آیا محکوم باید هزینه وکیل طرف مقابل را بدهد؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
بله، در پرونده‌های کیفری نیز مشابه پرونده‌های حقوقی، طرفی که در دعوا پیروز می‌شود (چه شاکی و چه متهمی که تبرئه شده) می‌تواند هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله وکیل خود را از طرف مقابل که محکوم شده یا دعوایش رد شده، مطالبه کند.

جزئیات پرداخت هزینه‌ها:

هزینه‌های اولیه دادرسی: طبق قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی در هنگام طرح شکایت باید هزینه شکایت کیفری را بپردازد. البته اگر شاکی توانایی مالی نداشته باشد، با تشخیص دادستان یا دادگاه، ممکن است از پرداخت هزینه معاف شود. به طور کلی، هزینه‌های دادرسی در امور کیفری معمولا کمتر از امور مدنی است و برخی هزینه‌ها مانند حق‌الزحمه کارشناسان یا هزینه ایاب و ذهاب گواهان ممکن است توسط قوه قضائیه پرداخت شود، مگر اینکه این اقدامات به درخواست مستقیم شاکی باشد.

مطالبه هزینه‌ها از طرف بازنده:

اگر شاکی پیروز شود: یعنی متهم محکوم گردد، شاکی می‌تواند از دادگاه بخواهد که طرف مقابل (محکوم علیه) را به پرداخت هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله وکیلی که پرداخت کرده است، ملزم کند.

اگر متهم تبرئه شود: یعنی دعوای شاکی رد شود، متهم می‌تواند از دادگاه درخواست کند تا شاکی را ملزم به پرداخت هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله وکیلش نماید. این امر به این دلیل است که اگر دعوای شاکی واهی و بی‌اساس بوده باشد، خوانده (متهم) برای دفاع از خود متحمل هزینه شده است.

نحوه مطالبه: این درخواست می‌تواند ضمن دادخواست اصلی، در جریان رسیدگی، یا با ارائه دادخواست جداگانه پس از صدور حکم نهایی انجام شود. دادگاه در زمان صدور حکم، مسئول پرداخت هزینه‌های دادرسی را مشخص می‌کند.

وصول هزینه‌ها: پس از صدور حکم، قاضی اجرای احکام کیفری می‌تواند هزینه‌های دادرسی را از محل محکوم‌به (اموالی که به نفع شاکی ضبط یا دریافت می‌شود) استیفا کند، مگر اینکه این اموال جزو مستثنیات دین باشد.

بنابراین، شخصی که در پرونده کیفری محکوم می‌شود، ممکن است علاوه بر مجازات اصلی، ملزم به پرداخت هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله طرف مقابل نیز بشود.