لطفا اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
وبلاگ بنیاد وکلا
۴۱ بازدید ۰ دیدگاه

بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب

بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب
محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی تلفنی خانواده
با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک دادگستری
۴.۹ بر اساس (۹۸) دیدگاه مشتریان
قیمت
۲۹,۰۰۰ تومان
رزرو مشاوره

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

در سال‌های اخیر پدیده «ازدواج سفید» یا «هم‌باشی سیاه» به شکلی نمایان‌تر از گذشته در جامعه رواج یافته تا جایی که برخی از دختران یا پسران جوان برای این امر به انتشار آگهی روی آورده‌اند.

آگهی‌هایی که در آن بی پروا و آزادانه درخواست خود را برای هم‌خانه شدن با جنس مخالف ارائه داده و شرایط حضور در این نوع رابطه را تمام و کمال قید می‌کنند.

در این نوع از هم‌باشی که به ازدواج سفید معروف شده، دو طرف هیچ تعهدی برای کنار هم ماندن ندارند و در واقع به شکلی غیررسمی زندگی دو نفره خود را آغاز می‌کنند.

با نگاهی هرچند اجمالی به مذاهب، ادیان وتمدن های گوناگون به این نتیجه می رسیم که  انسانها برای انجام هر امر باارزش و خطیری، سلسله ای ازآداب، رسوم و قواعد را رعایت می کردند.

انجام این آداب در بعد اجتماعی به دلیل مقدس داشتن امور بزرگ و تعالی بخشیدن به موضوعی خاص انجام می گرفت و در بعد مذهبی و دینی، گذشته از بحث تعالی بخشی وتقدس، به عنوان تعهد یا میثاق نامه اتلاق می شد که فرد با پشت سرگذاشتن این مراحل، انجام مسئولیتی نو و تازه را می پذیرفت و رعایت مسائل جدید، مانند حقوقی خاص را عهده دار می شد.

با انجام این سلسله مراتب، مباحثی مانند مسئولیت پذیری، وفاداری به عهد، پایبندی به قانون، پذیرفتن نقشی خاص در زندگی و … موجودیت می یافت و در واقع افراد برای تحقق این موارد، با جان ودل تلاش می کردند.

ازدواج سفید چیست؟

در بحث ازدواج که، یکی از عالیترین ومقدس ترین پیوند های زندگی بشری است، نیز موضوع به همین قرار می باشد.

تمامی جوامع گذشته و حال و تمامی ادیان و مذاهب برای انجام این امر بزرگ و مقدس، قوانین و قواعدی را ترسیم کرده اند و رسوم وآدابی را طراحی نموده اند.

با انجام این آداب و رسوم است که ازدواج به عنوان تعهدی بزرگ برای شروعی بزرگتر معنی پیدا می کند.

بارها این جمله را شنیده ایم که: «تعهد مسئولیت می آورد» آری درباره ازدواج هم این چنین است.

تعهد و انجام آداب ازدواج، هرکدام از زوجین را ملزم به رعایت حقوق فرد مقابل می کند و با پایبندی به این مسائل است که هر شخصی در اجتماعی با نام خانواده، نقشی خاص را می پذیرد و به آن عمل می کند و با انجام درست این مسائل است که اجتماع ثبات پیدا می کند و مسائلی مانند ظلم، تعدیگری، هرج ومرج، خیانت و … ریشه کن می شود.

اما باید گفت:

که در جهان امروز، مسئله چهارچوب شکنی و هنجارگریزی آنچنان بست وگسترش یافته است که دیگر به عملی مبتذل و لجام گسیخته مبدل گشته؛ تا آنجا که خانواده؛ این کانون پرورش انسان؛ و ازدواج که نقطه شروع آفرینش انسان فردا است؛ نیز از هجوم سفاکانه آن در امان نمانده است.

دیگر رفته رفته تمامی آن آداب ورسوم که برای تجلیل این مسائل بزرگ طراحی شده بودند و بازگوکننده فرهنگی به بلندای تاریخ بشری بودند، زیرگامهای گستاخانه سبک زندگی نوین، سبک وبی ارج گشته اند .

