لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

وبلاگ بنیاد وکلا
۱۶۵ بازدید ۰ دیدگاه

انواع شرط در عقد نکاح

انواع شرط در عقد نکاح
فرشید شاه مردانی فیروزجائی
مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق
۵.۰ بر اساس (۱۴) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

شروط عقد نکاح

  1. شروط صحیحه
  2. شروط فاسده

شروط صحیحه جزو شرط هایی است که می توان ضمن عقد انجام دهیم و منع قانونی ندارد.

شروط فاسده جزء شرط هایی است که انجام  جایز نیست یا بدلیل اینکه عقلایی نیست یا شرعی نیست یا بدلیل اینکه قانونی نیست.

شروط فاسد به دو دسته تقسیم می شود:

  1. دسته ای که شرط باطل است ولی موجب فاسد شدن عقد نمی شوند.
  2. دسته ای که شرط فاسد است و موجب فاسد شدن عقد هم می شود.

شروط فاسد که مفسد عقد نیستند که این شروط بصورت خاص برای نکاح آورده نشده است، به صورت عمومی برای عقد این شرط ها قید شده است.

شروط فاسد که مفسد عقد نیستند عبارتند از:

  • شروطی که انجام آن غیر مقدور باشد، مثل اینکه شخص شرط بکند که ان همسرش (زن – مرد) هرگز غذا نخورد یا اینکه کاری که از عهده او بر نمی اید آن را انجام بدهد یا عقلا از عهده اش بر نمی اید یا توانایی این کار را ندارد، این شرط غیر مقدور می باشد. گاهی اوقات انجام یک کاری توسط همگان غیر مقدور است و گاهی اوقات توسط این شخص غیر مقدور است.
  • شروطی که فایده ای در آن نباشد در واقع آن شرط عقلایی نیست؛ مثلا زن و مردی شرط بکنند، در ضمن عقد که به ازدواج هم در بیایند به شرط اینکه ان مرد یا ان زن در یک جایی بنشینند تا زنبورهایی که بر روی این گل نشسته را بشمارد این شرط؛ شرط غیر عقلایی است نه فایده دارد، نه عقلایی است.
  • شرطی که مشروعیت نداشته باشد، یعنی قانونی نباشد به دو دسته تقسیم می شود:
  1. شرایطی که انجام آنها در قانون منع شده است. در صورت انجام آن غیر مشروع تلقی می شود؛ مثل اینکه شرط بکند که به ازدواج مردی در بیاید به شرطی که بتواند با مردی دیگر معاشرت بکند، این شرط قابل اجرا نیست و اگر انجام دادند، عقدشان صحیح است ولی شرط قابل اجرا نخواهد بود یا کسی شرط بکند با زن خودش در صورتیکه با من ازدواج بکنی باید همواره با من حنما بازی بکنی اینها شرط های غیر مشروع است و قانون گذار آنرا نهی کرده است.
  2. اعمالی که بر خلاف قوانین آمره است؛ یعنی حق شخص است نه اینکه منع ممنوع باشد، انجام ان به نحوی اعمال کیفری داشته باشد، این حق است قانون گذار گفته شما حق اعمال بر خلاف آنرا ندارید.

قوانین آمره

قوانینی است که اراده افراد را در اعمال حقوقشان محدود می کند و بر آنها تحمیل می کند که از آن استفاده نکند؛ مثل اینکه ازادی حق انسان است ولی قانون گذار این ازادی را محدود کرده و گفته شما حقت هست ولی حق اینکه بخواهید این را از خود سلب بکنید، ندارید این حق قابل اسقاط نیست یا مثلا کسی حق ندارد مال خودش را اتش بزند و بسوزاند، این حقش هست می تواند به دیگری ببخشد ولی اینکه ان را از بین ببرد این حق را ندارد قوانین امره به آن می گویند.

قوانین آمره در عقد نکاح

شرط خیار و اقاله که در عقد نکاح وجود ندارند و در صورتی که شخصی آنها را واقع ساخت آن شروط مؤثر نیستند و موجب بطلان عقد نکاح  نمی شود؛ زیرا شرط چیزی است و عقد چیز دیگری است؛ یعنی اگر کسی کالایی را به کسی می فروشد و شرط می کند که برای او کاری هم انجام بدهد، اینجا می گوییم بیع محقق شده است، مالکیت برای مشتری حاصل شد ولی مشتری بایستی کار دیگری برای فروشنده انجام بدهد و آن مساله دیگری است تاثیر در مالکیت مشتری نسبت به کالا ندارد، اگر ان شرط قابل اجرا بود دو حالت است یا اجرا می شود یا اجرا نمی شود اگر اجرا شد که مشکلی ندارد اگر اجرا نشد، نمی گوییم بیع باطل است می گوییم آن شخص حق دارد شخصی که شرط به نفع او هست؛ مشروط له آن معامله را قبول بکند تا فسخ بکند اصل معامله زیذ سوال نمی رود، در عقد نکاح وقتی می گوییم اصلا این شرط محقق نمی شود، پس عقد نکاح به قوت خودش باقی است.

