جرم تهدید و عناصر آن

هر جرم دارای سه عنصر یا سه رکن است و برای اینکه جرم محسوب شود باید هر سه این ارکان را داشته باشد.

جرم تهدید هم مانند همه جرایم باید هر سه عنصر قانونی، روانی و مادی را داشته باشد.

وجود عناصر جرم از این رو لازم است تا دامنه جرایم گسترش پیدا نکند و قانونگذار به طور خاص در هر مورد مشخص می کند که برای مثال در چه شرایطی و با چه قصد و نیت و اقداماتی عمل انجام شده، مشمول جرم تهدید است.

تمام ارکان جرم تهدید که در ادامه به آن می پردازیم باید برای وقوع جرم تهدید وجود داشته باشند؛ از این رو در این مقاله به بررسی ارکان جرم تهدید از جمله عنصر قانونی جرم تهدید، عنصر مادی جرم تهدید و عنصر روانی جرم تهدید می پردازیم.

عنصر قانونی جرم تهدید

همانطور که در مقاله جرم چیست گفتیم، عنصر قانونی این است که قانون گذار در قانون عملی را جرم دانسته و برای آن مجازات تعیین کرده است.

عنصر قانونی جرم تهدید ماده 669 قانون مجازات اسلامی است که در این مواد قانونگذار اینکه کسی دیگری را به قتل، ضرر مالی یا شرفی و یا نفسی تهدید کند یا دیگری را تهدید کند که راز او را فاش می کند، تهدید واقع می شود و مجازات دارد.

در اینجا قانون گذار اینکه تهدید کننده تقاضای مال، انجام کار یا عدم انجام کار کرده باشد را ملاک قرار نداده است و صرف اینکه دیگری را بواسطه تهدید ترسیده باشد، برای تحقق جرم تهدید کافی است.

در توضیح مواردی که با آنها تهدید واقع می شود می توان گفت که:

• ضرر نفسی: یعنی تهدید کننده بیان کند قصد صدمه زدن به بدن قربانی را دارد، بدون اینکه منتهی به کشتن او شود.
• ضرر شرفی: یعنی تهدید کننده قربانی را تهدید می کند که کاری انجام می دهد که حیثیت و آبروی او لکه دار می شود.
• ضرر مالی: منظور از ضرر مالی آتش زدن اتومبیل و خراب کردن خانه و این دسته از رفتارهایی است که منجر به ضرر مالی می شوند.
•  فاش کردن راز: رازی که تهدید کننده ، قربانی را به افشای آن تهدید می کند باید به گونه ایی باشد که قربانی از فاش شدن آن بترسد و ترجیح بدهد تا حق السکوت پرداخت کند اما رازش فاش نشود.

عنصر مادی جرم تهدید

عنصر مادی جرم تهدید، نمود خارجی این جرم است و در واقع به این معناست که باید تهدید بیان شود تا عنصر مادی آن و در نهایت خود جرم تهدید واقع شود و اینکه فرد فقط در ذهنش قصد تهدید دیگری را داشته باشد کافی نیست.

تهدید در تعریف کلی یعنی: "بیان رفتار نامشروعی که مرتکب می خواهد آن را انجام دهد". 

بیان کردن تهدید نکاتی دارد از جمله اینکه برای به وقوع پیوستن جرم تهدید باید موضوع تهدید، به تنهایی و به خودی خود، یک عمل مجرمانه باشد؛ مثلا تهدید به کشتن جرم است؛ زیرا ، قتل به تنهایی یک عمل مجرمانه است.

تهدید با هر لفظی و با کنایه هم می تواند بیان شود اما در نهایت باید به صورتی باشد که قاضی تاثیر منفی آن را بر روی روحیه تهدید شونده احراز کند؛ زیرا یکی از شرایط تحقق جرم تهدید این است که تهدید موثر باشد و باعث ایجاد ترس در تهدید شونده باشد.

تهدید قربانی همیشه به صورت مستقیم نیست.

گاهی تهدید در شرایطی صورت می گیرد که قربانی حضور ندارد و تهدید در مقابل شخص سومی گفته می شود اما تهدید کننده مطمئن است که تهدید از طریق شنوده به گوش قربانی می رسد.

در این حالت حتی اگر شنوده تهدید را به قربان منتقل هم نکند ، باز جرم تهدید رخ داده است.

عنصر روانی جرم تهدید

عنصر روانی جرم تهدید به قصد و نیت تهدید شونده برای انجام جرم تهدید مرتبط است.

تهدید یک جرم عمدی است و قصد مجرمانه از انجام آن این است که مرتکب در دل تهدید شونده رعب و وحشت بیندازد.

در جرم تهدید آنچه مهم است بیان تهدید است و اینکه آیا مرتکب تهدیدش را عملی می کند یا نه اهمیتی ندارد؛ هم چنین این موضوع که مرکتب وسایل عملی کردن تهدیدش را دارد یا نه هم مانع از این نیست که جرم تهدید شکل نگیرد.

انگیزه فرد هم در جرم تهدید چندان اهمیتی ندارد، این که قصد تهدید کننده مزاح و تفریح بوده است یا اینکه قصدش از تهدید دفاع کردن از حقی باشد، مانع از این نمی شود که جرم تهدید صورت نگیرد.

برای مثال اگر فرد تهدید کند که اگر چک خود را پاس نکنی خانه ات را آتش می زنم ، این عمل باز هم تهدید است هر چند که اراده فرد گرفتن حقش هست اما این امر مانع تهدید بودن بیان او (آتش زدن خانه) نمی شود.

البته این را هم باید در نظر داشت که قاضی در حین رسیدگی به جرم تهدید ، انگیزه فرد را بررسی می کند و در صورتی که انگیزه او را مجرمانه نبیند ممکن است در مجازات او تخفیف قایل شود.