اقرار معتبر و غیرمعتبر چیست؟

اقرار در لغت به معنای ابراز، اذعان، اعتراف می باشد که هم در دعاوی حقوقی و هم کیفری دلیل برای اثبات دعوا محسوب می گردد و در واقع اقرار از جمله مهم ترین دلیلی است که می توان دعوا را با آن ثابت کرد و در قانون مدنی به عنوان ادله اثبات دعوی بیان شده است که به عبارت دیگر افراد می توانند با اقرار دعوا را ثابت کنند، در واقع کسی که اقرار می کند به ضرر خود و به نفع شخص دیگر مطالبی را بیان می کند که فرد مقر (اقرار کننده) باید دارای شرایطی از جمله بالغ بودن عقل و اختیار و غیره  باشد.

در قانون مدنی برای دعاوی حقوقی بیان شده است که اقرار به صورت ها و شیوه های گوناگونی انجام می شود که باید مورد تایید قاضی باشد و بتوان به عنوان دلیل برای ثابت شدن دعوا محسوب گردد و دارای آثار و اعتبار باشد اما اگر اقرار معتبر نباشد نمی تواند آثاری برای اثبات دعوا نیز داشته باشد.

به همین دلیل در این مقاله به بررسی اقرار معتبر و اقرار غیر معتبر می پردازیم.

اقرار معتبر

در قانون مدنی از مواد 1275 الی 1283 آثار اقرار و این که چه زمانی اقرار معتبر و دارای آثار است و چه زمانی اقرار فاقد اعتبار و غیر معتبر می باشد، بیان شده است:

• هرکس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود؛ یعنی اگر فردی به ضرر خود و به نفع دیگری مطلبی را بیان کند، اقرار او معتبر است و ملزم به آن و آثار آن خواهد بود.
• اقرار هر فرد فقط نسبت به خود و فردی که اقرار به نفع او شده است نافذ خواهد بود و دارای اثر است نه نسبت به دیگران، مگر اینکه قاضی تشخیص دهد یا قانون تعیین کرده باشد.
• فرد در خارج از دادگاه اقرار به امری کند می توان با شهادت شهود ثابت کرد این در صورتی است که در دادگاه دعوای مطرح باشد و خود دعوا را با شهادت شهود بتوان اثبات کرد.

به عنوان مثال اگر فردی در خیابان در حضور دو شاهد بگوید که به دیگری وجهی را باید بپردازد و این ادعای طلبکار بودن در دادگاه با شهادت شهود قابل اثبات باشد، اقرار نیز قابل اثبات می باشد.

• نوشتن دین (طلب) در دفتر تجارت به منزله اقرار کتبی است.

اگر تاجر در دفتر تجاری خود طلبی که نسبت به اشخاص دارد را نوشته باشد، به عنوان ابلاغ کتبی پذیرفته می شود در ماده 1280 قانون مدنی نیز اقرار کتبی را در حکم اقرار شفاهی بیان کرده است.

قرار غیر معتبر

اقرار غیر معتبر بر طبق قانون بدین معنا است که اگر فردی به امری اقرار می کند، اصل بر این است که اقرار درست و صحیح است ولی تحت شرایطی اقرار ممکن است فاقد اثر شود:

• اگر کذب اقرار نزد قاضی ثابت شود آن اقرار اثری نخواهد داشت؛ به عبارت دیگر اگر فردی به دروغ به امری اقرار کند و دروغ بودن آن ثابت شود این اقرار غیر معتبر است.
• انکار بعد از اقرار مسموع نیست لیکن اگر مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنی بر اشتباه یا غلط بوده، شنیده می شود و همچنین است در صورتی که برای اقرار خود عذری ذکر کند که قابل قبول باشد: مثل اینکه بگوید اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند یا حواله بوده که وصول نشده، لیکن دعاوی مذکوره مادامی که اثبات نشده مضر به اقرار نیست.
• اقرار فرد مقر نسبت به غیر مقرله در حق هیچکس نافذ نیست.