ازدواج سفید یکی از واژگانی است که در جامعه امروز نه تنها سنت وفرهنگ بشری را به سخره گرفته است؛ بلکه رویای براندازی جامعه بشری و به ورطه کشیدن نسل بشر را در سرمی پروراند .

تعریف ازدواج سفید

واژهای که ترجمه فارسی white marriage انگلیسی و marriage blanc فرانسوی است و به آن ازدواج بد و نوصال گفته می شد و در واقع، ازدواج ثبت شده وقانونی بود اما بدون رابطه جنسی؛ که البته بیشتر این ازدواج ها به ازدواج مطلق (به معنای ازدواج با رعایت تمام حقوق متقابل زناشویی) منجرمی شد.

اما رفته رفته با رنگ باختن حضور مذهب در بطن اجتماع پیشرفته غرب و با دستاویز قرار دادن مسائلی مانند مشکلات اقتصادی، ازدواج سفید که در اصل به معنای ازدواج پاک و معصومانه بود، با رعایت تمام تعهدات مربوط به مساله ازدواج، رنگ جدیدی به خود گرفت و هم رنگ دود و آهن شد؛ اما همچنان واژه سفید را مانند وصله ناجوری با خود یدک می کشید.

ازدواج سفید امروزه به معنای هم باشی و هم زیستی همراه با روابط جنسی است؛ اما بدون عقد نکاح و ثبت قانونی! واژه ازدواج سفید با معنی امروزی حتی در آغاز از سوی جوامع غربی نیز پذیرفته نمی شد.

در آلمان تا دهه ۱۹۵۰ به این نوع ازدواج ، « ازدواج وحشی » می گفتند.

در ایران از سال ۱۳۹۳ به بعد متاسفانه مساله ازدواج سفید به تهدید بزرگی برای خانواده ها مبدل شد.

پیامد های ازدواج سفید

جامعه شناسان این مساله را کابوس بزرگی می دانند که رکن خانواده و جامعه اخلاق مدار ایران را تهدید می کند.

آنها معتقدند که افزایش ازدواج سفید باعث کاهش آمار ازدواج رسمی و سست شدن نظام ارزشی می شود.

از سوی دیگر افرادی که به این نوع هم زیستی می پردازند به دلیل قانونی نبودن در جامعه با محدودیت های فراوانی روبه رو می شوند.

به عنوان مثال آنها هرگز نمی توانند به مسافرت بروند و در هتل بمانند و یا برای اجاره کردن خانه دچار چالش های فراوانی می شوند.

آنها هم چنین از تسهیلاتی که به افراد متاهل درجامعه تعلق می گیرد بی بهره اند.

از آن گذشته چون عرف وجود چنین هم زیستی را برنمی تابد ، آنها مجبور به پنهان کردن وضعیت زندگی خود در بین همسایه ها، دوستان و همکاران می شوند که حاصل این کار استرس فراوان و رنج بردن از فشار روانی بالا است.

آن ها هم چنین درباره وضعیت موجود زندگی خود دچار سردرگمی می شوند؛ پاسخ به این سوالات که آیا متاهل هستند یا مجرد؟ آیا بودن آنها کنار هم همیشگی است ویا احتمال دارد که یکی از طرفین به راحتی آن دیگری را ترک کند؛ بدون اینکه مسئولیتی درباره حقوق طرف مقابل بر ضمه داشته باشد؟

آیا هم زیستی آنها روزی به یک ازدواج دائم منتهی خواهد شد یانه؟ آیا آنها می توانند با این وضع موجود ، آرزوی داشتن فرزند را داشته باشند یا آرزوی داشتن فرزند را تا ابد باید در پستوی افکارشان دفن کنند ؟ و …

در واقع یاید گفت این هم زیستی افراد را در وضعیتی گنگ و ناپایدار قرار می دهد؛ که هیچکدام از دو نفر هرگز نمی توانند برای زندگی مشترکی که شروع کرده اند، فرجامی امیدوارکننده ترسیم کنند؛ چراکه حتی مطمئن نیستند فردایی که از پیش رو می آید یک بحث ساده، یک اختلاف نظر پیش پا افتاده و یا یک دوست جدید به جدایی آنها نیانجامد.

