؛ به همین دلیل، هر پرداخت جزئی را در پشت چک یا با رسید مکتوب کنید.
در همهٔ این حالت‌ها، اقامهٔ دعوای موازی از سوی صادرکننده مانع جریان عملیات اجرایی نیست، مگر مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند یا ضرر جبران‌ناپذیر وارد شود که در آن صورت با اخذ تأمین مناسب، قرار توقف عملیات اجرایی صادر میکند (ماده ۲۳ قانون صدور چک).
بعد از رأی: واخواهی، تجدیدنظر و اجرای حکم
رأی غیابی: اگر صادرکننده در هیچ جلسه‌ای حاضر نشود، لایحه ندهد و اخطاریه هم واقعی ابلاغ نشده باشد، حکم غیابی است (ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی)؛ نبودِ هر کدام از این سه، رأی را حضوری میکند. پس وقتی اخطاریه به‌طور واقعی به دست صادرکنندهٔ چک رسیده باشد، رأی حضوری است هرچند او در هیچ جلسه‌ای دیده نشود و هیچ دفاع کتبی نفرستد، و اعتراضش باید در قالب تجدیدنظرخواهی مطرح شود نه واخواهی. محکومٌعلیه غایب حق واخواهی در همان دادگاه صادرکننده را دارد (ماده ۳۰۵) و مهلت آن برای مقیمان ایران بیست روز و برای مقیمان خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است (ماده ۳۰۶). همان ماده بیماریِ مانع حرکت، فوت والدین یا همسر یا فرزند، حوادث قهریه و بازداشت را عذر موجه شمرده است. نکتهٔ عملی که به شما مربوط میشود در تبصرهٔ ۲ همان ماده است: اجرای حکم غیابی معمولاً به معرفی ضامن معتبر یا سپردن تأمین متناسب از سوی محکومٌ‌له گره خورده، مگر دادنامه یا اجراییه واقعاً به غایب ابلاغ شده و او واخواهی نکرده باشد. به همین دلیل نشانی درست صادرکننده در دادخواست، مستقیماً روی سرعت وصول پول شما اثر می‌گذارد.
تجدیدنظرخواهی: مهلت آن برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای مقیمان خارج دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است (ماده ۳۳۶) و مرجع آن دادگاه تجدیدنظر همان استان است (ماده ۳۳۴). در دعاوی مالی، قابل تجدیدنظر بودن به بیشتر بودن خواسته از نصاب مقرر گره خورده است (بند الف ماده ۳۳۱). اگر پرونده در دادگاه صلح رسیدگی شده باشد قاعده جداست: تبصرهٔ ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ آرای آن را قطعی دانسته مگر در موارد شمرده‌شده، از جمله دعاوی مالی که خواسته بیش از نصف نصاب باشد. یعنی در چک‌های کم‌مبلغ ممکن است جلسهٔ نخست تنها فرصت شما باشد و دلایل باید همان‌جا کامل ارائه شود.
اجرا: پس از قطعیت رأی و درخواست کتبی شما اجراییه صادر و ابلاغ میشود (مواد ۲ و ۴ قانون اجرای احکام مدنی) و صادرکننده ده روز فرصت دارد بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند که استیفای محکومٌ‌به از آن ممکن باشد (ماده ۳۴ همان قانون). اگر مالی معرفی نکرد، پرونده از مسیر قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۳ دنبال میشود؛ در برابر، او می‌تواند ظرف سی روز از ابلاغ اجراییه همراه با صورت کامل اموالش دعوای اعسار و تقسیط مطرح کند (ماده ۳ آن قانون). توقیف اموال هم با رعایت مستثنیات دین انجام میشود که فهرست آن در ماده ۲۴ همان قانون آمده است.
اشتباه‌های رایجی که وکیل جلوی آن‌ها را میگیرد
اتکا به گواهی ناقص: گواهینامهٔ فاقد کد رهگیری یا فاقد مهر شخص حقوقی در مراجع قضایی و ثبتی بی‌اثر است (ماده ۴). پیش از ثبت دادخواست، گواهی را با همین معیار بررسی کنید.
ننوشتن خسارت تأخیر تأدیه در ستون خواسته؛ ماده ۵۲۲ این خسارت را به مطالبهٔ طلبکار مشروط کرده و دادگاه به آنچه خواسته نشده حکم نمیدهد.
ننوشتن خسارات دادرسی و حق‌الوکاله که طبق مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ قابل مطالبه است.
طرح دعوا علیه فردِ اشتباه: گاهی صاحب حساب و امضاکننده یکی نیستند، یا چک متعلق به شخص حقوقی است و باید علیه شرکت طرح شود.
نشانی نادرست خوانده که ابلاغ را معطل و پرونده را ماه‌ها طولانی میکند؛ نشانی مندرج در گواهینامهٔ بانک را جدی بگیرید (تبصرهٔ ۱ ماده ۵۱ ق.آ.د.م).
از دست دادن هم‌زمان مسیر کیفری: مهلت ششماههٔ ماده ۱۱ قانون صدور چک را در نظر بگیرید؛ اگر شرایطش هست، دو مسیر می‌توانند در کنار هم پیش بروند.
انتخاب نکردن مسیر سریع‌تر: اگر شرایط ماده ۲۳ فراهم است، درخواست صدور اجراییه ممکن است کوتاه‌تر از دادرسی باشد؛ این تصمیم باید آگاهانه گرفته شود.
