آیا سلب حیات می تواند مصداق قاعده ی لاضرر قرار گیرد؟
به نام خدا
در جای جای قانون ساز و کار بازنگری در احکام پیش بینی شده است, به عنوان مثال یکی از موارد ایجاد امکان درخواست اعاده ی دادرسی طبق ماده ی ۴۷۴ آدک این مورد می باشد.
"ج- پس از صدور حکم قطعی، واقعه جدیدی حادث و یا ظاهر یا ادله جدیدی ارائه شود که موجب اثبات بیگناهی محکوم علیه یا عدم تقصیر وی باشد."
این ماده و ماده ی ۴۷۷ آدک و قواعد تجدیدنظر, قبول امکان پیدا شدن دلایل بی گناهی پس از حکم قطعی را به وضوح بیان می کند و از طرفی اهمیت و جایگاه جلوگیری از تضرر متهم توسط سیستم قضائی انسانی که ممکن است به حکم واقعی نرسیده و بعدا به واقع امر مشرف شده باشد را اثبات می کند.
در زمان پیامبر اسلام ص و ائمه ع قبول داریم که آنها معصوم از خطا بوده اند و در مجازات ها و سلب حیات محکوم خطا در کار ایشان نبوده.
زمانی که فردی در زندان باشد یا جریمه شده باشد. در هنگام پیدا شدن دلایل جدید بی گناهی امکان آزادی وی یا عودت جریمه به وی وجود دارد. اما اینجا یک سوال پیش می آید. اگر شخصی سلب حیات شود. در هنگام پیدا شدن دلایل عدم تقصیر وی, چگونه باید حیات سلب شده به وی بازگردانده شود؟ آیا اینجا بر خلاف قاعده «لایبطل دم امرء مسلم» به معنای «هدرنرفتن خون مسلمان» خون فرد بیگناهی به هدر نرفته؟ یا بر خلاف قاعده ی «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام» ضرری به تمامیت جسمانی فرد بی گناهی وارد نیامده ؟ قصاص هم مثل روزه واجب است اما روزه ی شک دار را نباید گرفت. آیا نمی توان قصاص شک دار را انجام نداد و مثل دیگر کشور های پیشرفته به حبس ابد بدل کرد؟ تا راه بازگشتی باقی بماند؟
ان اردت قطیعه اخیک فاستبق له من نفسک بقیه یرجع الیها ان بدا له ذلک یوما ما
خلاصه ی متن: هرگاه خواستی از برادرت ببری همه پلها را پشت سر او خراب نکن بلکه جایی برای بازگشت او و پیوند مجدد دوستی باقی گذار. نهج البلاغه : الکتاب ۳۱ منتخب میزان الحکمه : ۱۲
با تشکر لطفا پاسخ داده شود.
حکم قصاص با شک و گمان صادر نمیشود و پس از تأیید در دادگاه تجدیدنظر و دیوان عالی کشور قطعیت مییابد. در صورت کشف بیگناهی پس از اجرای حکم، خسارت از طریق پرداخت دیه از بیتالمال یا مجازات قاضیِ مقصر جبران میشود.
این چارچوب کلی رسیدگی قضایی است، اما وضعیت هر پرونده به مدارک جدیدِ ارائهشده و اثبات تقصیر یا اشتباه بستگی دارد.