در ازدواج سفید زنان بیش از مردان آسیب می بینند

ضربه ای که ازدواج سفید « چه از لحاظ جسمی و چه از لحاظ روحی » متوجه یک زن می سازد، به مراتب سخت تر و زیان بار تر از ضربه ای است که مردان را مبتلا می کند.

مهمترین خواسته یک زن از ازدواج، نیاز به داشتن یک تکیه گاه است.

معیاری که آنقدر نقش پررنگی در زندگی او ایفا می کند که شاید بتواند نیاز به دوست داشتن و دوست داشته شدن را تحت تاثیرقرار دهد.

داشتن یک تکیه گاه مطمئن در غم ها و ناملایمات، گذاشتن سر روی شانه ای که؛ بتواند وزن سنگین اشک هایش را تحمل کند و این آرامش خاطر را برای او به بار بیاورد که می تواند روی این شانه ها به عنوان مامن و ملجائی برای گریز از تمام سختی ها، به طول یک عمر حساب باز کند؛ مهمترین نیاز یک زن در زندگی مشترک است.

اما درباره ازدواج سفید موضوع وارونه است.

زنی که با یک مرد هم زیستی غیرقانونی دارد ، مدام دچار استرس و اضطراب است و در این میان اگر محبتی هم باشد در کنارش این دغدغه همواره ذهن، روح و قلب او را می آزارد که تکیه گاهی که برای خود انتخاب کرده، سست و غیر قابل اعتماد است.

متاسفانه دراین میان زنان بیشتر از مردان (هم از لحاظ مادی و هم از لحاظ روحی) به طرف مقابل وابسته می شوند.

اگر در نتیجه این هم زیستی زن باردار شود، پیامد های دشوارتری متوجه او می شود؛ چراکه در اکثر موارد مردانی که به چنین هم باشی هایی روی می آورند، مردانی هستند که مسئولیت پذیر نیستند و با آگاهی از وضع به وجود آمده برای گریز از زیر بار مسئولیت بیشتر به راحتی زن را ترک می کنند؛ بدون اینکه حقوقی در قبال زن یا فرزند خود برضمه داشته باشند؛ «زیرا از لحاظ قانونی چنین رابطه ای زنا تلقی می شود و فرزند ناشی از آن فاقد مشروعیت قانونی است چون نسبت فرزندی او با پدر قابل اثبات نیست.»

و در این وضعیت نه از سوی خانواده پذیرش می شوند و نه دیگر جایگاه سابق را در اجتماع دارند.

و در نهایت به فردی مطرود و منزوی تبدیل می شوند که گاه برای تامین هزینه های زندگی مورد سوءاستفاده قرار می گیرند و گاه به دلیل بحران روحی که متضرر آن شده اند رو به مواد مخدر و قرص های روان گردان می آورند.

بدون هیچ هدف، برنامه و رویایی آواره خیابان ها و پارک ها می شوند و اگر خودکشی نکنند به تکدی گری می پردازند.

بررسی ازدواج سفید از لحاظ فقهی و حقوقی در نظام حقوقی ایران

در این که هم باشی ازدواج نیست، تردیدی نیست و در فرضی که با رضایت دو طرف همراه با قصد واقعی آنان بتوان با جاری کردن صیغه ی عقد در قالب نکاح دایم قرار داد در صورت عدم ثبت آن در دفاتر اسناد رسمی، قانونی نیست و مطابق ماده ی ۶۴ قانون مجازات اسلامی برای زوج، مجازات تعزیری تا یک سال حبس، مقرر شده است و در ماده ی ۲۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ ثبت نکاح موقت در صورت باردارشدن زوجه یا توافق دو طرف در هنگام انعقاد نکاح موقت یا درج به صورت شرط ضمن عقد الزامی شده است.

