قصور و تخلف پزشکی

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق

۵.۰ بر اساس (۱۴) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

پزشکان از نظر قانونی مسئول خطای خود هستند و اگر در اثر سهل انگاری، غفلت یا عدم مهارت در درمان و عدم رعایت مقررات دولتی و موازین پزشکی، سبب خسارت شوند باید جبران نمایند.

پزشکان نمی توانند نتیجه درمان را تضمین کنند؛ چون عوامل مختلفی در سیر درمان موثرند؛ بنابراین عدم تشخیص پس از معاینه بالینی، مطالعه شرح حال و آزمایش، قصور به حساب نمی آید.

عوارض جانبی اگر ملازم با مراحل تشخیص و درمان نباشد و رضایت و برائت از مریض گرفته نشده باشد، قصور محسوب می شود. با احساس مسئولیت و رعایت اخلاق پزشکی جایی برای شکایت وجود ندارد.

قصور پزشکی حتی در شرایط ایده آل داشتن تبحر، معلومات کافی، حسن نیت، اخلاق حسنه و رعایت مقررات دولتی هم ممکن است به وجود آید.

قصور در شرایط ذیل پیش می آید:

پزشک مسئول درمان بیمار باشد.
پزشک از انجام وظیفه تخطی کرده باشد.
تخطی، سبب آسیب جسمانی یا روانی شود.

تخطی شامل ترک فعل لازم یا انجام فعل ممنوع است.

عدم رعایت اقدام استاندارد مثل رادیوگرافی جهت شکستگی
عدم تشخیص درست به دلیل نگرفتن شرح حال یا معاینه یا تحت نظر نگرفتن بیمار مشکوک به آپاندیسیت.
خطرهای درمان مثل شکستن سر سوزن در بدن بیمار
اشکال در ارتباط با سایر همکاران جهت ارجاع بیمار به متخصص
عدم معاینه مجدد بیمار
بازگو نکردن حقایق به بیمار
نقص در تنظیم گزارش های پزشک
قصور جنایی (فوت یا صدمه شدید به بیمار)مثل حضور پزشک مست بر بالین زن در حال وضع حمل.

از پزشک جوان انتظار یک پزشک کارآزموده یا متبحر وجود ندارد بلکه انتظار از او براساس مهارتی که امتحان آن را با موفقیت گذرانده و تجربه هایی که کسب کرده خواهد بود. همچنین انتظار نمی رود از کلیه پیشرفت ها در زمینه پزشکی آگاه باشد، ولی باید نسبت به این پیشرفت ها شناخت متعارف داشته باشد. معیار این شناخت، کارشناسان و خبرگان رشته مربوطه هستند.

مسئولیت پزشکان

پزشکان در مقابل اعمال تشخیص و درمانی در مورد بیمار مسئول هستند در صورتی که با قصور خود ایجاد خسارت کنند باید جبران نمایند. سه نوع مسئولیت وجود دارد:

اخلاقی: در صورت قصور از دیدگاه اخلاقی، انسانی و شرعی در پیشگاه خداوند مسئول است.
قانونی: مسئولیت جزایی و مدنی که در مسئولیت مدنی، اشخاص حقیقی خسارت می بینند که از طریق شرکت های بیمه خسارت را می پردازند. در مسئولیت جزایی، ضرر متوجه جامعه است مثل گواهی خلاف و سقط جنایی.
انتظامی: تخطی از قوانین نظام پزشکی رخ می دهد.

انواع قصور پزشکی

قصور پزشکی نوعی جرم و همچنین در حکم جرم شبه عمد است. جرائم عبارتند از:

عمدی (سو نیت، قصد فعلی و قصد جرم)
غیرعمد یا شبه عمد ولی همراه با تقصیر (حرفه ای) که در آن قصد فعلی وجود دارد ولی قصد جرم وجود ندارد. مجازات این گونه قصور پزشکی دیه است.
خطای محض بدون سو نیت و بدون تقصیر، نه قصد فعل و نه قصد جرم دارد که مجازات آن، دیه است.

