ایراد تأمین اتباع بیگانه

مطابق ماده 144 ق.آ.د.م: اگر خواهان دعوا، چه به عنوان خواهان اصلی و چه به عنوان شخص ثالث که وارد دعوا شده است از اتباع خارجی بوده و علیه تبعه ایرانی اقامه دعوا کند.

در این صورت خوانده تبعه ایرانی تحت شرایطی می تواند از دادگاه تقاضا کند که بابت خسارت هایی که ممکن است در جریان رسیدگی به دعواي خواهان خارجی به او تحمیل شود از خواهان خارجی تأمین بگیرد.

در صورتی که خواهان خارجی در دعواي خود علیه خوانده ایرانی محکوم شد، خوانده ایرانی بتواند به راحتی خسارت وارده به خود را ازمحل تأمینی که سپره شده است وصول کند.

در ماده 144 ق.ا.د.مدنی در خصوص تامین اتباع دولت های خارجی و در مبحث پنجم این گونه آمده است:

اتباع دولت های خارج ، چه خواهان اصلی باشند و یا به عنوان شخص ثالث وارد دعوا گردند، بنا به درخواست طرف دعوا، برای تادیه خسارتی كه ممكن است بابت هزینه دادرسی و حق الوكاله به آن محكوم گردند باید تامین مناسب بسپارند. درخواست اخذ تامین فقط از خوانده تبعه ایران و تا پایان جلسه اول دادرسی پذیرفته می شود.

شرایط اخذ تأمین از اتباع بیگانه

با توجه به مفاد ماده 144 ق.آ.د.م شرایط اخذ تأمین از اتباع بیگانه عبارتند از:

• زمانی که خواهان خارجی تأمین اخذ می شود که خوانده تبعه ایرانی باشد؛ در نتیجه اگر شخص خارجی در ایران علیه شخص غیر ایرانی اقامه دعوا کند، خوانده حق درخواست اخذ تأمین اتباع بیگانه را ندارد؛ چراکه این تامین مختص تبعه ایران و در راستای حمایت از حقوق شهروندان ایرانی است).
• خواهان باید تبعه دولت خارجی باشد، در نتیجه اگر ایرانی علیه ایرانی یا ایرانی علیه خارجی اقامه دعوا کند، خوانده حق درخواست اخذ تأمین اتباع بیگانه را ندارد.
• تبعه دولت خارجی باید خواهان اصلی باشد یا به عنوان شخص ثالث وارد دعوا شده باشد. خواهان اصلی اینجا در مقابل خواهان متقابل است.

اگر ایرانی علیه خارجی اقامه دعوا کرده باشد و خوانده خارجی هم در مقابل علیه ایرانی دعواي متقابل طرح کرده باشد، هرچند شخص خارجی در دعواي متقابل خواهان محسوب می شود ولی چون خواهان اصلی نیست، خوانده دعواي متقابل نمی تواند از دادگاه تقاضاي اخذ تأمین اتباع بیگانه را داشته باشد.

نکته: اگر خواهان اصلی اقدام به طرح دعواي اضافی کرد، چون خواهان دعواي اضافی خواهان اصلی محسوب می شود، خوانده ایرانی می تواند اگر خواهان خارجی باشد از دادگاه تقاضاي اخذ تأمین اتباع بیگانه را داشته باشد.

تابعیت خارجی خواهان ممکن است از همان ابتداي تقدیم دادخواست وجود داشته باشد یا اینکه در اثناي رسیدگی به پرونده خواهان تابعیت خارجی خود را کسب کرده باشد که در هر دو صورت حق درخواست اخذ تأمین اتباع بیگانه را از خواهان دارد.

• گرفتن تأمین ازتبعه دولت خارجی در صورتی ممکن است که خوانده ایرانی در مهلت مقرر درخواست تأمین را مطرح کند دادگاه حق ندارد به دلیل خارجی بودن خواهان رأساً و بدون درخواست خوانده ایرانی اقدام به اخذ تأمین از خواهان خارجی کند.
• زمانی از تبعه خارجی تأمین دعواي اتباع بیگانه اخذ می شودکه به موجب مقررات اتباع خارجی از دادن تأمین معاف نباشند، چون در بعضی از موارد اتباع بیگانه هر چند تبعه دولت خارجی محسوب می شوند و خوانده آنها ایرانی است و لیکن از دادن تامین اتباع بیگانه معاف هستند که این موارد تحت عنوان استثنائات موضوع بحث قرار می گیرد.