بنابراین اگر افرادی صرفا به صورت توافق این نوع زندگی مشترک را انتخاب کنند، چنین توافقی برخلاف نظم عمومی، اخلاق حسنه و نامشروع است که از حیث ارتکاب عمل نامشروع و فعل حرام مطابق مادهی ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی قابل تعقیب و مجازات خواهند بود و فرزند حاصل از آن نامشروع تعریف میشود که از حقوق اجتماعی از جمله تحصیل و شناسنامه محروم خواهد بود و از والدین طبیعی خود ارثی نخواهند برد و همسرش مستحق دریافت نفقه نخواهدبود و نباید انتظار داشت قانون برای هر ناهنجاری، یک لباس قانونی بپوشاند و در این زمینه، خلا قانونی نداریم.

از لحاظ قانونی ازدواج متعه پیش بینی شده است.

از دیدگاه فقها مخصوصا آیت الله مکارم شیرازی اصل براین است که این ازدواج حکم زنا را دارد که هم خانه شدن بدون ازدواج رسمی، از نظر دینی هیچ فرقی با زنا ندارد و به هیچ عنوان نمیتوان خصیصه های ازدواج را در آن یافت و با توجه به اینکه دروغ بستن بر دین گناهی بسیار سنگین تر از زنا است ، به شدت توصیه میکنیم کسانی که مایل به این گناه هستند، هرگز در صدد توجیه آن بر نیایند و سعی کنند خود را از هموار کننده بودن مسیر این گناه کنار بکشند، تا در گناه دیگران نیز شریک نشوند.

یک عامل مهم دیگر ی که نظام حقوقی ایران به آن توجه نموده، این است که با این شیوه قانون خانواده و شرایط حاکم بر آن دور زده میشود این مساله برای افرادی که ازدواج کرده اند و سپس طلاق می گیرند، اهمیت بیشتری دارد.

در ساختار اغلب خانواده ها و براساس حقوق موجود، مرد رئیس خانواده است، هرچند از این جمله می توان برداشت های گوناگون کرد، ولی برخی از مردان با وضعیتی که در خانه ایجاد میکنند، به نوعی شیوه سلطه بر زن را برمی گزینند، و برخی از خانمها هم که نمی خواهند چنین سلطهای را پذیرا شوند، اقدام به طلاق میکنند، و پس از طلاق حاضر می شوند بدون رابطه حقوقی رسمی دائمی و فقط در قالب صیغه با یکدیگر و در زیر یک سقف زندگی کنند و تسلط مرد را نپذیرند طبیعی است که در این شرایط مرد قدرت ناشی از ریاست خانواده را در اختیار ندارد.

پس «در ازدواجی که زن و مرد عامدتا بدون هر گونه قیودات شرعی و ثبت قانونی تن به رابطه دهند این نوع رابطه نه شرعی، نه عرفی و نه قانونی به حساب می آید و اساسا نام ازدواج نمیتوان بر آن نهاد و یک رابطه غیرشرعی است که قانون از آن و فرزند حاصل از آن هیچ حمایتی نمیکند.

در چنین حالتی رابطه نسبی و سببی بین زن و مرد و فرزند حاصل از رابطه وجود ندارد و طبیعتا فرزند شناسنامه ای بدون نام پدر و مادر خواهد داشت و نسب خود را تنها از خاندان مادری می گیرد."

در ماده ۲۱ قانون حمایت از خانواده از محوریت نکاح دائم در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران در جهت محوریت و استواری روابط خانوادگی یادشده و مورد حمایت قرار گرفته است، اما نکاح موقت را تابعی از موازین شرعی و مقررات قانون مدنی ذکر نموده و ثبت آن را در سه مورد؛ باردار شدن زوجه، توافق طرفین و شرط ضمن عقد الزامی دانسته است.