تقصیر مشتمل است بر بی مبالاتی، بی احتیاطی، عدم مهارت و رعایت نکردن مقررات دولتی.

بی مبالاتی: ترک فعلی است که از نظر علمی و فنی، انتظار انجام آن می رود، مثل آزمایش، رادیوگرافی، مشاوره های لازم قبل از عمل. مثلا معاینه نکردن قلب و نگرفتن نوار قلب قبل از بی هوشی.
بی احتیاطی: فعلی نباید انجام می گرفته که گرفته است. مثل جا گذاشتن وسایل جراحی- تجویز داروی بیش از حد- پاره شدن روده حین عمل جراحی.
عدم مهارت: نداشتن تبحر علمی و فنی لازم برای کار بخصوصی- عدم مهارت ممکن است از نوع عملی باشد که ناشی از تازه کار بودن یا بی تجربگی پزشک است- یا علمی باشد که حاکی از بی سوادی و عدم بهره وری از دانش کافی اوست به هر صورت عدم مهارت، رافع مسئولیت برای پزشک نمی باشد.

عدم مهارت به صورت ندانم کاری یا دستپاچگی در جراحان و متخصصان تازه کار اغلب در زمانی دیده می شود که با واقعه ای غیرعادی روبرو می گردند" مثلا در ارتوپدی شگستگی چند نقطه ای و داخل مفصلی انتهای استخوان ران راست که ممکن است سبب عفونت مفصلی یا جوش نخوردن شود که علت آن عدم استفاده از روش درست و منطقی درمان، در این مشکل پیچیده است. از یک پزشک انتظار نمی رود که همه حقایق علمی و فنی رشته خود را بداند ولی در حد معقول و متعارف لازم است از این حقایق، مطلع باشد.

عدم رعایت مقررات دولتی، رعایت نکردن مقررات سازمان نظام پزشکی و وزات بهداشت. مثلا درخصوص نصب تابلو مطب یا سر نسخه ها یا نپذیرفتن بیماران اورژانس.

رازپوشی پزشکی، رضایت و برائت نامه

رازپوشی شامل تمام اطلاعات و نکاتی است که:

بیمار به پزشک می گوید.
پزشک در معاینه و آزمایش به دست می آورد.
آنچه در منزل بیمار یا محل بستری شدن او می بیند و می شنود.

حفظ اسرار بیماران سبب اطمینان خاطر آنان و در نتیجه بازگویی تمام اطلاعات مورد نیاز پزشک به وی است.

در مورد بیماری های مسری، تشخیص و درمان به موقع، سبب حفظ سلامت عمومی و در نتیجه اعتماد عمومی به جامعه پزشکی می شود.

در مورد رازداری حرفه ای، میان علمای پزشکی و حقوق نظرهای متفاوتی وجود دارد، بعضی رازپوشی مطلق و برخی رازپوشی نسبی را قبول دارند. رازداری مطلق در پزشکی مردود است بخصوص در مواردی که جان انسانی در خطر باشد، جنایتکاری از مجازات بگریزد، حق مظلومی پایمال شود و یا سلامت عمومی در خطر باشد.

در رویه قانونی و پزشکی، حفظ اسرار تا جایی لازم است که به جامعه و سایر افراد لطمه نزند، به طور مثال پنهان کردن وضع روانی متهم یا شاکی توسط روانپزشک یا وضعیت سلامتی زوجین در زمان فسخ نکاح سبب شکایت از پزشک و منجر به محکومیت وی می شود.

افشای راز پزشکی در مواردی نظیر امنیت کشور و جامعه، تولد، مرگ، برخی بیماری های مسری، سقط جنایی جنین، حوادث ناشی از کار، گواهی سلامت ازدواج یا اشتغال، لازم است.

مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی دکترای حقوق