آیا طلب من سهل الوصول است؟

محمد بابادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳۲ مشاوره موفق

سلام. پاسخ شما را به صورت دقیق و گام به گام می‌دهم.

۱. آیا می‌توانید سفته را به عنوان مال معرفی کنید؟

خیر، نمی‌توانید. سفته یک سند تجاری است، نه یک «مال» عینی مانند خانه، خودرو یا پول نقد. شما نمی‌توانید در اجرای احکام، سفته‌ای که از دیگری دارید را به عنوان مال خود معرفی کنید تا توقیف شود. دلیلش:

· سفته یک حق مطالبه است (یعنی شما طلبکار شخص ثالث هستید)، نه یک عین مادی.
· طبق قانون اجرای احکام مدنی، اموالی قابل توقیف هستند که عین خارجی داشته باشند (پول، طلا، خودرو، ملک) یا حداقل یک سند رسمی که قابل تبدیل به پول باشد (مثل گواهی سهام). سفته چنین ویژگی‌ای ندارد.

اما یک راه جایگزین وجود دارد: شما می‌توانید از دادگاه بخواهید که «حق شما نسبت به آن سفته» (یعنی طلب شما از شخص ثالث) را توقیف کند و به طلبکارتان بدهد. این کار از طریق «توقیف مطالبات» انجام می‌شود.

۲. چگونه سفته را «سهل‌الوصول» کنید؟

سفته زمانی سهل‌الوصول است که:

· دارنده سفته (شما) بتواند به راحتی آن را نقد کند. یعنی بدهکار سفته (کسی که سفته را صادر کرده) همکاری کند یا اموال قابل توقیفی داشته باشد.
· سفته سررسید شده باشد (تاریخ آن گذشته باشد).
· بدهکار سفته انکار نکند یا انکارش در دادگاه رد شده باشد.

برای اینکه سفته شما به یک «مال قابل توقیف» تبدیل شود، باید ابتدا آن را نقد کنید. یعنی:

· سفته را به دادگاه ببرید و اجرا کنید (که به نظر می‌رسید این کار را انجام داده‌اید).
· پول آن را وصول کنید (از طریق توقیف حساب یا اموال بدهکار سفته).
· حالا آن پول، یک مال عینی است که طلبکارتان می‌تواند توقیف کند.

۳. اگر قبل از توقیف اموالتان، حکم جلب بگیرید چه؟

اگر شما در پرونده دیگر (طلبکاری شما از شخص ثالث) موفق به گرفتن حکم جلب شوید، یعنی دادگاه دستور داده که بدهکار شما (کسی که به او سفته داده‌اید) بازداشت شود تا بدهی را بپردازد.

در این حالت:

· این حکم جلب مربوط به طلب شماست، نه مربوط به طلبکارتان.
· طلبکار شما نمی‌تواند از این حکم جلب استفاده کند، چون او طلبکار شماست، نه طلبکار بدهکار شما.
· اما اگر بدهکار شما به دلیل جلب شدن، مجبور به پرداخت شود و پول را به حساب شما واریز کند، آن پول بلافاصله قابل توقیف توسط طلبکارتان است (چون طلبکار شما از قبل درخواست توقیف حساب داده است).

۴. بهترین راهکار عملی برای شما (با اولویت):

با توجه به اینکه شما هم طلبکار هستید (از شخص ثالث) و هم بدهکار (به شخص دیگر)، بهترین کار این است که همزمان دو اقدام را انجام دهید:

اقدام اول (فوری): سفته‌ای که از دیگری دارید را هرچه سریعتر نقد کنید. یعنی:

· اجراییه بگیرید.
· اموال بدهکار سفته را توقیف کنید.
· اگر اموال ندارد، حکم جلب بگیرید.

اقدام دوم: به طلبکار خود بگویید: «من از شخص ثالثی طلب دارم. شما می‌توانید آن طلب را توقیف کنید. اجازه دهید من آن طلب را وصول کنم، بعد شما از محل آن پول، طلب خود را بردارید.»

اقدام سوم (حقوقی): از دادگاه درخواست مقاصه کنید. مقاصه یعنی طلب شما از بدهکارتان، در مقابل طلب طلبکارتان از شما، پایاپای شود. مثلا اگر شما ۵۰ میلیون از الف طلب دارید و ۵۰ میلیون به ب بدهکارید، می‌توانید بگویید «ب به جای من، از الف طلبش را بگیرد». البته این کار نیاز به حکم دادگاه دارد.

۵. جمع‌بندی نهایی:

· سفته را نمی‌توانید مستقیم به عنوان مال معرفی کنید.
· برای سهل‌الوصول کردن سفته، باید آن را نقد کنید (به پول تبدیل کنید).
· اگر قبل از توقیف اموالتان، حکم جلب بگیرید، طلبکارتان نمی‌تواند از آن استفاده کند، اما بعد از وصول پول، آن پول توقیف می‌شود.
· بهترین کار: هرچه سریعتر سفته را نقد کنید و همزمان از دادگاه درخواست مقاصه یا توقیف مطالبات را بنمایید.

توصیه آخر: از آنجایی که وضعیت حقوقی شما دوطرفه (هم طلبکارید هم بدهکار)، حتما با یک وکیل مجرب مشورت کنید تا از تضییع حقوق شما جلوگیری شود. یک وکیل می‌تواند با تنظیم لایحه «مقاصه قضایی» یا «توقیف مطالبات»، شما را از این بن‌بست خارج کند.