نکاح مسلمان با غیر مسلمان

آیا مرد مسلمان می تواند با زن غیر مسلمان ازدواج بکند؟

قانون مدنی در این خصوص چیزی نگفته است و نظر فقها را بعدا در این خصوص اشاره خواهد شد.

در ماده قانونی که صحبت شد اشاره شده به اینکه یک زنی که مسلمان هست با مرد غیر مسلمان، ممکن است مسیحی باشد، بت پرست باشد، بی دین باشد هیچ دینی را باور نداشته باشد ماتریلیسم باشد، مادی گرا باشد، زن مسلمان ازدواج با چنین مردی نمی تواند با توجه به تعریفی که برای کافر شده است؛ کافر و یا غیر مسلمان دو گونه هستند.

کافر کتابی:

شخصی است که رسالت پیامبر اسلام را قبول ندارد ولی خود اسلام برای چنین اشخاصی پیامبر و کتاب قائل شده است؛ مثل مسیحی ها، کافر هستند اما کافر کتابی هستند.

کلمه کفر به معنی تاریکی است کافر به معنای کسی که چیزی را می پوشاند یعنی حقی را باور نمی کند، بنابراین اشکال ندارد که کسی باشد به یک دینی معتقد باشد ولی حقانیت پیغمبر اسلام را منکر شود.

شعرای ما از کلمه کفر به معنای سیاهی یاد کردند بنابراین وقتی ما تعریف کردیم کسی که منکر نبوت پیغمبر اسلام باشد کافر است، پس کتابی هم کافر خواهد بود و فرق هست بین کافر و مشرک در جای دیگر بحث خواهد شد.

کافر یا کتابی هستد یا غیر کتابی هستند آنکه منکر حقانیت اسلام است یا خودش اهل کتاب است که کسانی هستند که اسلام آنها را به عنوان صاحب پیغمبر و صاحب کتاب شناخته است عبارتند از: یهود، مسیحی و زرتشتیان که در کشور از آنان بعنوان اقلیت مذهبی یاد می کنیم.

غیر اهل کتاب کسانی هستند که قران و اسلام برای انان کتابی قائل نشده و خارج از دین اسلام هم هستند؛ بنابراین این دو دسته کافر کتابی و کافر غیر کتابی در انکار دین اسلام شریک هستند ولی در اینکه دارای کتاب هستند یا نیستند از دیدگاه اسلام به دو گونه تلقی می شوند.

کافر غیر کتابی:

شخصی است که رسالت پیامبر اسلام را قبول ندارد و خود اسلام برای چنین اشخاصی، پیامبر و کتاب قائل نشده است.

ازدواج مرد مسلمان با زن کافر

ازدواج منقطع و دائم مرد مسلمان با زن کافر غیر کتابی صحیح نیست و اجازه داده نشده است، اما در مورد کافر کتابی در اینجا سه نظر داده شده است:

1. در این شرایط نکاح دائم جایز نیست، اما نکاح منقطع موردی ندارد.
2. در این شرایط نکاح دائم و منقطع هر دو جایز نیست.
3. در این شرایط نکاح دائم و منقطع هر دو جایز است.

با توجه به ماده قانون مدنی باید به نظر فقها مراجعه بکنیم چون قانون ساکت است؛ بنابراین کفر فی الجمله با تعریفی که از کافر و کفر شده است مانع ازدواج هست ولو اینکه بگوییم زن مسلمان نمی تواند با کافر ازدواج بکند یا عکسش را قائل بشویم.

الان اکثر فقهای ما در ایران، ازدواج مرد مسلمان را با زن کافر خواه کتابی و خواه غیر کتابی جایز نمی دانند اما در پاره ای از نظر مراجع شیعه و جوامع شیعه مثل لبنان تا حدی اجازه دادند که مرد مسلمان با زن کتابی ازدواج بکند مثلا با مسیحی ازدواج بکند.

سوال اینجاست فرقه های اسلامی چه طور؟ مثلا شافعی با حنبلی می تواند ازدواج بکند، امامی که شیعه باشد با شافعی می تواند ازدواج بکند؟ پاسخ بله؛ اشکالی ندارد چون مساله کفر وجود ندارد.