این الزام متوجه زوج بوده و در خارج از موارد مزبور، ولو با تحقق ازدواج موقت - ثبت آن الزامی محسوب نخواهد شد؛ بنابراین تکالیف آن وقتی الزامی میشود که یکی از موارد یاد شده بر آن مترتب باشد.

اما در مورد خانواده سفید هیچ کدام از شرایط فوق تحقق پیدا نکرده یا در صورت پیدا کردن تحقق برخی از آنها نامشخص و مبهم است.

چنین رابطه ای زنا تلقی میشود و فرزند ناشی از آن فاقد مشروعیت قانونی است، چون نسبت فرزندی او با پدر قابل اثبات نیست، بنابراین فرزندان متولد از ازدواج سفید یا خانواده های سفید از نظر حقوقی و نسبی در صورت عدم سرپرستی والدین نامشروع آنها، فاقد پشتوانه خواهند بود.

در چنین مواردی اغلب زن به خاطر پرهیز از بی آبرویی به دنبال اثبات رابطه ابویت فرزند و والد نمیرود و حتی اگر ادعا کند که صیغه بوده است، در صورت انکار مرد، ادعای زن، به خاطر ثبت نبودن، قابل اثبات نیست.

بارداریهای ناخواسته و عوارض بهداشتی ناشی از سقط جنین غیرقانونی از تبعات دیگر ازدواج سپبد است.

از نظر نسب و سبب های زوجیت و ولاء موجبات ارث هستند و هرگاه این عوامل بین اشخاصی ایجاد شود، اشخاص از یکدیگر ارث میبرند.

اشخاصی که به موجب نسب ارث میبرند، عبارت از سه طبقۀ پدر، مادر، فرزندان و فرزندان فرزندان ، اجداد، برادر، خواهر، فرزندان آنها و عموها، عمه ها، داییها، خاله ها و فرزندان آنها میباشند.

حال در ازدواج های غیر رسمی وضعیت ارث فرزندان متولد شده از این روابط و همچنین وضعیت ارث بردن زوجین از همدیگر مشخص نیست و قانون باید وضعیت آن را روشن کند.

در این میان در این شیوه فرزندان بی پدر و بی خانواده ای باقی می مانند که نه آن ها از والدین ارث میبرند و نه والدین از آن ها.

گرچه سایر حقوق این کودکان چون بقیه کودکان است، اما معمولا کسی حضانت آنان را بر عهده نمیگیرد، مگر اینکه یک پروسه پیچیده قانونی طی شود.

در این موارد سپردن حضانت به مادر محتمل تر است و زن چه از نظر روانی و چه از نظر حقوقی شکست خورده و بلاتکلیف باقی میماند.

تفاوت نظام حقوقی ایران و غرب در مورد ازدواج سفید

در این نوع ازدواج در غرب فردی که خارج از قرارداد ازدواج والدینش به دنیا می آید از همه حقوق اجتماعی مثل دیگران برخوردارمی شود.

تی برای بچه های زوج های همجنسگرا هم این حقوق یکسان است و هیچ تفاوتی وجود ندارد، هرچند باید گفت قوانین حقوقی همیشه هم به نفع این بچه ها نیستند.

در حالیکه وقتی به ایران نگاه میکنیم میبینیم که همان بچه هایی که در چارچوب قانون هم به دنیا می آیند از حقوق اولیه شان محروم هستند و در چنین شرایطی فردی که فراتر از قانون جاری عمل میکند و با ازدواج سفید یک زندگی مشترک غیر رسمی را شروع میکند، طبیعتا تبعات گریزناپذیر و تلخی هم در انتظارش است.

به جز اینکه بعد از اطلاع دستگاه قانونی دینی و جامعه سنتی، مجازات خواهد شد، حتی اگر بچه ای هم به دنیا بیاورد و چه خواسته و چه ناخواسته نطفه ای تشکیل شود، دچار دردسرهای فراوان خواهد شد.

از سویی دیگر باید گفت که در جمهوری اسلامی ایران ، تنها ازدواج هایی به رسمیت شناخته می شوند که در دفاتر ازدواج ثبت شوند.

