چگونه فروشنده را به تنظیم سند خودرو ملزم کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
در صورتی که خودرویی خریداری شده و فروشنده برای فک پلاک و تنظیم سند اقدام نمی‌کند، و در قرارداد نیز وجه التزام برای جبران خسارت ناشی از تاخیر یا عدم انجام تعهدات پیش‌بینی شده است، خریدار می‌تواند اقدامات قانونی لازم را برای احقاق حقوق خود انجام دهد. در ادامه، مراحل و نکات حقوقی مرتبط با این موضوع توضیح داده شده است.

اقدامات قانونی برای الزام فروشنده به فک پلاک و تنظیم سند
ارسال اظهارنامه رسمی: ابتدا خریدار باید از طریق ارسال اظهارنامه رسمی به فروشنده، مهلتی مشخص برای حضور در مرکز تعویض پلاک و دفتر اسناد رسمی تعیین کند. در این اظهارنامه، باید به تعهدات فروشنده در قرارداد و عواقب عدم انجام آن‌ها (مانند وجه التزام) اشاره شود.

طرح دعوای الزام به فک پلاک و تنظیم سند: اگر فروشنده پس از دریافت اظهارنامه همچنان از انجام تعهدات خودداری کند، خریدار می‌تواند با مراجعه به دادگاه صالح (دادگاه محل اقامتگاه خوانده یا محل انعقاد قرارداد)، دادخواست الزام به فک پلاک و تنظیم سند رسمی خودرو را مطرح کند. مرجع صالح برای رسیدگی به این دعوا، بسته به ارزش خودرو، ممکن است شورای حل اختلاف (برای خودروهای با ارزش تا ۲۰ میلیون تومان) یا دادگاه حقوقی باشد.

مدارک مورد نیاز برای طرح دعوا: برای طرح دعوا، خریدار باید مدارکی نظیر قرارداد خرید و فروش، اظهارنامه ارسالی به فروشنده، مدارک پرداخت ثمن معامله، و سایر اسناد مرتبط مانند برگه سبز یا بیمه‌نامه را ارائه دهد.

وجه التزام و جریمه تاخیر در قرارداد
مفهوم وجه التزام: وجه التزام مبلغی است که در قرارداد به‌عنوان جریمه تاخیر یا خسارت ناشی از عدم انجام تعهدات پیش‌بینی می‌شود. در این مورد، اگر در قرارداد ذکر شده باشد که فروشنده در صورت عدم فک پلاک یا تنظیم سند، روزانه مبلغ یک میلیون تومان به خریدار پرداخت کند، این شرط قابل مطالبه است، مشروط بر اینکه قرارداد اصلی معتبر و قانونی باشد.

مطالبه وجه التزام: خریدار می‌تواند همزمان با دعوای الزام به فک پلاک و تنظیم سند، مطالبه وجه التزام را نیز از دادگاه درخواست کند. طبق ماده ۲۳۰ قانون مدنی، دادگاه نمی‌تواند فروشنده را به پرداخت مبلغی بیشتر یا کمتر از آنچه در قرارداد تعیین شده محکوم کند، مگر در موارد خاص که تعدیل قضایی صورت گیرد.

شرط صحت وجه التزام: برای مطالبه وجه التزام، خریدار باید ثابت کند که خود به تمام تعهداتش (مانند پرداخت کامل ثمن معامله) عمل کرده است. همچنین، اگر فروشنده مالک قانونی خودرو نباشد و قرارداد فضولی تلقی شود، ممکن است وجه التزام قابل مطالبه نباشد.

تبعات عدم فک پلاک توسط فروشنده
مسئولیت قانونی فروشنده: تا زمانی که پلاک خودرو به نام فروشنده باقی بماند، هرگونه تخلف یا جریمه رانندگی به نام او ثبت می‌شود و مسئولیت قانونی آن بر عهده فروشنده خواهد بود.

امکان توقیف خودرو: در صورتی که فروشنده همچنان از فک پلاک خودداری کند، خریدار می‌تواند از دادگاه درخواست دستور موقت برای توقیف خودرو را داشته باشد تا از تردد خودرو با پلاک فروشنده جلوگیری شود.

توصیه‌ها و نکات تکمیلی
مراجعه به مراکز تعویض پلاک: حتی اگر فروشنده همکاری نکند، خریدار می‌تواند با ارائه مدارک لازم به مراکز تعویض پلاک مراجعه کند تا اصالت خودرو تایید و برگه سبز به نام او صادر شود. از سال ۱۴۰۰، برگه سبز به‌عنوان سند قطعی مالکیت خودرو پذیرفته شده است.