اسباب معافیت اتباع بیگانه از اخذ تأمین

طبق ماده 145 ق.آ.د.م سببهاي معافیت عبارتند از:

در کشور متبوع خواهان خارجی، اتباع ایرانی از سپردن تأمین معاف باشند:

این امکان در صورتی وجود دارد که بین ایران و کشور متبوع خواهان خارجی قرارداد تعاون قضایی وجود داشته باشد و متقابلا تبعه ایران در کشور متبوع دولت خواهان از دادن تامین دعوای اتباع بیگانه معاف باشند. در ایران هم بدلیل معامله متقابل چنین خواهانی از دادن تامین اتباع بیگانه معاف می شود.

دعاوي راجع به برات، سفته و چک باشد؛ یعنی دعاوي مستند به برات، سفته و چک:

اما قرینه این استثنائات در تامین خواسته و سایر موارد منظور قانون گذار این است که دعاوی مستند به برات، سفته و چک باشد، نه دعوا صرفا راجع به برات، سفته و چک باشد؛ یعنی اینکه اگر خواهان مستند خود را براتی قرار دهد یا سفته یا چکی قرار دهد و بر اساس این برات و سفته و چک مطالبه وجه بکند هر چند خواهان خارجی است و تبعه او ایرانی است اما از سپردن تامین اتباع بیگانه معاف است.

ماده ۱۴۵ ـ درموارد زیر اتباع بیگانه اگر خواهان باشند از دادن تامین معاف می باشند:

1.  در كشور متبوع وی، اتباع ایرانی از دادن چنین تامینی معاف باشند.
2. دعاوی راجع به برات، سفته و چك.
3. دعاوی متقابل.
4. دعاوی كه مستند به سند رسمی می باشد.
5. دعاوی كه بر اثر آگهی رسمی اقامه می شود از قبیل اعتراض به ثبت و دعاوی علیه متوقف).

اگر دعوا صرفاً راجع به چک، برات یا سفته باشد و اینها مستند دعوا نبوده و موضوع دعوا باشند، خواهان خارجی از سپردن تأمین معاف نیست.

به عنوان مثال خواهان خارجی دعوایی علیه خوانده ایرانی به خواسته استرداد لاشه چک مطرح کرده باشد از آنجا که مستند این دعوا چک نیست بلکه موضوع دعوا چک است، در نتیجه خواهان خارجی از دادن تامین معاف نیست.

دعاوي متقابل

زمانی از خواهان خارجی تامین اخذ خواهد شد که خواهان اصلی باشد یا به عنوان شخص ثالث وارد دعوا شده باشد، در دعاوی متقابل از آنجا که خواهان متقابل اگر خارجی باشد خواهان اصلی نیست؛ در نتیجه هم بر اساس ماده 144 و هم بر اساس بند (3) ماده 145 از دادن تامین معاف است.

دعاوي مستند به سندرسمی است:

اگر دعوای خواهان مستند به سند رسمی است به عنوان مثال خواهان دعوای خود را که مطالبه وجه است و مستند کرده به اقرار نامه رسمی که خوانده در دفتر خانه اسناد رسمی ثبت کرده، در این صورت خواهان هر چند خارجی باشد اما بدلیل اینکه مستند سند رسمی است از دادن تامین معاف است.

دعاوي که بر اثر آگهی رسمی اقامه می شود، از قبیل اعتراض به ثبت و دعاوي علیه متوقف:

هم از موارد معافیت دانسته شده است، در جایی که اقامه دعوا با آگهی رسمی و بر اساس آگهی رسمی و استناد آگهی رسمی صورت می گیرد؛ مثل جایی که شخص اعتراض به ثبت کند چون تقاضای ثبت آگهی می شود و در مهلت خاصی پس از انتشار آگهی معترض می تواند اعتراض بکند، در چنین مواردی معترض هر چند اتباع بیگانه باشد از دادن تامین معاف است؛ پس بنابراین در موارد استثناء که در ماده 145 مطرح شده است، خواهان خارجی از دادن تامین معاف است، اما در سایر موارد خواهان خارجی برای رسیدگی به دعوای او چنانچه خوانده ایرانی درخواست بکند باید تامین اتباع بیگانه را بپردازد و بسپارد.