اگر شاهد در دادگاه حاضر نشود چه کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقت بخیر

گر یکی از شاهدان سند ابراء دین حاضر به حضور در دادگاه نباشد، ارزش شهادت او در دادگاه به طور کامل از بین نمی‌رود اما اثربخشی آن محدود می‌شود. در حقوق ایران، شهادت شهود یکی از ادله اثبات دعوی است که قاضی می‌تواند بر اساس شرایط و اعتبار شاهد، به آن وزن دهد یا آن را رد کند
. حضور شاهد در دادگاه برای ادای شهادت شفاهی و احراز شرایط قانونی (مانند بلوغ، عقل، عدالت و...) اهمیت زیادی دارد و در صورت عدم حضور، قاضی ممکن است شهادت را نپذیرد یا ارزش آن را کاهش دهد

در خصوص استفاده از اطلاعات شاهد (کد ملی، شماره تماس) بدون حضور او در دادگاه، این امر به تنهایی کافی نیست و قاضی برای پذیرش شهادت، معمولا نیازمند حضور یا حداقل ادای شهادت رسمی در مرجع صالح است

آیا می‌توان شهادت شاهد را در دفتر اسناد رسمی اخذ کرد؟
بله، امکان تنظیم سند شهادت یا استشهادیه در دفتر اسناد رسمی وجود دارد که به آن اعتبار بیشتری نسبت به شهادت غیررسمی می‌دهد و می‌تواند به عنوان یک دلیل کتبی در دادگاه ارائه شود. اما این سند جایگزین حضور شاهد در دادگاه نیست و قاضی ممکن است برای احراز شرایط شاهد و صحت شهادت، حضور او را لازم بداند. همچنین، سردفتر اسناد رسمی صلاحیت احراز شرایط قانونی شاهد را ندارد و صرف تنظیم سند شهادت در دفترخانه، تضمینی برای پذیرش آن در دادگاه نیست.
نکات مهم:

شهادت شهود باید مطابق با شرایط قانونی (بلوغ، عقل، عدالت و...) باشد و قاضی صلاحیت بررسی این شرایط را دارد.
اگر شاهد حاضر به حضور در دادگاه نباشد، قاضی می‌تواند از نیابت قضایی برای استماع شهادت در محل اقامت شاهد استفاده کند یا در صورت عدم امکان، شهادت را نپذیرد.
تنظیم سند شهادت در دفتر اسناد رسمی می‌تواند به عنوان دلیل کتبی مورد استفاده قرار گیرد ولی جایگزین حضور شاهد در دادگاه نیست و ارزش آن به تشخیص قاضی بستگی دارد.
در موارد خاص (مانند شهادت بر شهادت) و شرایط استثنایی، ممکن است شهادت غیرحضوری پذیرفته شود ولی این موضوع تابع شرایط خاص قانونی است.

جمع‌بندی

اگر شاهد حاضر به حضور در دادگاه نباشد، شهادت او ممکن است از نظر دادگاه بی‌اثر یا کم‌اثر شود، مگر اینکه شرایط خاصی برای پذیرش شهادت غیرحضوری وجود داشته باشد.
می‌توانید شهادت شاهد را در دفتر اسناد رسمی تنظیم کنید، اما این سند به تنهایی تضمین‌کننده پذیرش شهادت در دادگاه نیست و حضور یا احراز شرایط شاهد توسط قاضی معمولا لازم است.

بنابراین، برای اثبات دعوی با استفاده از شهادت شاهد، بهتر است تلاش شود شاهد در دادگاه حاضر شود یا از طریق نیابت قضایی شهادت او اخذ گردد. تنظیم سند شهادت در دفترخانه می‌تواند مکمل باشد اما جایگزین حضور در دادگاه نیست.