نکاح دو غیر مسلمان یکتا پرست که بعدا مسلمان شده اند

اگر پیروان ادیان دیگر با یکدیگر ازدواج کنند (ازدواج دومی) و بعد از ازدواج با یکدیگر هر دو اسلام آورند، اسلام ازدواج آنها را به رسمیت می شناسند، مگر در صورتی که دو اتفاق بیفتد:

1. نکاح زوج و زوجه اگر در دین خودشان صحیح نبوده باشد و در صورت مسلمان شدن نکاح آنها باطل است و باید دوباره نکاح را واقع سازند.
2. نکاح با اشخاصی انجام شده باشد، که در قانون اسلام ازدواج با آنها ممنوع بوده و نکاح باطل باشد؛ مثلا کسی در دینی بوده که ازدواج کسی را با خاله خودش، عمه خودش مجاز دانسته و او با انان ازدواج کرده حالا این مردی که با عمه خودش ازدواج نموده مسلمان شده است و می خواهد این ازدواج ادامه پیدا بکند، چنین ازدواجی قابل دوام نیست و آها از همدیگر جدا خواهند شد

مسلمان شدن زن یا شوهر پس از ازدواج

در صورتی که یکی از زن و مرد مسلمان شوند:

1. اگر زن مسلمان شده باشد نکاح آنها باطل می شود.
2. اگر مرد مسلمان شده باشد، در صورتی که زن کافر کتابی باشد، نکاح آنها ادامه می یابد.
3. اگر مرد مسلمان شده باشد، در صورتی که زن کافر غیر کتابی باشد، نکاح آن باطل است و زن باید عده نگه دارد.

اگر در زمان عده، زن مسلمان شده باشد ازدواج ادامه پیدا می کند، اما اگر مسلمان نشد این برای همیشه جدا می شوند.

در این حالت جدا شدن زن و مرد رجعی نیست و مرد نمی تواند با زن نزدیکی کند.

مسلمان شدن زن یا شوهر پس از ازدواج

چند فرض ممکن است اتفاق بیفتد:

• شوهر اسلام آورد در صورتی که زن کافر کتابی باشد، نکاح آنها باقی خواهد ماند.

شوهر اسلام آورد در صورتی که زن کافر غیر کتابی باشد، زن باید در صورت نزدیکی، عده نگه دارد، اگر در عده مسلمان شد، که نکاح آنها ادامه می یابد، در غیر این صورت جدا می شود.

البته اینکه می گوییم زن غیر کتاب باید پس از اسلام شوهرش عده نگه بدارد این در صورتی است که نزدیکی صورت گرفته باشد و گرنه اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد نکاح آنها منحل می شود و نیازی به نگهداشتن عده هم نخواهد بود

• زمانی که زن اسلام می آورد و مرد همچنان در کفر خود باقی بماند نکاح آنها جایز نیست؛ چون برابر ماده قانونی ۱۰۵۹ نکاح زن مسلمان با مرد غیر مسلمان جایز نیست.

اگر یکی از زوجین مرتد شود

در صورتی که کفر بر اثر ارتداد باشد:

اگر یکی از زوج و زوجه یا هر دو آنها قبل از نزدیکی مرتد شوند نکاح بین آنها خود به خود منحل می شود، اما اگر زن یا شوهر بعد از نزدیکی مرتد شوند دو فرض مطرح است:

1. شوهر مرتد فطری شود، در این حالت نکاح بلافاصله منحل می شود.
2. در صورتی که زن مرتد فطری شود یا زن و شوهر هر دو مرتد ملی شوند، زن باید از زمان ارتداد عده فسخ نگه دارد. و انحلال این نکاح متوقف بر انقضای عده زن است؛ زیرا در مرتد ملی توبه پذیرفته شده است. اگر مجددا مسلمان شدند دیگر نکاح شان به قوت خودش باقی است و گرنه از همدیگر جدا می شوند.

همسر پنجم؟!!

اگر کسی دارای ۴ زن دائم بود، نمی تواند زن پنجمی را اختیار کند؛ زیرا زن پنجم بر او حرام خواهد بود.

در ماده ۹۴۲ ق.م: در صورت تعدد زوجات ربع(یک چهارم) یا ثمن (یک هشتم) ترکه که تعلق به زوجه دارد بین همه آنها بالسویه تقسیم می شود.

مرد می تواند تا ۴ زن دائمی داشته باشد نتیجتا زن پنجم بر او حرام است. البته در نکاح منقطع محدودیتی نمی باشد، در صورتی که یکی از ۴ زن فوت کند یا عقد آنها منحل شود یا مرد یکی از آنها را طلاق دهد، می تواند شخص دیگری را به عقد دائم خود در آورد. البته در مورد طلاق باید بعد از عده رجعی زن شخص دیگری را به عقد دائم خود در آورد.

حتما باید زمان عده تمام بشود چون زنی که در زمان عده رجعی است به منزله زن قانونی آن مرد می باشد و لذا نفقه به او داده می شود و ارث هم می برد و در حکم زن است باید طلاق رجعی آن زن تمام بشود و اگر خواست به جای او زن دیگر بگیرد.