چه زمانی دستور منع خروج متهم از کشور صادر می‌شود؟

جلب متهم به موجب برگه جلب که به امضای بازپرس رسیده است، صورت می گیرد؛ البته جلب باید از قبل به اطلاع متهم برسد.

جلب متهم زمانی می تواند صورت بگیرد که متهم در دسترس باشد.

در مواردی که دسترسی به متهم وجود ندارد جلب او نیز امکان پذیر نیست.

در این موارد قاضی کشیک یا بازپرس پرونده می توانند طبق قانون اقدام به یک سری اقدامات پیشگیرانه کنند تا از فرار متهم یا عدم دسترسی کامل به او جلوگیری کنند.

یکی از این موارد دستور جلوگیری از خروج متهم از کشور است.

موضوع ممنوع الخروجی متهم در ماده 188 قانون ایین دادرسی کیفری سال 92 آمده است.

از این رو در این مقاله به بررسی ماده 188 قانون آیین دادرسی کیفری، شرایط صدور منع خروج متهم از کشور، مدت اعتبار دستور منع خروج متهم و دلایل منتفی شدن دستور منع خروج از کشور می پردازیم.

ماده 188 قانون آیین دادرسی کیفری

ماده 188 قانون آیین دادرسی درباره ممنوع الخروجی متهم مقرر می دارد: "تا هنگامی که به متهم دسترسی حاصل نشده، بازپرس می‌تواند با توجه به اهمیت و ادله وقوع جرم، دستور منع خروج او را از کشور صادر کند.

مدت اعتبار این دستور، شش‌ماه و قابل تمدید است.

در صورت حضور متهم در بازپرسی و یا صدور قرار موقوفی، ترک و یا منع تعقیب، ممنوعیت خروج منتفی و مراتب بلافاصله به مراجع مربوط اطلاع داده می‌شود.

درصورتی که مدت مندرج در دستور منع خروج منقضی شود این دستور خودبه‌خود منتفی است و مراجع مربوط نمی‏ توانند مانع از خروج شوند".

شرایط صدور منع خروج متهم از کشور

در ماده 188 آمده است که بازپرس در صورت وجود شرایطی می تواند اقدام به صدور دستور منع خروج کند.

شرایط صدور منع خروج متهم از کشور از قرار زیر است:

1. شرط صدور منع خروج متهم از کشور، "عدم دسترسی" به متهم است؛ بنابراین در صورت دسترسی به متهم نمی توان دستور مزبور را صادر کرد.
2. صدور این دستور اختیاری است، یعنی بازپرس "می تواند" چنین دستوری را صادر کند.
3. بازپرس در شروع تحقیقات و قبل از انجام اقدامات لازم برای دسترسی به متهم (احضار یا جلب) حق صدور این دستو را ندارد؛ یعنی اول باید جلب و احضار صورت بگیرد و بعد در صورت عدم دسترسی دستور منع خروج صادر شود.
4. اهمیت جرم و دلایل وقوع آن باید در حدی باشد که دستور منع خروج از کشور را موجه سازد؛ همچنین باید دلایلی که جرم را به متهم نسبت می دهد نیز قوی باشد.
5. دستور مزبور باید به دادستانی کل کشور ارسال شود تا از آن طریق به مراجع ذی ربط اعلام شود.

مدت اعتبار دستور منع خروج متهم

طبق ماده 188 قانون آیین دادرسی کیفری، مدت اعتبار دستور منع خروج متهم شش ماه است؛ این شش ماه قابل تمدید است.

دلایل منتفی شدن دستور منع خروج از کشور

ممنوعیت خروج از کشور از چند طریق ممکن است منتفی شود.

دلایل منتفی شدن دستور منع خروج از کشور از قرار زیر است:

1. دسترسی به متهم از هر طریق، اعم از اینکه دستگیر شود یا راسا حاضر گردد.
2. انقضا مدت اعتبار شش ماهه، بدون اینکه تمدید شود.
3. صدور قرار موقوفی، ترک، یا منع تعقیب از سوی بازپرس 

برای سهولت اطلاع از ممنوع الخروجی سایتی در این زمینه طراحی شده است که افراد می توانند به راحتی و با وارد کرد اطلاعات شخصی در سامانه استعلام ممنوع الخروجی به آدرس exitban.ssaa.ir، از وضعیت خروج خود مطلع شوند.