خیار فسخ در نکاح

ماده ۱۶۰۹ ق.م: (شرط خیار فسخ نسبت به عقد نکاح باطل است ولی در نکاح دائم شرط خیار نسبت به صداق  جایز است).

در عقد نکاح دو مطلب وجود دارد یک مطلب راجع به رابطه خاصی است که بین زن و مرد انجام می شود، مطلب دیگر مهریه ای است که نعیین می شود اینها را قانون گذار دو نگاه متفاوت به ان توجه کرده و لذا؛ اگر نکاحی انجام شود ولی مهر در آن ذکر نشود و یا حتی بر خلاف آن ذکر شود، در این حالت نکاح صحیح است و در خصوص مهریه بایستی تصمیم گیری گرفته بشود، وجود شرط خیار در مهریه مانعی ندارد؛ مثلا کسی خانه ای را مهر خانمش قرار بدهد و به آن خانم این اجازه را بدهد که بعد از دو ماه بعد از سه ماه بتواند این مهر را قبول بکند یا فسخ بکند، اگر مهریه را رد کرد آن وقت نکاح شان مانند نکاح بدون مهر است ولی شرط خیار در عقد نکاح قانون منع کرده است و جایز نیست و ممنوع است جزء قوانین امره است اما شرط خیار در صداق یا مهریه مانعی ندارد به شرط اینکه روشن باشد تا چه زمانی باشد.

عدم ذکر مهر یا خیار در مهر موجب بطلان نکاح دائم نمی شود. هرگاه نکاح منقطع انجام شود ولی مهریه ذکر نشود، عقد نکاح منقطع باطل است؛ یعنی مهریه نوعی اساس عقد منقطع به حساب می آید.

حق و حکم و احکام مترتب بر آنها

بین حق و حکم تفاوت وجود دارد. حق به چیزی گویند که قابل اسقاط به نفع اشخاص باشد. حکم به چیزی گویند که به نفع شخص است و قابل اسقاط نیست، همان قانون آمره در آن دخالت دارد. خواه یا ناخواه بخواهد یا نخواهد وقتی که پدر او از دنیا رفت، اموال پدر به نسبتی که مقرر شده به فرزند می رسد ولی این فرزند می تواند آن را به دیگری منتقل بکند و موضوع دیگری است که نمی تواند بگوید من این حق را از خود ساقط کردم.

گرفتن زن چهارم برای مرد یک نوع حکم است یعنی یک حقی است به نفعش ولی شارع و قانون گذاری چنان این حق را مقرر کرده که نمی تواند از خودش اسقاط بکند.

مثال دیگر؛ زن شرط بکند که مرد حق ندارد او را طلاق بدهد، طلاق جزء حقوقی است که حکم به آن گفته می شود؛ یعنی حقوقی است که از قوانین امره محسوب می شود و کسی نمی تواند آنرا از خودش سلب بکند یا زن برای شوهرش شرط بکند که زن سابق او مطلقه باشد؛ یعنی مرد برای ازدواج دیگر ، زن در ضمن عقد شرط کند که خود به خود این زن اول مطلقه است اما می توان شرط کرد که من با تو ازدواج می کنم و یکی از شرائط آن اینست که تو زن خودت را طلاق بدهید ان یک چیز دیگر است؛ یعنی با ازدواج با آن مرد آن زن قبلی خود به خود مطلقه شود، چنین حقی را ندارد و اگر چنین شرطی کرد، آن زن اول مطلقه نخواهد بود یا اینکه زن دوم شرط بکند که مردش حق رفتن به منزل همسر اولش را ندارد یا حق نزدیکی با زن اول را ندارد چون مرد تکلیف دارد که هر چند شب یکبار بیتوته نزد زن خود بکند و هر چهار ماه یکبار هم با او نزدیکی بکند این تکلیف است، بنابراین با شرط نمی تواند تکلیف را از خودش سلب بکند.

همچنین شرط بکند زن و به مرد بگوید تا فلان تاریخ اگر مهریه را ندادی نکاح میان من و تو منحل بشود، این شرط فاسد است ولی مفسد عقد نیست؛ یعنی نتیجه اینکه خود به خود منحل بشود چنین چیزی را حق ندارند، مثلا شخص نمی تواند خود را از گرفتن ارث محروم کند.

در ماده ۱۰۸۱ ق.م: اگر در عقد نکاح شرط شود که در صورت عدم تادیه مهر در مدت معین نکاح باطل خواهد بود. نکاح و مهر صحیح ولی شرط باطل است.

فرشید شاه مردانی فیروزجائی
مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق
۵.۰ بر اساس (۱۴) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.