در این نوع ازدواج ها تکالیف دو طرف مشخص است و هر اتفاقی که پس از ازدواج بیفتد قانون مسئولیت دو طرف را مشخص کرده است.

همچنین در صورت بروز اختلاف یا موارد جرم با مراجعه به قانون میتوان مسئله را پیگیری و حل کرد، اما در قانون جمهوری اسلامی به تبع دین اسلام، ازدواج سفید به رسمیت شناخته نشده و جرم محسوب میشود.

طبیعتا وقتی قانون اصل این ازدواج را جرم میداند هیچ گاه مسئولیت پیگیری تبعات آن را بر عهده نمی گیرد و با تبعات آن نیز همانند جرم برخورد میکند.

در جمهوری اسلامی ایران، تنها ازدواج هایی به رسمیت شناخته می شوند که در دفاتر ازدواج ثبت شوند.

در این نوع ازدواج ها تکالیف دو طرف مشخص است و هر اتفاقی که پس از ازدواج بیفتد قانون مسئولیت دو طرف را مشخص کرده است.

همچنین در صورت بروز اختلاف یا موارد جرم با مراجعه به قانون میتوان مسئله را پیگیری و حل کرد، اما در قانون جمهوری اسلامی به تبع دین اسلام، ازدواج سفید به رسمیت شناخته نشده و جرم محسوب میشود.

طبیعتا وقتی قانون اصل این ازدواج را جرم میداند، هیچ گاه مسئولیت پیگیری تبعات آن را بر عهده نمی گیرد و با تبعات آن نیز همانند جرم برخورد میکند.

مجازات قانونی ازدواج سفید چیست؟

رابطه نامشروع برای هر طرف مجازات دارد و در صورتی هم که زنا ثابت شود ۹۹ ضربه شلاق به عنوان مجازات قانونی در نظر گرفته می‌شود، همچنین در صورتی که یکی از طرفین ازدواج کرده باشد به عنوان زنای محصنه مجازات مخصوص خود را دارد.

بر اساس قانون اگر مرد مجرد با زن شوهر دار زنا کند، حد زن رجم است اما حد مرد تازیانه است چون زنای در حق مرد زنای غیرمحصنه است و نیز اگر دختر مجردی با مردی که همسر دارد زنا کند. تنها مرد را سنگسار می کنند و بر زن تازیانه می زنند.

با وجود این اگر زن یا شوهر، دور از شهر سکونت همسرش باشند و اقدام به این کار نامشروع کرده باشند، رجم اجرا می شود.

تسهیل‌کننده رابطه غیرشرعی قابل تعقیب و مجازات است

 آیا فردی که به دو نفر با انتخاب ازدواج سفید خانه‌ای را اجازه می‌دهد، مجرم است یا نه؟

در قانون اجاره دادن ملک به اشخاص جرم نیست اما در صورتی که کسی با نوعی برنامه‌ریزی و به صورت سازمان‌یافته محلی را برای برقراری رابطه جنسی غیرقانونی و غیرشرعی اجاره دهد، آن شخص به عنوان دلال یا تسهیل‌کننده رابطه غیرشرعی قابل تعقیب است و مجازات خواهد شد.

 اینکه دو نفر مراجعه کنند و چیزی نگویند یا حقیقت را کتمان کنند،‌ هیچ تکلیفی متوجه صاحب خانه نیست، متاسفانه پدیده خانه مجردی آنقدر رواج پیدا کرده که بسیاری از خانه‌ها در ایران به یک فرد اجاره داده می‌شود و آن فرد روابطی را برقرار می‌کند و در این میان نه صاحبخانه میلی به سلب امتیاز کسب درآمد و نه آن فرد الزامی به گفتن حقیقت دارد.

محمد مهدی رضیان
مشاوره حقوقی تلفنی خانواده
با محمد مهدی رضیان وکیل پایه یک دادگستری
۴.۹ بر اساس (۹۸) دیدگاه مشتریان
قیمت
۲۹,۰۰۰ تومان
رزرو مشاوره

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.