تنظیم دادخواست‌های مرتبط با چک برگشتی
همهٔ ۳۶ نمونه- مطالبهٔ وجه چک از صادرکننده با تأمین خواسته
- مطالبهٔ وجه چک از صادرکننده و ظهرنویس
- مطالبهٔ وجه چک خارجی
- مطالبهٔ وجه سفته از متعهد با تأمین خواسته
- مطالبهٔ وجه با قرار تأمین خواسته
- اعسار از پرداخت هزینهٔ دادرسی و مطالبهٔ وجه
مطالعهٔ بیشتر: حق دفاع صادرکنندهٔ چک
پرسش‌های متداول
دادخواست مطالبهٔ وجه چک با وکیل چگونه تنظیم میشود؟
روی «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و تصویر چک، گواهی عدم پرداخت و توضیح بابتِ چک را برای وکیل مینویسید؛ وکیل پرونده را میخواند، قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت اعلام میکند و پس از تأیید شما، دادخواست اختصاصی را تنظیم و در همان گفتوگو تحویل میدهد.
هزینهٔ تنظیم دادخواست مطالبهٔ وجه چک چقدر است؟
هزینه به مبلغ چک، تعداد چکها و پیچیدگی پرونده بستگی دارد و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت در گفتوگو اعلام میکند. هزینهٔ دادرسی که بر پایهٔ بهای خواسته و طبق تعرفهٔ سالانه محاسبه میشود، جدا از دستمزد وکیل است.
برای مطالبهٔ وجه چک چه مدارکی لازم است؟
اصل چک با تصویر روی برگه و پشت آن، گواهینامهٔ عدم پرداخت دارای کد رهگیری، کارت ملی و ثبت‌نام در سامانهٔ ثنا، مشخصات و نشانی صادرکننده و در صورت وجود، اسناد منشأ دِین مانند قرارداد یا فاکتور. برای شخص حقوقی، مدرک سِمَت امضاکننده هم لازم است.
گواهی عدم پرداخت بدون کد رهگیری اعتبار دارد؟
خیر. طبق ماده ۴ قانون صدور چک، بانک باید غیرقابلپرداخت بودن چک را در سامانهٔ یکپارچهٔ بانک مرکزی ثبت و کد رهگیری را در گواهینامه درج کند؛ به گواهینامهٔ فاقد کد رهگیری و فاقد مهر شخص حقوقی در مراجع قضایی و ثبتی ترتیب اثر داده نمیشود.
مرجع رسیدگی به دعوای مطالبهٔ وجه چک کجاست؟
دعوا مالی است و مبلغ چک مرجع را تعیین میکند: تا نصاب بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ در دادگاه صلح و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی. شورای حل اختلاف پس از ماده ۱۴ همان قانون فقط صلح و سازش میکند و رأی نمیدهد. از نظر شهر، اقامتگاه خوانده اصل است و محل انجام تعهد هم قابل انتخاب است (مواد ۱۱ و ۱۳ ق.آ.د.م).
خسارت تأخیر تأدیهٔ چک از چه زمانی محاسبه میشود؟
قانون، خسارت تأخیر تأدیه را در دِین وجه رایج و پس از مطالبهٔ طلبکار و امتناع بدهکارِ متمکن پیش‌بینی کرده و محاسبه را بر پایهٔ تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی قرار داده است (ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م). در چک معمولاً تاریخ سررسید یا تاریخ گواهی عدم پرداخت به‌عنوان مبدأ در دادخواست نوشته میشود.
اگر مهلت شکایت کیفری چک گذشته باشد چه کنم؟
حق مطالبهٔ حقوقی وجه چک از بین نمیرود. مهلت ششماههٔ ماده ۱۱ قانون صدور چک فقط به شکایت کیفری مربوط است؛ شما همچنان میتوانید با همین دادخواست، وجه چک و خسارت تأخیر تأدیه را از صادرکننده مطالبه کنید یا از مسیر اجرای ثبت و ماده ۲۳ اقدام نمایید.
تفاوت دادخواست مطالبهٔ وجه با درخواست اجراییهٔ ماده ۲۳ چیست؟
در ماده ۲۳ دارنده با ارائهٔ گواهینامهٔ عدم پرداخت از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه میکند و دادرسی معمول برگزار نمیشود؛ اما این مسیر شرط دارد: چک نباید مشروط یا بابت تضمین باشد و گواهینامه نباید به دلیل دستور عدم پرداخت صادر شده باشد. دعوای حقوقی مطالبهٔ وجه چنین محدودیتی ندارد.
اگر صادرکننده بگوید چک بابت تضمین بوده تکلیف چیست؟
این ادعا مسیر کیفری و اجراییهٔ ماده ۲۳ را میبندد اما دِین را از بین نمیبرد. در دعوای حقوقی باید نشان دهید تعهدی که چک بابت آن سپرده شده محقق شده یا نقض گردیده است؛ قرارداد، فاکتور، رسید و مکاتبات، مدارک اصلی شما در این دفاع هستند.
بعد از صدور رأی چه اتفاقی میافتد؟
پس از قطعیت رأی، اجراییه صادر و ابلاغ میشود و محکومٌعلیه باید بدهی را بپردازد، ترتیب پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند. در غیر این صورت پرونده از مسیر قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی و توقیف اموال دنبال میشود و شناسایی اموال از طریق استعلامهای اجرای احکام انجام میگیرد.
دادخواست وجه چک را علیه صادرکننده وکیل پایه یک بنویسد
چک و گواهی عدم پرداخت را توضیح می‌دهید؛ وکیل پایه یک دادگستری دادخواست را با خواسته و خسارت تأخیر تأدیهٔ درست تنظیم میکند و قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت می‌گوید.
درخواست تنظیم دادخواست
